ERİŞİLEBİLİRLİK KAPSAMINDA ELEKTRONİK HABERLEŞME SEKTÖRÜNDE ENGELLİLERE TANINAN HAK VE İMKANLAR
Av. Arb. Burak Cesur AKÖZ*
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu ülkelerin gelişmişlik düzeyine bakılmaksızın engellilerin toplumsal yaşama tam katılımını sağlamak için 1982 yılında 1983–1992 yılları arasını BM “Engelliler On Yılı” olarak ilan etmiş ve tüm ülkelerde engellilere verilen hizmetin koordinasyonundan sorumlu bir kurum oluşturulması kararı doğrultusunda ülkemizde 1983 yılında “Sakatları Koruma Milli Koordinasyon Kurulu”, 30.05.1997 tarihinde ise 571 sayılı KHK ile “Özürlüler İdaresi Başkanlığı” ihdas edilmiştir. 2011 yılına kadar çalışmalarını sürdüren Başkanlık yerine bu kez 08/06/2011 tarihinde 633 sayılı KHK ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB) nezdinde “Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü” kurulmuştur[1].
Taraf olduğumuz Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesinde ve insan hakları belgelerinde özürlü kişi/birey ifadesinin yerine engelli kişi/birey ifadesinin tercih edildiği, mevzuatımızda yer yer kullanılan; “özürlü”, “sakat” ve “çürük” ifadeleri, toplum nezdinde ağırlıklı olarak negatif bir algılamanın konusu olduğu ifade edilerek, ilgili mevzuatta terminoloji birliğinin sağlanması, uluslararası hukukî metinlerde ve literatürde ağırlık kazanan eğilimin yansıtılması, söz konusu ifadelere yönelik toplum nezdindeki negatif algının izole edilmesi gerekçesi ile mevzuatımızda yer alan sakat, özürlü ve çürük ibarelerinin ve türevlerinin yerine engelli ibaresinin ve türevlerinin kullanılmasını öngören 25/04/2013 tarihli ve 6462 sayılı yasa yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu yasanın yürürlüğe girmesi oldukça önemli olup artık engelli ifadesinin uluslararası kurumlar ve sivil toplum örgütleri tarafından yerleşik hale getirilmeye çalışılması, aynı zamanda alana ilişkin olarak tıbbî bir perspektiften sosyal bir algılamaya doğru bir geçişi göstermektedir. Nitekim artık medikal eksenli yaklaşımın uluslararası geçerliliğini yitirerek sosyal model ve insan hakları tabanında yeni bir yaklaşım ile engelliliğin ele alındığını söylemek mümkündür[2].
6462 sayılı yasanın yürürlüğüne kadar 5378 sayılı Kanunun adı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun iken, “Engelliler Hakkında Kanun” olarak değiştirilmiş ve yine ASHB bünyesindeki ilgili Genel Müdürlük ise “Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü” olarak yapılanmıştır.
TÜİK’in 2011 yılında yaptığı bir araştırmada, ülkemizde en az bir engeli olan nüfusun oranı %6,9 olup yaklaşık 5 milyon kişi engelli olarak hayatını sürdürmektedir[3]. Engelli istatistikleri hakkında 2002 ve 2011 yılları sonrasında benzer resmi bir araştırma/çalışma yapılmadığı görülmekte olup, konu hakkında ilgili sivil toplum örgütleri açıklamaları ve meclis tutanaklarında geçen ifadelerle, hali hazırda engelli bireylerin ülke nüfusuna oranının %12’nin üzerinde olduğu, nicelik olarak ise 10 milyon civarında seyrettiği tahmin edilmektedir.
5378 sayılı Kanunda “Engelli”: fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen birey olarak ifade edilmektedir.
Mezkûr Kanunun düzenlediği en önemli hususlardan biri ise; binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olması şeklinde ifade edilen “erişilebilirlik” müessesesidir.
Erişilebilirlik, engelliler çerçevesinde kapsayıcı ve erişilebilir bir toplum olmanın temel gereklerinden biri olup engelli bireylerin özgür ve güvenli hareket edebilmesini teminen bilgi ve iletişim teknolojileri alanında yönlendirici ve bilgilendirici tedbirlerin alınması kritik önem arz etmektedir.
ASHB 2030 Vizyon Belgesinde[4] tüm insanların onur ve haklar bakımından eşit doğdukları ve her yaşamın eşit değerde olduğunun kabulü ile engelli bireylerin yaşamın her alanında bağımsız bir şekilde var olarak topluma dâhil olabilmelerinin sağlanmasının amaçlandığı vurgulanarak, engellilerin bağımsız yaşayabilmeleri için yaşamın tüm süreçlerinde ihtiyaç duydukları teknolojik destekler dâhil tüm bireysel destekleri karşılamak üzere kapsayıcı ve sürdürülebilir bir finansman sistemi kurulmasının olmazsa olmaz bir şart olduğu beyan edilmektedir.
Erişilebilir bilgi ve iletişim teknolojisi (BİT) ise; telefon, bilgisayar, tablet vb. cihazlar ile web tabanlı ve telefon tabanlı hizmetler dahil BİT hizmetlerini kapsamakta olup kontrol, navigasyon ve ses, görüntü, teknolojiyle üretilen ve sunulan dil içerikleri ile ilgilidir. BİT, dünya çapında çok yüksek değere sahip, karmaşık ve hızlı büyüyen bir endüstridir. Toplumda sayısı gittikçe artan temel işlevler BİT tarafından düzenlenmekte ve sunulmaktadır. Bu alanda gelecekte meydana gelecek yenilikler, engelli bireylerin hareketlilik, iletişim ve benzer sorunların üstesinden gelmelerine yardımcı olabileceğinden, BİT cihazları ve hizmetlerinin tasarımı ve dağıtımında engelli bireylerin de bu imkanlardan engelli olmayan insanlar gibi yararlanabilmelerini temin edecek önlemler, ürün geliştirme safhasından itibaren alınmalıdır[5].
Özetle; erişilebilir BİT teknolojileri ile bilgiye erişim, hızlı hareket imkânı, iletişim kabiliyetlerinin iyileşmesi; kısaca bu konudaki fiziksel, iletişimsel ve ulaşımsal engellerin üstesinden gelinebilmekte dolayısıyla, engellilerin topluma eksiksiz katılımı sağlanabilmektedir.
Bu alanda elektronik haberleşme sektörü, engelli bireyler açısından oldukça önem arz etmektedir. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununa (EHK) göre “elektronik haberleşme”; elektriksel işaretlere dönüştürülebilen her türlü işaret, sembol, ses, görüntü ve verinin kablo, telsiz, optik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, elektrokimyasal, elektromekanik ve diğer iletim sistemleri vasıtasıyla iletilmesini, gönderilmesini ve alınmasını ifade etmektedir. Bu hizmetler genel olarak, ülkemizde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yetkilendirilmiş işletmeciler ile akdedilen “abonelik sözleşmeleri” vasıtasıyla sunulmaktadır.
Ülkemiz Anayasasının 5’inci maddesi ile devlete; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak görevi tevdi edilmiş, “Eşitlik” ilkesini izah eden 10’uncu maddesinde ise engelliler, çocuklar, yaşlılar, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırılık sayılmayacağı, yani bu kesimlere pozitif ayrımcılık yapılabileceği ve hatta yorumla bu ayrıcalığın yapılması gerektiği ifade edilmektedir.
Anayasa’dan alınan bu yetki ile EHK’da; elektronik haberleşme hizmetlerinin sunumunda teknolojik yeniliklerin kullanılması da dahil olmak üzere engelli, yaşlı ve sosyal açıdan korunmaya muhtaç diğer kesimlerin özel ihtiyaçlarının dikkate alınması ana ilkelerden biri olarak benimsenmiştir. Bununla birlikte; toplumda ihtiyaç duyulması halinde belirli kesimlere özel, kapsamı açık ve sınırları belirlenmiş kolaylıklar sağlanması da aynı Kanunda hüküm altına alınmıştır.
Paralel şekilde, 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununda; engelliler, düşük gelirliler ve sosyal desteğe ihtiyacı olan grupların da evrensel hizmetten yararlanabilmesi için uygun fiyatlandırma ve teknoloji seçeneklerinin uygulanabilmesine yönelik tedbirlerin alınması hususu ilke olarak belirlenmiştir.
Benimsenen bu ilke ışığında sektörde bu konuda ilk düzenleme 2012 yılında gerçekleştirilerek, yetkilendirilmiş işletmecilerce, abonenin talebi halinde;
- Tarifeler ve hizmetin sunum koşullarında meydana gelen tüm değişikliklerin SMS olarak tüketicilere bildiriminin sesli mesaj formatında iletilmesi,
- Sesli konum bilgisi verilmesinin sağlanması,
- Fatura ve kota dolum bilgilerinin sesli mesaj olarak gönderilmesi,
- “Aradığınız kişi işitme engellidir” bilgisinin ücretsiz verilmesi,
- Ses hizmetinden bağımsız olarak sadece SMS paketi hizmeti sunulması,
Hususlarına karar verilmiştir[6].
2014 yılında ise BTK tarafından iki ayrı Kurul Kararı alınmış olup[7] ilgili alanlarda yetkilendirmiş işletmeciler tarafından yetkilendirildikleri alan özelinde özetle; engelli tüketicilere yönelik ekonomik avantajlar ihtiva eden tarife ve kampanyaların sunulması, belirli sayıda abonesi bulunan işletmecilerin internet sitesinin engelli abonelerin yararlanabileceği şekilde erişilebilirliğinin sağlanması, engellilere yönelik sunulan hizmetlerin internet sayfalarında tek başlık altında toplanarak bilgiye erişimin kolaylaştırılması ve bu yönde verilen hizmetler hakkında periyodik olarak SMS ile bilgilendirme yapılması, ses hizmetinden bağımsız sadece veri (data) paket hizmeti sunulması, sesli konum bilgisinin engelli abone ve talebi üzerine asgari bir telefon numarası tarafından da ücretsiz öğrenilebilmesi konularında engelli kullanıcılara imkan sağlanmıştır.
Sektörde faaliyet gösteren yetkilendirilmiş işletmeciler ile kamuoyu görüşlerine açılan özellikle tüketici ve engellileri temsil eden birtakım sivil toplum kuruluşlarından da geri dönüşlerin talep edilmesi ile 2016 ve devamında engelli tüketicilere yönelik düzenlemelere ilişkin çalışmaların güncellenerek daha detaylı düzenlemeler yapılması yönünde BTK tarafından somut adımlar atılmıştır.
Bu bağlamda; Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Tüketici Hakları Yönetmeliğinde, görme engelli abonelerin, abonelik sözleşmeleri ve faturalarını Braille Alfabesi ile formatında ya da sesli yanıt sistemi (IVR) aracılığıyla kendilerine sesli olarak okunması yoluyla ücretsiz olarak almaları sağlanmış, uluslararası dolaşım hizmetini kullanan, yani yurt dışı kullanım yapmakta olan abonelere bilgi verilmesi düzenlemesine, görme engellilerin talebi doğrultusunda sesli mesaj iletilebileceği hükmü ilave edilmiştir. Ayrıca işletmecilerin, teknolojik yeniliklerin kullanılması dâhil olmak üzere engelli kullanıcıların, diğer kullanıcılarla benzer koşullarda hizmet alabilmesine yönelik özel ihtiyaçlarını dikkate alması gerektiği Yönetmelikte vurgulanarak, BTK’nın engelli kullanıcılara yönelik hizmetlere ilişkin işletmecilere yükümlülük getirmeye yetkili olduğu belirtilmiştir.
Elektronik Haberleşme Sektöründe Acil Yardım Çağrı Hizmetlerine İlişkin Yönetmelik kapsamında da işitme engelli kullanıcıların acil yardım taleplerini kısa mesaj hizmeti (SMS) yolu ile iletilebilmesi imkânı getirilmiştir.
Sektörde kapsamlı ve önemli bir düzenleme olarak; ülkemizin bilgi toplumuna dönüşüm hedefi kapsamında; engelli vatandaşların bilgi ve iletişim teknolojilerine erişim kapasitelerinin artırılmasının e-Dönüşüm sürecine sağlayacağı katkının önemli olduğu bilinciyle, engelliler başta olmak üzere sosyal açıdan desteklenmesi gereken kesimlerin BİT’e erişilebilirlik imkânlarını geliştirmeye yönelik yeni tedbir ve avantajlar içeren “Sosyal Açıdan Desteklenmesi Gereken Kesimlere Yönelik Tedbirlere İlişkin Usul ve Esaslar” yürürlüğe alınmıştır[8].
Mezkûr Usul-Esaslar ile eskiden engelli aboneler için uygulanmakta olan diğer tüm BTK düzenlemelerinin aynen alınarak tek başlık altında toplanması sağlanmış, ayrıca detaylı ilave düzenlemeler de hayata geçirilmiştir. Bunların en önemlisi engellilerin, elektronik haberleşme hizmetlerinden, diğer abonelere uygulanan fiyatlar üzerinden asgari %25 oranında indirim/ek fayda ile yararlanabilmesi olarak karşımıza çıkmaktadır[9].
Düzenleme ile işitme ve konuşma engelli abonelerin, elektronik haberleşme hizmetleri ile ilgili iş/işlemlerini gerçekleştirebilmeleri amacıyla, operatörlere bağlı çağrı merkezlerinden görüntülü ve yazılı olarak hizmet almaları faydası getirilmiştir. Ayrıca engelli abonelere doğrudan gerçek kişiye bağlanabilmek dahil, işletmeci çağrı merkezleri tarafından öncelik sunulması suretiyle pozitif ayrımcılık uygulanması noktasında diğer bir hüküm düzenlemede yer almıştır. Ek olarak işitme ve konuşma engelliler için işaret dili bilen bir tercüman aracılığı ile çağrı merkezlerinden hizmet alınması mümkün kılınmış, engelli abonelerin ayrıca yazılı olarak da çağrı merkezi hizmeti alabileceği hükme bağlanmıştır.
İlaveten; çevrimiçi işlem merkezi[10] üzerinden yapılabilecek işlem çeşitliliğinin teknik imkanlar dahilinde geniş tutularak bu kanaldan gerçekleştirilebilen işlemlerin erişilebilirliğinin sağlanması hususunda engellilerin ihtiyaçlarının dikkate alınmasını teminen gerekli tedbirlerin işletmeci tarafından alınması öngörülerek, engellilerin eşit bir şekilde erişim imkanına kavuşturulması göz önünde bulundurulmuştur.
Engelli bireylerin bilgi ve iletişim hizmetlerine erişebilmesi açısından kolaylıklar ve avantajlar sunulabilmesi perspektifi çerçevesinde anılan düzenlemede işletmeciler; erişilebilirlik özelliği taşıyan bayilerin konum ve iletişim bilgilerini, hangi erişilebilirlik özelliği taşıdıkları da dahil olmak üzere internet siteleri üzerinden yayımlamakla yükümlü kılınmışlardır. Düzenleme sayesinde engelli bireyler; engelli rampası, görme engelliler için kılavuz yüzey ve engellilere özel hizmet verecek Erişilebilir Yaşam Masası gibi birçok erişilebilirlik özelliklerinden fiziki olarak yararlanabilecekleri operatör bayi bilgisi ve bu bayilerin konum verisini edinebilmektedir.
Engelli bireylerin diğer bireyler ile eşit bir şekilde işletmecilerin internet sitelerinden faydalanabiliyor olmasının, elektronik haberleşme hizmetlerinden eşit bir şekilde faydalanabilmesinin ön şartlarından olduğu değerlendirilerek; operatörler tarafından, internet sayfalarının tasarımında “World Wide Web Consortium” tarafından oluşturulan “Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu 2.0” kriterlerinin AA (WCAG 2.0-AA) seviyesine uygunluğunun esas alınması şeklinde de ayrı bir düzenleme yapılmıştır.
Engelli tüketicilerin bilgiye erişimini kolaylaştırmak amacıyla operatörlerin engellilere yönelik sunulan tüm hizmetleri, internet sayfası üzerinde tek başlık altında toplaması sağlanmıştır.
Düzenlemedeki diğer bir husus da “akıllı cihaz uygulamaları” konusundadır. Akıllı telefon uygulamalarında engellilerin ihtiyaçlarının özellikle dikkate alınmasının sağlanması ve engelli tasarımcılar tarafından geliştirilen, kullanılan yazılım ve tasarımların öncelikli olarak değerlendirilmesi konusunda düzenlemede operatörlere yükümlülük getirildiği görülmektedir.
Ayrıca bu düzenlemelerin engelli bireylere etkin bir şekilde duyurulabilmesini teminen, operatörler tarafından sadece engelli değil tüm abonelere kısa mesaj ile periyodik olarak yılda iki kez bilgilendirme[11] yapılması zorunlu tutulmuştur.
İşletmeciler, bu düzenlemeden yararlanan kişi sayısını da yılda dört kez BTK’ya bildirmek durumunda olup düzenlemede belirlenen yükümlülükleri yerine getirmemeleri halinde, 15.02.2014 tarihli ve 28914 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu İdari Yaptırımlar Yönetmeliği’nde yer alan müeyyideler uygulama alanı bulacaktır.
BTK; re’sen veya Kuruma intikal eden ihbar ve/veya şikâyetler üzerine, görevleri ile ilgili olarak elektronik haberleşme sektöründe yer alan gerçek ve tüzel kişileri denetleyebilmekte veya denetlettirebilmekte, gerekli gördüğü hallerde ise mahallinde de inceleme ve denetim yapabilmekte veya yaptırabilmektedir.
Eklemek gerekir ki; engelli bireyler de dahil, elektronik haberleşme sektöründen hizmet alan abone ve son kullanıcılar da, karşılaşılan sorunlar bağlamındaki şikayetler ve ilgili işletmeciler tarafından verilen cevapların izlenmesinin amaçlandığı BTK şikâyet bildirim sistemini (https://www.turkiye.gov.tr/btk-tuketici-sikayet-bildirim-sistemi-4764) kullanarak, olası sorunlarının çözülmesini talep edebilmektedirler.
Yapılan izleme sonucunda; tüketiciler tarafından iletilen şikâyetlerin analiz edilmesi suretiyle yükselen eğilimde olduğu tespit edilen şikâyet konularına yönelik inceleme ve/veya denetim yapılması ile şikâyet konuları göz önünde bulundurularak, özellikle yoğunlaşan ve yaygın tüketici mağduriyetine neden olan hususların gerekmesi halinde Kurum düzenlemelerine yansıtılması suretiyle sorunun giderilmesi/çözüme kavuşturulması hedeflenmektedir.
Sözü edilen düzenleme ve uygulamalar çerçevesinde; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın genel olarak, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun ise elektronik haberleşme sektörüne özel olarak, engellilerin hak ve imkanlarına yönelik oldukça önemli noktalara temas ettiği görülebilmektedir. BTK’nın elektronik haberleşme sektöründe, engellilerin somut talep ve problemlerine çözüm kapsamında detaylı mevzuat düzenlemelerini hayata geçirdiği, uygulamanın sağlıklı işleyişini teminen yoğun denetimler icra ettiği ve benzer kurumlar nezdinde bu bağlamda öncül bir konumda bulunduğu değerlendirilebilmektedir.
Sonuç olarak bahsi geçen düzenleme ve uygulamalar ile başta engelli tüketicilerin haklarının korunması, erişilebilirlik müessesesinin gözetilerek, engellilerin eşit ve etkin olarak sayılan sektöre katılımını genişleten aksiyonların alınması, dijital boşluğun kapanması ve kapsayıcılık noktalarında somut adımların atıldığı tespiti yapılabilmektedir.
Erişilebilirlik kapsamında ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör paydaşlarının iş birliği ile bu tür çalışmaların arttırılması, diğer sektörlerde de detaylı ve somut tedbirlerin alınmasının engelliler açısından fayda sağlayacağı kuşkusuzdur.
Çalışmanın siz değerli okuyuculara faydalı olmasını diler, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü’nün farkındalığın arttırılması çerçevesinde engellilerin; temel sorunlarının çözüldüğü, her sektör/alanda eşit ve erişilebilir haklara sahip olacakları bir hayat standardını getirmesini temenni ederim.
KAYNAKÇA
ÇELİK, E., (2016), Onuncu Yılında Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin İnsan Hakları Sözleşmesi ve Sözleşme Ruhu, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 1
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü) Hakkında (https://www.aile.gov.tr/eyhgm/genel-mudurluk/kurum-hakkinda/) Erişim Tarihi: 19/11/2023
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB), 2030 Engelsiz Vizyon Bülteni, (https://aile.gov.tr/media/135666/2030_engelsiz_vizyon_belgesi_.pdf) Erişim Tarihi: 21/11/2023
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB), Engelli ve Yaşlı İstatistik Bülteni – Temmuz 2023, (https://www.aile.gov.tr/media/140662/eyhgm_istatistik_bulteni_temmuz_23.pdf) Erişim Tarihi 01/12/2023
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), İlgili Kurul Kararları, (https://www.btk.gov.tr/kurul-kararlari) Erişim Tarihi: 29/11/2023 (Çalışma içerisinde dipnotlar üzerinden ulaşılması mümkündür)
World Health Organization (WHO) [Dünya Sağlık Örgütü], 2011, World Report on Disability, (https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-and-rehabilitation/world-report-on-disability) Erişim Tarihi: 24/11/2023
18/10/1982 Kabul Tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
16/06/2006 tarihli ve 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunu
01/07/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun
05/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu
25/04/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Yer Alan Engelli Bireylere Yönelik İbarelerin Değiştirilmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Tüketici Hakları Yönetmeliği
Elektronik Haberleşme Sektöründe Acil Yardım Çağrı Hizmetlerine İlişkin Yönetmelik
Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu İdari Yaptırımlar Yönetmeliği
[1]* Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nda Bilişim Uzmanı olarak görev yapmaktadır.
https://www.aile.gov.tr/eyhgm/genel-mudurluk/kurum-hakkinda/
[2] Çelik, s. 226-228
[3] ASHB, Engelli ve Yaşlı İstatistik Bülteni – Temmuz 2023 – s.6 (TÜİK 2011 Nüfus ve Konut Araştırmasına göre 3 ve daha yukarı yaş kişiler dikkate alınarak, görme-işitme-duyma ile yürüme-taşıma/tutma ve öğrenme ile hatırlama/dikkat toplama konuları da dahil edilerek 4.876.000 kişi olarak hesaplanmıştır.)
[4] ASHB, 2030 Engelsiz Vizyon Bülteni, s. 72 vd.
[5] WHO, World Report on Disability, s.183-184.
[6] BTK, 15.05.2012 tarihli ve 2012/DK-14/206 numaralı BTK Kurul Kararı (https://www.btk.gov.tr/uploads/boarddecisions/engelli-tuketicilere-yonelik-duzenlemeler.pdf)
[7] BTK, 06.01.2014 tarihli ve 2014/DK-THD/25
(https://www.btk.gov.tr/uploads/boarddecisions/engelli-tuketicilere-yonelik-duzenlemeler-konulu-kurul-karari.pdf) - 21/07/2014 tarihli ve 2014/DK-THD/372 sayılı yayımlanmamış Kurul Kararı
[8] BTK, 21.06.2018 tarihli ve 2018/DK-THD/190 numaralı BTK Kurul Kararı (https://www.btk.gov.tr/uploads/boarddecisions/sosyal-acidan-desteklenmesi-gereken-kesimlere-yonelik-tedbirlere-iliskin-usul-ve-esaslar/190-04-sosyal-acidan-desteklenmesi-gereken-kesimlere-yonelik-tedbirlere-iliskin-usul-ve-21-06-2018.pdf) Bahsi geçen Usul-Esaslar, elektronik haberleşme sektöründe hizmet sunan ve iki yüz bin (200.000)’in üzerinde abonesi bulunan işletmeciler açısından yükümlülükler getirmektedir.
[9] İndirimli/ek fayda içeren abonelik, her türlü telefon ve/veya internet aboneliğini kapsamakta olup; engellilik oranı %40 ve üzeri olan bireylerin kendisi, birinci derece yakını veya eşi ya da kardeşi tarafından başvuru yapılması suretiyle, engelli kimlik kartı ve bu kart üzerinde engellilik oranı yazmıyor ise bunu gösterir sağlık kurulu raporunun kontrolü üzerine yapılacak değerlendirme ile tesis edilebilmektedir.
[10] Bu hizmetin işletmeci internet sitesi ve/veya işletmecinin kendi program/uygulaması [application] üzerinden sunulabileceği değerlendirilmektedir.
[11] “Engellilere yönelik <…işletmeci ismi…> tarafından sunulan tüm hizmetlere <…URL adresi…> internet bağlantısından ulaşabilirsiniz.” şeklinde ve BTK imzalı bilgilendirme metni SMS formatında gönderilmektedir.