KAMUOYUNA DUYURULUR
4 Ocak 2026 – Dünya Braille Günü
Bilgiye Erişim Bir Lütuf Değil, İnsan Hakkıdır!
Bugün, Louis Braille’in mirası olan ve görme engelli bireylerin dünyayı parmak uçlarıyla keşfetmesini sağlayan Braille Alfabesi’nin önemini vurgulamak için kamuoyuna sesleniyoruz. Braille, yalnızca bir yazı sistemi değil; görme engellilerin bağımsızlık, onur ve eşit yurttaşlık hakkının en somut simgesidir. Bu özel günün anlamı, önümüze örülen yasal ve fiziksel engelleri kamuoyunun dikkatine sunmak için bir fırsat oluşturmasında yatmaktadır.
Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi ve Marakeş Anlaşması ile güvence altına alınmış olmasına rağmen, görme engellilerin bilgiye erişimi ülkemizde hâlâ ciddi engellerle karşı karşıyadır. Basılı eserlerin Braille formatına dönüştürülmesinde ciddi koordinasyon eksiklikleri yaşanmakta, özellikle akademik yayınların, fen bilimleri ve matematik gibi sayısal içerikli kitapların erişilebilir formatlarına ulaşmak neredeyse imkânsız hale gelmektedir. 6279 sayılı Derleme Kanunu uyarınca yayıncıların dijital nüshaları Milli Kütüphane’ye teslim etmesi gerekirken, bu hükmün uygulanmaması bilgiye erişim hakkımızı gasp etmektedir.
Braille alfabesinin hayatın her alanında bulunmaması, bağımsız yaşam irademizi zedelemektedir. Seçimlerde kullanılan oy pusulası şablonlarının üzerine Braille ile aday bilgilerinin yazılmaması, en temel demokratik hakkımız olan oy mahremiyetini ihlal etmektedir. Duraklarda, toplu taşıma araçlarında ve kamu binalarında Braille tabelaların eksikliği, bağımsız hareket özgürlüğümüzü kısıtlamaktadır. Bankalarda ve noterlerde imza süreçlerinde karşılaşılan keyfi engeller ile Braille dokümanların sağlanmaması, mülkiyet ve işlem ehliyetimizi zedelemektedir.
Erişilebilirlik bir tercih değil, bir insan hakkıdır. Bu nedenle kamu otoritelerinden ve yerel yönetimlerden taleplerimiz açıktır: Marakeş Anlaşması tüm hükümleriyle iç hukuka tam olarak yansıtılmalı ve uygulanmalıdır. Tüm kamu ihalelerinde ve kentsel planlamalarda Evrensel Tasarım ve Braille bilgilendirme standartları zorunlu hale getirilmelidir. Eğitimde fırsat eşitliği için ders kitapları başta olmak üzere tüm yayınlar eş zamanlı olarak Braille ve dijital erişilebilir formatlarda sunulmalıdır.
Unutulmamalıdır ki; bilgi güçtür. Bizler bu gücü parmak uçlarımızla hissetmek ve toplumun eşit birer parçası olarak yaşamak istiyoruz. Görme engellilerin bağımsızlık sembolü olan beyaz bastonun yanına, bilginin anahtarı olan Braille alfabesini de layıkıyla koyana dek hak temelli mücadelemiz sürecektir.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
Görme Engelli Evrensel Hukukçular Derneği Yönetim Kurulu Başkanı
Avukat Şerif Ali MUTLU