Literatür Birinci Bölüm: Engelli Hukuku ve Haklarına İlişkin Kitapları, Tezleri, Sempozyum ve Raporları İçeren Bibliyografya (Hikmet KARADAĞ)

LİTERATÜR BİRİNCİ BÖLÜM: ENGELLİ HUKUKU VE HAKLARINA İLİŞKİN KİTAPLARI, TEZLERİ, SEMPOZYUM VE RAPORLARI İÇEREN BİBLİYOGRAFYA

 

  Hikmet KARADAĞ

 

Türkiye’nin mer’i hukukunda engellilere yönelik yapılan düzenlemelerin belli bir sistematiğe uyulmadan birçok kanunda, KHK’larda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde kanunlara ya da KHK’lara dayalı olduğu iddiası ile çıkarılan birçok düzenleyici genel işlem niteliğindeki genelgelerde ayrı ayrı düzenlendiği görülmektedir. Dolayısıyla, Konuyla ilgili mevzuatın sistematikten yoksun olması, konulan haklara ulaşılmasını güçleştirdiği gibi, öngörülen hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde planlanması ve sunulmasını da zorlaştırmaktadır. Bu bağlamda, mevzuat içinde dağınık şekilde bulunan engelli bireylere yönelik yasal düzenlemelerin ilkesel düzeyde yasal bir bütünlüğe kavuşturulması zorunluluğu tespitinden hareketle her ne kadar 5378 sayılı Kanun, 2005 yılında yapılmış ise de bu kanun da hukuk sistemimizdeki engellilere yönelik yapılan düzenlemeleri eklektik olmaktan çıkaramamıştır.

 

Amacımız, dünyada ve Türkiye'de engelli haklarının gelişimi ve mevcut durumunu ortaya koymak ve bu doğrultuda Türkiye'deki engelliler alanındaki hukuk çalışmalarını takip etmek, yeni çalışmalar yapılmasını sağlamak ve bu çalışmaları mümkün oldukça kamuoyu ile paylaşmak, bu çalışmalardan yararlanılmasını sağlamak, bu alana hizmet sunan veya sunacak kişi, kurum ve kuruluşlara teorik destek sağlamaktır.

 

Bu bölümde, Engelli Hukuku ve engelli hakları konusunda çalışan; akademisyenler, hak savunucuları, avukatlar, meslek elemanları, sivil toplum ve kamu temsilcileri, sendikalar, partiler, birlikler, odalar ve baroların çalışmalarını kolaylaştırmak ve gerekli hukuki ve toplumsal nosyonu sağlamak amacıyla; engellilerin toplumsal, ekonomik, siyasal, kültürel ve diğer hukuksal sorunları hakkında yayınlansın, yayınlanmasın yazılmış; kitap, çeviri, derleme, araştırma, inceleme, makale ve raporların indeksli listeleri yayınlanacaktır. Bu ilk sayıda tespit edebildiğimiz; kitap, tez ve kitaplaştırılmış sempozyum, seminer, çalıştay ve raporların metinlerini içeren indeks sunulacaktır. Bu çalışmaları yaparak kamuoyunun yararlanmasına sunan herkese en içten duygularımız ile teşekkürü borç biliyoruz. Umarız, bu tür çalışmalar ve bu çalışmalardan yararlananların sayısı artar. Yaptığımız bu yayınla, bu amacın gerçekleşmesi için birazcık olsun katkımız olacaksa, işbu çalışma amacına ulaşmış demektir.

 

 

1. Engelli Hukuku Sempozyumu: Sera Reyhani Yüksel, Ekim;2021

Konu Başlıkları:

Engelli Hukuku Sempozyumu Açılış Konuşması (Doç. Dr. Sera Reyhani Yüksel)

Ayırt Etme Gücü Kavramı ve Ayırt Etme Gücü Olmayanların Manevi Tazminat Talepleri (Dr. Öğr. Üyesi Sera Reyhani Yüksel)

Ayırt Etme Gücünden Yoksun Olanların Özel Hukuk Kapsamında Sorumlulukları (Dr. Öğr. Üyesi Nazlı Hilal Çelik)

Nefret ve Ayırımcılık Suçu (Tek M. 122) (Dr. Öğr. Üyesi Zafer İçer)

Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi ve Adalete Erişim (Av. Ömür Aydın Demirdöğen)

 

"Engelli" denildiğinde, ilk akla gelen anlamının aksine, "belirli bir özelliği nedeniyle" dışlanan ve önüne engel konulan herkesi düşünmek gerekir. Bu nedenle, engelleri aşmak için hayatın her alanını farklılıklara uyumlu olacak şekilde yeniden dizayn etmek zorunluluk arz eder. İşte bu sempozyum, anılan hususta hukukunun üzerine düşenleri ortaya koymayı hedeflemiş ve bu nedenle de kitaplaştırılmıştır.

(Tanıtım Bülteninden)

2. Engelli Dostu: Nevzat Erdağ

Bu çalışma da İş hukukundaki tüm konular tek kitapta anlatmak yerine konuları bölümleyerek "kullanılabilir, uygulanabilir bilgi önem taşır" düşüncesi ile iş hayatı içinde karşılaşılan Engelli çalışanların sorabilecekleri her konu araştırılarak kullanılabilir bilgi olarak kısa ve öz bir şekilde, birçoğu yargı kararları ışığında yasaları temel kaynak olarak alıp her konu makale gibi anlatılmış. "Engelli Dostu" kitap da "Türkiye'de Engelli çalışanlara sağlanan haklar nelerdir?" diyen çalışan da "Engelli çalışanım var ne tür avantajlardan faydalanabilirim" diyen patron da kullanılabilir bilgi olarak aklındaki tüm sorulara cevap bulabilecektir. Yargı kararları ve yasalar esas alınarak hazırlanan bu kitapta konu ile ilgili birçok sorunuza cevap bulabilirsiniz.

3. Engelli Hakları ve Ayrımcılık Yasağı: Buket Deniz, Eylül;2020

Konu Başlıkları:

Ayrımcılık ve Ayrımcılık Türleri

Ayrımcılıkla İlgili Kavramlar

Engellilik ve Engelliliğe Yönelik Yaklaşımlar

Engelli Hakları ve Tarihsel Gelişimi

Birleşmiş Milletler Sözleşmelerinde Ayrımcılık Yasağı

Avrupa Konseyi Sözleşmelerinde Ayrımcılık Yasağı

insan Hakları Sözleşmeleri Bağlamında Denetim Mekanizmaları

Önsöz

Bu eser, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü însan Hak­ları Hukuku Yüksek Lisans Programı kapsamında hazırladığım ve 24.05.2019 tarihinde savunmuş olduğum "Uluslararası İnsan Hakları Söz­leşmeleri Işığında Engellilere Yönelik Ayrımcılık Yasağı" başlıklı yüksek lisans tezim esas alınarak hazırlanmıştır.

Tez çalışmalarım sürecinde, yardımını hiçbir zaman esirgemeyerek daha iyi bir çalışma ortaya koymamı sağlayan kıymetli danışman hocam Dr. Öğ­retim Üyesi Tijen Dündar Sezer'e emekleri için teşekkür ve şükranlarımı sunuyorum. Ayrıca tezimi hazırlarken huzurlu ve verimli bir çalışma ortamı sağlayarak süreci benim için kolaylaştıran başta dekan hocamız Prof. Dr. Emine Koban olmak üzere, Gaziantep Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde görev yapan hocalarım ve mesai arkadaşlarıma teşekkür ederim. Çalışmanın baskıya hazırlanma sürecinde harcadıkları emek ve gösterdikleri nazik yar­dım için Sayın Çilem Bahadır'a ve Seçkin Yayıncılık çalışanlarına teşekkür ederim. Son olarak eğitim hayatım boyunca bana her zaman inanan ve her koşulda destek olan sevgili anneme, babama ve ablama; hep yanımda olan ve hayatımı güzelleştiren değerli eşime ne kadar teşekkür etsem azdır.

Çalışmanın engellilik ve insan hakları alanında çalışan araştırmacılara faydalı olması dileklerimle...

Buket Deniz

İzmir, 2020

4. Engelli Hakları, Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri Sempozyumu: İpek Sağlam, Özlem Karaman Coşgun, Aralık;2019

Konu Başlıkları:

Engelli Hukuku

Engelli Hakları

Çalışma Hakkı

Ayrımcılık Yasağı

Eşitlik ilkesi

Engellilerin Korunması

Adalete Erişim Hakkı

Eğitim Hakkı

Ehliyet

Uygulama Sorunları

Sunuş Yazısı

"Ulusal ve Uluslararası Mevzuat Çerçevesinde Engelli Hakları, Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri Sempozyumu"nun düzenlenmesi fikri, 2018 yılı sonbaharında Marmara Üniversitesi Engelli Öğrenci Birimi Koordinatörü Öğre­tim Görevlisi Zuhal Pek'in, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Serap Helvacı ile istişareleri neticesinde ortaya çıkmıştır. Prof. Dr. Serap Helvacı'nın önderliğinde, Öğretim Görevlisi Zuhal Pek, proje yürütücüsü Doç. Dr. İpek Sağlam, Doç. Dr. Özlem Karaman Coşgun, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Engelli Öğrenci Danışmanı Dr. Öğr. Üyesi Hanife Doğrusöz Koşut, Av. Hüseyin Varol ve Arş. Gör. Kardelen Kıraç tarafından sempozyum hazırlık çalışmaları yürütülmüştür. Marmara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi'nin (BAPKO) desteği ile sempozyum, 16.05.2019 tarihinde düzenlenmiştir1. Sempozyumda engelli haklarının özel hukuk ve kamu hukuku kapsamında ele alınması, karşılaşılan sorunların tartışılması ve bunlara somut çözüm önerileri sunulması hedeflenmiştir. Bu bilimsel çalışma, yargı mensupla­rının, idari sorumluluk üstlenenlerin, akademisyenlerin ve sorunları günlük hayatında yaşayanların değerli katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Sunulan tebliğle­rin basılı hale getirilerek kalıcılığının sağlanmasının, yaşanan sorunların çözü­müne bir nebze de olsa katkıda bulunacağını ümit etmekteyiz.

Bu sempozyumun hayata geçirilmesinde ve sunulan tebliğlerin yayımlan­masında desteklerini bizden hiçbir zaman esirgemeyen Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanımız Sayın Prof. Dr. Serap Helvacı'ya, üniversitemiz bünyesinde tüm mesaisini bu ideal amaç için vakfeden Sayın Zuhal Pek'e, de­ğerli sunumları ile bizleri onurlandıran tebliğ sahiplerine, tebliğlerin sunumu sırasında bizlerle deneyimlerini paylaşan ve katkı sunan kıymetli katılımcılara, tüm süreçte akademik yoğunluğuna rağmen bu ideal amaç için vaktini ayıran Medeni Hukuk Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi Sayın Kardelen Kıraç'a, mali desteğini esirgemeyerek bu organizasyona katkılarını sunan Marmara Üni­versitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi'ne, basım ve yayım aşamasında emeği geçen Seçkin Yayınevi'nin tüm çalışanlarına şükranlarımızı sunarız. Bu yöndeki bilimsel çalışmalara ışık tutması temennisiyle...

Editörler

Doç. Dr. İpek SAĞLAM - Doç. Dr. Özlem KARAMAN COŞGUN

5. Modern Kentleşmede Engelliler ve Güvenlik: Sıddık Ekici, Hüseyin Akdoğan, Nisan;2011

Bu kitabın amacı, akademisyenlerin, alan uygulayıcılarının ve özürlü temsilcilerinin, ülkemizdeki engellilerin güvenliğini ve kendilerinin kent güvenliğine yaptıkları ve yapabilecekleri her türlü katkıyı ve engellilerin güvenlik güçleri ile nasıl iletişim sağlayacaklarını tartışarak bu doğrultuda bir eylem planı hazırlamak ve uygun politikaları devreye sokmaktır.

Kitabın içeriğinde de görüleceği gibi, özellikle kamu hizmeti veren kurum ve yetkililerin dikkatini çekecek hususlar, engellilerin hukuki hakları ile toplum olarak engellilerimize karşı olan yükümlülüklerimizi ve uygulanması gereken kamu politikası önerileri de kitapta yer bulmuştur.

6. Engelli Hukukuna Giriş Sempozyumu: İpek Sağlam, Burak Özen, M. Erdem Özdemir, Haziran; 2015

Konu Başlıkları:

Arş. Gör. Canan Ünal, Engellilik Kavramının ve Engellilerin Sosyal Güvenlik Haklarının Uluslararası ve Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Değerlendirilmesi

Doç. Dr. Burak Özen, Ayırt Etme Gücü Olmayanlarla İlgili Bazı Hukuki Sorunlar: Hukuki Sorumlulukları, Manevî Tazminat Talepleri

Dr. Tolga Şirin, Ulusal ve Uluslararası Anayasa Yargısında Engelli Hakları

Dr. Gülfem Pamuk, Nefret ve Ayırımcılık Suçu’nun (TCK m.122) Engelli Hakları Bakımından Değerlendirilmesi

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde 2014 yılında kurulan Engelli Haklan Komisyonu'nun ilk faaliyeti, 24.10.2014 tarihinde düzenlenen Engelli Hukukuna Giriş Sempozyumu olmuştur.

Çalışma, bu sempozyumdaki açılış konuşmalarını, tebliğleri ve söyleşi oturumunda yapılan konuşmaları içeriyor. Beklentimizin oldukça üzerinde bir katılımla gerçekleşen sempozyumda, izleyiciler tarafından konuşmacılara yöneltilen sorulara ve katkılara kayıt olanaklarının yetersizliği nedeniyle metinde yer verilemedi.

MÜHF Engelli Hakları Komisyonu

7. Engelli Hakları: Erkan Karaarslan,Ocak;2014

Konu Başlıkları:

Engelli Kavramı

Haklar Arasında Engellilik

Tasnif Edilmiş Engelli Hakları

Engellilere Yönelik Mevzuat

Bu kitapta, sıklıkla bahsedileceği gibi, Anayasamızda tanımlanan sosyal hukuk devletinin gereği olarak dezavantajlı gruplara tanınan imkânlar bir haktır bir lütuf değildir. Bu çerçevede bir hakkın kullanımı aslında başvuruyu gerektirmeksizin doğrudan ilgililerine yapılmalıdır. Ancak bugüne değin gerekli bilgi sistemleri kurulamadığı için hakların kullanımı başvuru esasına göre yürütülmekte ve haberdar ya da muktedir olmadığı için başvuruda bulunmayan pek çok hak sahibi bu haklardan yararlanamamaktadır. Özetle bu çalışma, kamuda yürüttüğüm bürokratik hayatımda yukarıda anılan tespitlerimin verdiği hüzünle engelli vatandaşlarımıza olan bir görev duygusuyla kaleme alınmıştır.
 

8. Engellilere Yönelik Kamu Hizmetleri: Serkan Çınarlı, Şubat;2010

Konu Başlıkları:

Engellilik Kavramı, Tarihi Gelişimi ve Temel İlkeler

Avrupa Ülkelerinde Engelli Hakları

Türkiyede Engellilere Yönelik Başlıca Kamu Hizmetleri

 

9. Engelli Hakları ve Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi: Ahmet Fatih Ektaş, Aralık;2017

Konu Başlıkları:

Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi'nin Tarihsel Arkaplanı

Genel Nitelikli İnsan Hakları Sözleşmelerinin Engelli Kişilerin İnsan Haklarını Korumadaki Yeterliliği

Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesinin Etkililiğinin Analizi

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya nüfusunun %15'i engelli bireylerden oluşmakta. Dünyanın en büyük azınlığı olarak nitelenen engelli bireylerin ayrımcılıktan sağlığa, eğitimden çalışma hayatına kadar gerek birinci kuşak gerekse ikinci kuşak hakları kullanmakta karşılaştıkları güçlükler ve mağdur edilebilir, dezavantajlı durumları, engelli kişilerin insan hakları konusunda spesifik çalışmalar yapmayı önemli ve gerekli kılmaktadır.

Bu çalışma temel olarak üç konuya eğilmektedir. Birincisi Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi'nin beslendiği ve üzerinde yükseldiği tarihsel arka plandır. İkincisi engelli kişilerin haklarının genel nitelikte insan hakları sözleşmelerince ne ölçüde korunduğudur. Üçüncüsü ise Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi'nin engelli bireylerin haklarını korumakta ne ölçüde etkili olduğudur. 21. yüzyılın ilk insan hakları sözleşmesi olan bu sözleşme, engelli kişiler için olduğu kadar engelli olmayan kişiler için de, bir başka deyişle insanlık ailesinin tamamı için de son derece önemli bir kilometre taşı niteliğindedir.

(Tanıtım Bülteninden)
 

10. Engelli Çalışanlarda İş Yaşam Kalitesi ve Örgütsel Sosyalleşme: Merve Nacak, Hüseyin Çiçek, Mart;2021

Konu Başlıkları:

İş Yaşam Kalitesi

Örgütsel Sosyalleşme

Engellilik İle İlgili Kuramsal Çerçeve

Engelli Çalışanların İş Yaşam Kalitelerinin Örgütsel Sosyalleşme Üzerindeki Etkisine Yönelik Bir Araştırma: Burdur İli Örneği

Literatür incelemesi kapsamında iş yaşam kalitesi ile örgütsel sosyalleşme kavramlarının birlikte ele alınıp incelenmesine pek fazla rastlanmaması sebebiyle araştırmanın literatüre önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Yapılan çalışma dört bölümden oluşmaktadır.

Birinci bölümde iş yaşam kalitesi kavramı, iş yaşam kalitesini etkileyen faktörler, iş yaşam kalitesini artırmaya yönelik geliştirilen programlar gibi konular ele alınmıştır. İkinci bölümde örgütsel sosyalleşme kavramı, örgütsel sosyalleşmenin özellikleri, örgütsel sosyalleşmenin düzeyleri gibi konular ele alınmıştır.

Üçüncü bölümde ise engellilik kavramı ve engellilik türleri hakkında bilgi erilmiştir. Dördüncü ve son bölüm olan araştırma bölümünde ise araştırma model ve hipotezleri belirtilmiştir. Engelli bireylerin iş yaşam kaliteleri ve örgütsel sosyalleşme ile ilgili elde edilen veriler analiz edilmiştir. Elde edilen veriler sonuç bölümde yorumlanmış ve çalışma doğrultusunda öneriler sunulmaya çalışılmıştır.

 

11. Belediyelerin Engelli Hizmetleri ve Kurum İmajı: Aynur Arslan, Nisan;2017

Konu Başlıkları:

Kurum İmajı ve Belediyeler Açısından Kurum İmajının Önemi

Çalışmaları ve Engellilere Yönelik Belediye Faaliyetleri

Samsun Büyükşehir Belediyesi'nin Engellilere Yönelik Faaliyetlerine ve Kurum İmajına İlişkin Araştırma Bulguları

Kamu yönetiminde yaşanan dönüşümler sonucu belediyecilikte de imaj kavramı değer kazanmış ve vatandaşın belediye hakkındaki algısı önemli hale gelmiştir.

Belediyelerin engellilerle ilgili hizmet ve faaliyetleri yerine getirmeleri, engelli bireylerde olduğu kadar toplumun diğer kesimlerinde de olumlu algı oluşturacaktır. Belediye açısından olumlu bir imaj ise iyi hizmet üretmek kadar değerlidir ve vatandaşın kuruma bağlılığını artırır.

Bu çalışmada, belediyelerin engellilere yönelik faaliyetlerinin kurum imajının oluşmasına yaptığı katkılara bakılırken aynı zamanda engellilik konusunda kurumsal bir farkındalık oluşturulması da amaçlanmıştır.

(Önsözden)
 

12. Özürlü Hakları Davaları: Filiz Berberoğlu Yenipınar, Ekim;2019

Bu çalışmada; Yüksek Yargı kararlarıyla, evde bakım sözleşmesi, özürlülük oranına itiraz, çalışma gücü kaybı, özürlü çalıştırma zorunluluğu, idari para cezaları davaları, özürlü aracı alınması ile konularına göre tasniflenmiş farklı tanım ve kavramlar konu başlıklarıyla hukuki, cezai ve idari yönden araştırılmış.

 

13. Özürlülerin Sosyal Güvenlik Hakları: Canan Ünal, Eylül;2012

Konu Başlıkları:

Temel Kavramlar

Karşılaştırmalı Hukukta Özürlülerin Sosyal Güvenliği

Türk Hukukunda Özürlülerin Sosyal Güvenliği

Özürlülerin Sosyal Güvenlik Haklarına İlişkin Yeni Yaklaşımlar Işığında Önerilerimiz

Türk Sosyal Güvenlik Hukukunun yanında Dünyadaki yeni yaklaşımların da kıyaslamalı şekilde ortaya konulmuş olması çalışmanın güvenilirliğini ve önemini artırmıştır. Çalışma konu hakkında bilgi edinmek isteyen tüm okurların kitaplığında bulunması gereken bir kitap olma özelliğini taşımaktadır.

 

 

14. İstenmeden Dünyaya Gelen Özürlü Çocuk ve Tazminat: Zarife Şenocak, Aralık;2009

Konu Başlıkları:

Zarar: İstenmeden Dünyaya Gelen Özürlü Çocuğun Bakım Masrafları

Diğer Şartlar: Sözleşmeye, Hukuka Aykırılık, Uygun İlliyet Bağı ve Kusur

Diğer Sorunlar

15. Özel Eğitime Giriş: Doç. Dr Mithat Enç- Doç Dr Doğan Çağlar- Doç Dr Yahya Özsoy

Dünya sağlık örgütü rakamları her 10 çocuktan birinin özel eğitim gerektirdiğini söylüyor. Bu günlerde sizlerin ailesi gibi pek çok aile çocuklarının okula hazırlanışlarını ve gidişlerini heyecanla izliyor, pek çokları da buruk izliyor. Keşke benim çocuğumda seydi! Çocuklarının koşarak, çığlık atarak, yolda giderken gördüğü komşularına 'günaydın' diyerek okula gidebilmesi onlar için ne kadar ulaşılmaz bir durumdur. Çevremizde pek çok birey çeşitli nedenlerle engelli duruma düşüyor. Belki bizim görmediğimiz, tanımadığımız bir çok engelli var. Tanıdığı, sevdiğimiz, acıdığımız, üzüldüğümüz yakınlarımız, dostlarımız, arkadaşlarımız var. Onlar bizim bir parçamız. Bu kitapta size onları tanıtmaya, onların toplum yaşamına katılmalarına nasıl yardımcı olabileceğimiz konusunda fikir vermeye çalışacağız. Bu çocuklara acımayla, yiyecek verme ya da sadece sevmeyle yardımcı olamayacağımızı, ancak, onları eğiterek ve bağımsız yaşamayı öğreterek yardımcı olabileceğimizi öğreneceğiz. Dünya bu konuda ilerlerken biz Türkiye’de bu çocuklar için ne yapıyoruz, göreceğiz. Geçmişten bugüne Dünya ne yapmış biz ne yapmışız göreceğiz.

16. Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi:Mehmet Özyürek

tutumlar ve engellilere yönelik tutumların değiştirilmesi

17. Özel Gereksinimli Çocuklar Ve Özel Eğitime Giriş 1:Ayşegül Ataman

Özel Gereksinimli Çocuklar Ve Özel Eğitim Özel Eğitime Muhtaç Olmanın Nedenleri Özel Eğitimin Tarihçesi Kaynaştırma Ortamlarında Öğretimsel Düzenlemeler Etkili Öğretim Farklı Özelliğe Sahip Çocuk Aileleri Ve Ailelerle Yapılan Çalışmalar Özel Eğitimde Kullanılan Bilimsel Araştırma Yöntemleri Zeka Geriliği Olan Çocuklar Üstün Zekalı Ve Üstün Yetenekli Çocuklar Gelişimi Tehlike Altında Olan Çocuklar Öğrenme Güçlüğü Gösteren Çocuklar Duygusal Ve Davranış Bozuklukları Olan Çocuklar İletişim Yetersizliği Olan Çocuklar Görme Yetersizliği Olan Çocuklar İştime Yetersizliği Olan Çocuklar Ortopedik Yetesizlikten Etkilenmiş Olan Ve Sağlık Yetersizliği Olan Çocuklar Otizm Ve Otistik Bozukluğu Olan Çocuklar Ağır Ve Çok Engelli Öğrencilerin Kaynaştırılması İçin Stratejiler

18. Engellilik Ve Ayrımcılık:Derleyen: Kenan Çayır, Melissa Soran, Melike Ergün

Sabancı Vakfı TGHP desteği ile yürüttüğümüz Eğitim Ortamında Engelli Ayrımcılığı ile Mücadele Etmek projemizin çıktıları Engellilik ve Ayrımcılık: Eğitimciler için Temel Metinler ve Örnek Dersler başlıklı yayında derlendi! Engellilik ve Ayrımcılık: Eğitimciler için Temel Metinler ve Örnek Dersler Derleyenler: Kenan Çayır - Melisa Soran - Melike Ergün Birinci kısım: Temel Metinler ◦Sakatlığın Tarihsel İnşası - Sibel Yardımcı ◦Sakatlık ve Siyaset - Sibel Yardımcı ◦Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi - İdil Işıl Gül ◦Engelliliğe Dayalı Ayrımcılıkla Mücadelede Hukukun Rolü - İdil Işıl Gül ◦Tanım, Kapsam ve Geliştirilen Politikalar Düzleminde Türkiye’de Erişilebilirlik - Hakan Özgül ◦Engellilerin Eğitime Erişiminde Kamusal Sosyal Destek Programlarının Önemi - Volkan Yılmaz ◦Engelli Çocukların Eğitim Hakkı: İnsan Hakları Çerçevesinde Kaynaştırma/Bütünleşme Yoluyla Eğitim - Z. Hande Sart

19. Engelli Kadınların İnsan Hakları:Seda GÜRLER

İnsani bir durum olarak insanın varlığından bu yana hep var olan "engellilik” kavramı sürekli bir değişim içerisindedir. Bu kavram, her sosyal olguda olduğu gibi farklı yaklaşımlar ışığında değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. 2011 yılı Dünya Engellilik Raporu’na göre dünya nüfusunun ’ine tekabül eden yaklaşık 1 milyar kişi engellidir. Esasen "özürlülük"durumu kişinin bedeninde var olan fiziksel, zihinsel, ruhsal, duyusal yeti kayıplarıdır. Fakat "engellilik” toplum tarafından inşa edilmektedir. Bu nedenle, engelli bireylerin genel durumu ise içinde yaşadıkları toplumun ekonomik ve sosyal durumuna göre değişmektedir. Farklı koşullar altında yaşıyor olmalarına rağmen tüm engelli bireylerin deneyimledikleri ortak bir sorun söz konusudur: "dışlama ve ayrımcılık”. Seda GÜRLER, "Engelli Kadınların İnsan Hakları” isimli eserinde, engelli ve özürlü ayrımının doğru yapılması halinde, engelli bireylerin ve özel araştırma alanı açısından engelli kadınların tüm insan haklarına tam ve eşit şekilde erişebileceğini ve toplumda hak ettiği yeri alabileceğini göstermektir. Fonksiyon kaybı olan kişinin topluma tam ve etkin şekilde katılmasına mani olan fiziksel ve çevresel engeller kişiyi "engelli” kılmaktadır. Dolayısıyla düzeltilmesi gereken fiziksel koşullardır ve topluma tam ve etkin katılımın ötesinde toplumun engelli bireyi ve kadını kabul etmesi gerekmektedir. "Engelli Kadınların İnsan Hakları” çok önemli ve titizlikle yürütülen bir akademik araştırmanın harika bir ürünüdür. Bu çalışmayı diğerlerinden ayıran temel özellik ise diğer tüm çalışmaların aksine engelli bireylerin topluma entegre olmasını değil, toplumun engelli bireylere entegre olması gerektiğini savunmasıdır. Bu önemli eserin okuyucularıyla buluşturulmasından Astana Yayınları Ekibi olarak büyük gurur duymaktayız.

20. Tanrı'nın Engeli mi Engelli Tanrı mı? Süleyman Turan

TANRI NIN ENGELİ Mİ ENGELLİ TANRI MI? XX. yüzyılın ikinci yansından itibaren dünya genelinde engellilik konusunda gittikçe artan bir farkındalık söz konusudur. Disability Theology (Engellilik Teolojisi) adı verilen bir disiplinin ortaya çıkması, bu farkındalığm teolojik alandaki en önemli yansımasıdır. Bu teoloji bağlamında araştırmacılar, bir yandan Hıristiyan geleneğinde ortaya çıkan yaklaşımlan kritiğe tabi tutarken diğer taraftan engellilik olgusunun zengin ve farklı anlamlarına ilişkin olarak "Erişim Teolojisi", "Karşılıklı Bağımlılık Teolojisi" ve "Engelli Tanrı Teolojisi" gibi yeni birtakım bakış açıları ileri sürmektedir. Bu yaklaşımlar içerisinde kanaatimizce en dikkat çekici olan "Engelli Tanrı Teolojisi", bu kitabın adına da ilham kaynağı olmuştur. Bu çalışma; Hıristiyan geleneğinde engellilik konusundaki referanslann neler olduğu, engellilik olgusunun nasıl yorumlandığı ve engellilere yönelik ne tür yaklaşımların sergilendiği, Engellilik Teolojisi'nin nasıl ortaya çıktığı, geliştiği, kiliseler üzerinde ne gibi etkiler yarattığı ve bu teoloji bağlamında ileri sürülen yaklaşımlann neler olduğu gibi temel sorulara cevap verme iddiasındadır.

21. engelli hakları sözleşmesi:Robyn Hunt

Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi Uygulama Klavuzu Engelliler Konfederasyonu tarafından Türkçeye çevrilmiştir.

22. Osmanlı Devleti'nde Engelliler ve Engelli Eğitimi Sağır Dilsiz ve Körler Mektebi:Sezai Balcı

Bu çalışmada işitme, konuşma ve görme engelli bireylerin Osmanlı Devleti’nde ve Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki eğitim-öğretim faaliyetleri ele alınmıştır. Osmanlı klasik devrinde istihdam edilen engelliler bîzebân denilen sağır ve dilsizlerden seçilmekteydi. Sağır ve dilsizlerin Osmanlı sarayında istihdamına Fatih Sultan Mehmet devrinde başlanmıştır. Padişahın kapısında nöbet tutan bîzebânlar daha çok rikâb günlerindeki görüşmeler sırasında Darüssaade ve Silahtâr ağalarıyla, Başçukadâr, Sırkâtibi ve Hazine Kethüdası gibi görevlilere Padişah tarafından verilecek olan emirleri bildirirlerdi. Böylece görüşmelerin gizliliği sağlanarak devlet sırlarının ifşa edilmesi engellenirdi. Sağır ve dilsizler gizlilik ve güvenlik gerektiren işler dışında Padişahlara musâhiplik yaptıkları gibi zaman zaman da cellât olarak kullanılmışlardır. Saray ve Harem dışında Babıâli, Dâr-ı Şûrâ-yı Askerî Meclisi, Hassa Ordusu Meclisi, Hariciye Nezareti, Meclis-i Vâlâ, Meclis-i Maarif-i Umumiye ve Şûrâ-yı Devlet gibi birçok birimde dilsizler istihdam edilmiştir. Bu gelenek, günümüzde TBMM ve Bakanlar Kurulu toplantılarında sağır ve dilsiz kavasların kullanılmasıyla devam etmektedir. Sultan II. Abdülhamit devrinde büyük bir gelişme gösteren Türk eğitiminin en büyük adımlarından birini de sağır, dilsiz ve görme engellilerin toplumsal hayata dahil olmaları oluşturmaktaydı. Bu amaçla 30 Eylül 1889’da Sağır ve Dilsiz Mektebi açılmıştır. Okula 1891’de de körler sınıfı ilave edilmiştir. II. Abdülhamit döneminde açılan okulun Avrupa standartlarına ulaşamayışı, binadan binaya taşınması, okulun başarısız bir girişim olarak kalmasına sebep olmuştur. Bununla birlikte okulun üniforması, alfabesi, müfredatı ve öğrenciye sunduğu imkânlar özel eğitimde kayda değer adımlardır. Bu haliyle Osmanlı Sağır, Dilsiz ve Ama Mektebi, engelli eğitiminde bir öncü vazifesi görmüştür.

23. 100 Soruda Engelli Hakları:Derleyen: Cemal Donat

 

100 soruda engelli ne demektir ve zorlu zamanlarda nerelere, nasıl ulaşıp sorunlarını dile getirebiliri anlatıyor bu kitap

24. Engellilik Sosyolojisi:Esra Burcu

''Engellilik Sosyolojisi'' adlı eser,Türkiye'de uzun yıllardır ihmal edilen engellilik ve sosyoloji ilişkisini bilimsel bakış açısıyla ele almayı amaçlamaktadır.Bu bağlamda 'engellilik' kavramının Avrupa ülkeleri ve Türkiye'de geçirdiği süreç değerlendirilmiştir.Engelliliği tanımlamaya yönelik çeşitli teoriler ve toplumun bu teoriler bağlamında engelli bireylere yönelik tavırları üzerinde durulmuştur.Bu konuda yapılmış araştırmalar ve eserlerin ışığında engellilik konusunda farkındalığın artırılması ve engelli bireylerin sosyal çevre bağlamında incelenmesi gerekli görülmektedir.Zira engellilik kişinin belli aktiviteleri yapamaması değil engelli bireyin yaşadığı çevrede bu kısıtlılıktan ötürü etiketlenmesidir.

 

25. Engelli Kadınların Sorunları Ve Çözümleri

Engelli Kadınların Sorunları Ve Çözümleri sempozyumu

26. Birinci Özürlüler Şurası:Çağdaş Toplum, Çağdaş Yaşam ve Özürlüler
27. Özürlülerde Örgütlenmenin İncelenmesi: Necla Okur: Basbakanlik Özürlüler Idaresi Baskanligi - Raporlar
28. Özürlülerin Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Hakları:Ali Seyyar

Açıklama: - Özürlüler politikasının temel esasları neler olmalıdır? - Özürlülerin istihdamı ve çalışma hayatına katılmaları niçin önemlidir? – Özürlülerin  çalışma hayatına katılmalarının önünde hangi engeller vardır ve bunlar ortadan nasıl kaldırılabilir? - Özürlüler, çalışma hayatında nasıl korunmaktadırlar? - Normal emek piyasasında çalışamayan özürlüler için alternatif istihdam imkanları var mıdır? - Almanya'da ve Türkiye'de özürlülerin istihdamı için neler yapılmaktadır? - Özürlülerin de çalışıp, gelir sahibi olabilmeleri yönünde devlet ne yapmalıdır? - Çalışamayan özürlülerin sosyal güvenliği nasıl sağlanmalıdır? - Özürlülerin sosyal hakları nelerdir? - Yardıma ve bakıma muhtaç özürlülere yönelik ne gibi hizmetler sunulmaktadır? - Özürlülük riskine karşı sosyal sigortaların ve özel sigorta şirketlerinin işlevi nedir? - Sigortasız özürlüler, sosyal yardımlardan nasıl yararlanabilirler? Bu soruların cevabını merak ediyorsanız ve özürlülerin istihdamı ve sosyal güvenliği hakkında daha fazla bilgi istiyorsanız bu kitabı mutlaka okumalısınız.

29. Üretim Sürecinde Sakat Emeği: Mağdule DEMİRCİOĞLU

Sakatlığın "medikal" ve "sosyal tanım"ı çerçevesinde ortaya çıkan güncel kavramsallaştırmalar ve bu bağlamda öne sürülen görüşler, sadece gerçeğin dışa vuran somut bir yönüne işaret etmektedir. Zira yaşamda, doğanın bizim varoluşumuzdan bağımsız bir varlığa sahip olması gibi sakatlığın da bizim öznelliğimiz dışında kendine özgü bir nesnelliğe sahip olduğu açıktır. Böylece sakat birey, kendi deneyimlerini dilin yerleşik kavramları aracılığıyla, kendisine değil herkese ait olan formlar içinde anlatmak zorunda kalmaktadır. Mutlak olanın sadece görünüşte, gelişmenin belli bir anında, bozulmaya yazgılı bir denge durumunun geçici bir dışa vurumu olduğu görünmektedir. Sürecin bu görünürdeki anını, genel - geçer bir yargıdan, tanım anlamında bir sonuca götürmek çabası, yanılgıyı mutlaklaştırmaktan başka bir anlama gelmez. Sakatı, onların dışında kalan diğer toplum kesimleriyle eşitleme çabası ve bunun da yeni tarzda adlandırılması amacı, verili duruma oranla bir ilerlemeyi temsil etse de, bu ilerleme yine de Marks'ın deyişiyle (eşit haklar mücadelesi) burjuva sınırlar içinde kalacaktır. Ne var ki, elbette toplumsal yaşamın ilerleyen canlılığı içinde, sakat tanımının işaret ettiği toplum kesimleri değişim gösterecek, farklılaşacak, statü kazanacak vb. ancak bu canlılık ve dönüşüm tek bir tanımın sınırları içine sığmayacaktır. Bu sığmama durumu onların sınıflar tablosu içinde hangi yana ait olduklarına göre de farklılıklar gösterecektir. Hatta "emek, yalnızca bir yaşam aracı değil yaşamın birincil gereksinmesi haline gelmesinden sonra; bireylerin her yönüyle gelişmesiyle birlikte, üretici güçlerin de artması ve bütün kolektif zenginlik kaynaklarının gürül gürül fışkırmasından sonra herkesten yeteneğine göre, herkese gereksinmesine göre" (Marx, 1989, s. 31) yazılı bir bayrağa sahip olsa bile; ekonomik sermayesini tamamlamış, "sembolik sermaye"sinde de belli bir artışa tanık olmuş "sakat birey", kendini işaret eden bir tanıma gereksinmesi olmasa da, yine de kendini ima e

30. Sakatlık Çalışmaları - Sosyal Bilimlerden Bakmak: Derleyenler: Dikmen Bezmez, Sibel Yardımcı, Yıldırım Şentürk

Sakatlık Çalışmalarına Bir Katkı "Sakatlık Çalışmaları - Sosyal Bilimlerden Bakmak isimli derlemenin amacı, Sakatlık Çalışmaları başlığı altında şekillenen, ve görece yeni olan bir araştırma alanıyla ilgili güncel tartışmaları ve literatürü Türkiye'deki okuyucuya tanıtmak".

31. Engelli Turizmi: Merve Baş, Şubat;2016

Küreselleşmenin doğal bir sonucu olarak turizmi herkes için erişilebilir bir düzeye getirme gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, konuya ilişkin önemli hususlar göz önünde bulundurularak engelli turizmi konusu; erişilebilirlik, ulusal ve uluslararası yasal düzenlemeler, istatistikler, uygulama örnekleri, üçüncü yaş turizmi, sağlık turizmi ve ilgili konular ile birlikte değerlendirilmiştir. Kitabın temel yazılış amacı sadece engelli turizminin bugünkü durumuna ilişkin bilgi vermek değil, aynı zamanda hem yasal düzenlemeler hem de uygulama örnekleri ile konunun gelişiminin nasıl sağlanacağı sorusuna yanıt bulmaya çalışmaktır. Bu amaca uygun olarak, geleceğe yönelik tahminlere ve örnek olay incelemesine de kitap içinde yer verilmiştir. Bu çalışmanın içerdiği ayrıntılı ve önem taşıyan bilgiler nedeniyle sektör çalışanlarına, akademik çalışmalara, kamu kurumlarına, erişilebilirliğe ve ilgili konulara ilişkin proje yöneten birimlere ve kişilere, konuya ilgi duyan ve çalışma yapmak isteyen herkese faydalı olacağı inancındayım.

32. Engelli Dostu İnsan Kaynakları Yönetimi: Ali Seyyar, Erkan Aydemir, Ağustos;2016

Çalışma hayatına kazandırılmış olan engelli işgücünün işletmede verimli çalışması, işyerine uyumu, kariyer yapması gibi konular, İnsan Kaynakları Yönetiminin karşılaştığı sorunların başında gelmektedir. Engelli dostu işletmeler dahî, engelli işgücü adayının işe alım sürecinden başlamak suretiyle insan kaynakları fonksiyonları kapsamına giren bütün aşamalarda engelli personele yönelik nasıl bir plânlama ve uygulama yapmaları gerektiği hususunda kapsamlı bir bilgi ve tecrübeye sahip değildir. Engelli personelin işletme/üretim süreçlerine etkin bir şekilde dâhil edilmesi, elbette birçok işletme için bazı ilave organizasyonel ve yapısal külfetleri de beraberinde getirmektedir. Ancak işyerine tam olarak entegre olmuş engelli personel, daha heterojen ve sosyal duyarlı bir ekibin üyesi olarak hem işletmeye bir zenginlik katmakta, hem de çalışma atmosferine müspet bir etki meydana getirmektedir. Böyle bir durumda engelli dostu işletmeler, hem sosyal sorumluluklarını yerine getirmiş, hem devletin sağladığı maddî teşviklerden yararlanmış, hem de daha yüksek bir örgütsel performans elde etmiş olmaktadır. Çünkü Engelli Dostu İnsan Kaynakları Yönetimi anlayışı doğrultusunda konseptler uygulayan işletmeler, işletmenin kurum kültürüne samimî bir aidiyet duygusuyla bağlanan ve motivasyonu yüksek olan engelli personelden genelde daha büyük bir verim el de edebilmektedir. Bu bağlamda alanında ilk olan bu bilimsel çalışma, engelli işgücü istihdam etmek isteyen ve(ya) etmiş olan işletmelerinİnsan Kaynakları Yönetimi birimleri için, kaynak ve rehber niteliği taşıyan önemli bir kitaptır.

33. Engellilik Alanında Sosyal Hizmet Kuram ve Uygulamaları: Melike Tekindal, Seda Attepe, Haziran;2020

 

Engellilik alanı, sosyal hizmet mesleğinin ve disiplininin temel alanlarından birini oluşturmaktadır. Bu alanda bireyler, gruplar ve topluluklar; sahip oldukları özel gereksinimleri ve gelişimleri nedeni ile toplumsal, ekonomik, kültürel sistemler içerisinde “engellenmişlik” yaşamakta ve kendilerini gerçekleştirememektedirler. Bu kapsamda engelli bireylere, ailelerine ve topluma yönelik sosyal hizmet uygulamaları; sistemlerin sosyal işlevselliklerini güçlendirmeyi, bireylerin ihtiyaç duydukları hizmet politikaları geliştirmeyi ve değiştirmeyi, toplumsal hayata aktif bir şekilde katılmalarını sağlamayı ve bu katılımın önündeki engelleri görünür kılarak gidermeyi amaçlamaktadır. Bu amaçtan yola çıkarak hazırlanan bu kitapta; engellilik alanının temel dayanakları, farklı nüfus grupları özelinde sosyal hizmet uygulamaları ve engellilik alanında güncel tartışmalar yer almaktadır. Bu kitabın hem sosyal hizmet öğrencileri, araştırmacıları, eğitimcileri ve uygulayıcıları için hem de bu alana ilgi duyan farklı disiplinlerdeki bireyler için temel bir başucu kitabı olacağı düşünülmektedir.

 

34. Uluslararası Hukuk ve Türk Hukuk Sisteminde Engellilerin Eğitim Hakkı ve Devlet Yükümlülükleri: Selda Çağlar, Ağustos;2009

 

ÖNSÖZ Bu eser, engelli hakları üzerine kapsayıcı bir çalışma yapma istek ve düşüncesinin ardından girilen doktora sürecinde başlanılan ve doktora tezi olarak sunulan bir çalışmanın güncellenmiş halidir. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü kamu hukuku doktora programında başlayan ve Prof. Dr. Fazıl SAĞLAM, Prof. Dr. İbrahim Ö. KABOĞLU, Prof. Dr. Turgut TARHANLI, Prof. Dr. Osman DOĞRU ve Doç. Dr. Abdurrahman EREN′den oluşan jüri tarafından oybirliğiyle kabul edilen tezin kitap olarak basılmasında, jüri üyelerinin bu yöndeki yüreklendirmelerinin etkisi büyüktür. Kendilerine, duydukları güven ve verdikleri destek için teşekkür ediyorum. İnsan haklarına ilişkin kendisinden çok şey öğrendiğim tez danışmanım Prof. Dr. İbrahim Ö. KABOĞLU′na doktora sürecinde nazik bir anlayış içerisinde verdiği bilimsel destek, katkı ve dostluğu için; tez izleme jürisinde yer alan Prof. Dr. Turgut TARHANLI ve Prof. Dr. Osman DOĞRU′ya bu zahmetli görevi yerine getirmeye ayırdıkları zamanlar ve tezin şekillenmesine verdikleri katkılar için öncelikli teşekkürlerimi iletmek isterim. Savunma sınavı aracılığıyla ′iyi ki de′ tanıdığım Prof. Dr. Fazıl SAĞLAM′a yeni nesil akademisyenlere güvendiği ve sorumluluk vererek alana dahil olmalarını sağlayıcı girişimleri için de ayrıca teşekkürlerimi sunuyorum. Lisans ve lisansüstü eğitim sürecinde daima bilgi ve deneyimlerine başvurduğum ve her zaman desteğini gördüğüm amcam Prof. Dr. Hüseyin PAZARCI, bu çalışmada da yanımdaydı. Teşekkürler. Tezimi okuyarak, düzelterek dostlukla katkı sağlayan meslektaş ve arkadaşlarım Dr. Oya BOYAR ve Yrd. Doç.Dr. Hakan Sabri ÇELİKYAY ile Beta Basım Yayım′m emek veren tüm ekibine de teşekkürlerimi iletiyorum. Akademik teamüle uygun olarak Teşekkür′ sıralamasında en sona bırakmış olsam da, özel bakım ve ilgiye ihtiyacı olan oğlumuz Arda′nın bakımını tamamen üstlenen, bu zorlu süreci benim için kolaylaştırmak adına her türlü çabayı sevgiyle gösteren eşim Prof. Dr. Tuncay ÇAĞLAR′a ve engellilerin yanısıra genel olarak herkesin onur ve haklarının korunması ve yerine getirilmesi konusundaki inancımı daha da güçlendiren, bana yeni dünya görüşü ve bakış açılan kazandıran oğlum Arda′ya olan sevgi ve minnettarlığım her şeyin önündedir. Sonsuz teşekkürler... Yrd. Doç. Dr. Selda ÇAĞLAR Temmuz 2009, Edirne İÇİNDEKİLER KISALTMALAR VII GİRİŞ 1 Birinci Bölüm ULUSLARARASI HUKUKTA ENGELLİLERİN EĞİTİM HAKKI I. HUKUKSAL TERMİNOLOJİDE ENGELLİLİK VE ENGELLİ HAKLARI 7 A. Tanımlar ve Sınıflandırmalar 7 1. Uluslararası Belgelerde Yer Alan Tanımlar 8 2. BM Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Sınıflamaları 10 B. Engellilik Modelleri 15 1. Tıbbi Model (Medikal Model) 16 2. Sosyal Model (İnsan Haklan Modeli) 17 a. Engelliliğin Sosyo-politik Yorumu 20 b. Engelliliğin Çağdaş Yorumu 21 C. Uluslararası ve Bölgesel Düzlemde Engelli Haklarının Normatif Yönü . 24 1. Uluslararası Norm ve Standartlar 24 a. Birleşmiş Milletler Belgelerinde Engelli Hakları 25 b. Standart Kurallar 30 c. Genel İlkeler 35 aa. Kişinin Bağımsızlığına, Kendi Seçimlerini Yapma Özgürlüğünü İçeren Özerkliğine ve Onuruna Saygı 36 bb. Aynmcılık Yapılmaması 39 cc. Toplumsal Aidiyet, Tam ve Etkili Katılım 44 dd. Engelli Kişilerin Farklılığını Kabul ve Farklılığa Saygı.... 45 ee. Fırsat Eşitliği 46 ff. Erişebilirlik 50 gg. Kadın ve Erkek Eşitliği 51 hh. Engelli Çocuklann Kimliklerini Koruma ve Kapasitelerini Geliştirme Hakkına Saygı 52 ıı. Engelli Çocuğun Yüksek Yararının Gözetilmesi 53 2. Bölgesel Düzlemde Engelli Haklan 56 a. Avrupa Belgelerinde Engelli Haklan 56 aa. Avrupa Konseyi Belgelerinde Engelli Hakları 56 bb. Avrupa Birliği (AB) Belgelerinde Engelli Haklan 60 b. Amerika Bölgesi Engelli Haklan Belgeleri 64 c. Afrika Bölgesi Engelli Haklan Belgeleri 66 II. EĞİTİM HAKKININ ENGELLİLER BAKIMINDAN KAPSAM VE NİTELİĞİ... 67 A. Eğitim Kavramı 67 1. Örgün Eğitim (formal education) 68 a. Genel (Olağan) Eğitim 68 b. Özel Eğitim 70 2. Yaygın Eğitim (non-formal education) 71 B. Eğitim Hakkının Niteliği ve Kapsamı 71 1. Genel Olarak Eğitim Hakkının İçeriği ve Temel Kavramlar 72 a. Temel İnsan Haklan Belgelerinde Eğitim Hakkı 72 b. Parasız Eğitim 78 c. Zorunlu Eğitim 82 2. Engellilerin Eğitim Hakkının İçeriği ve Temel Kavramlar 85 a. İnsan Haklan Temel Belgelerinde Engellilerin Eğitim Hakkı. . . 86 b. Eğitimde "Özel İhtiyaçlar" Kavramı 91 c. Özel Eğitimsel İhtiyaçlann Giderilme Yöntemi 92 aa. Kapsayıcı Eğitim (Inclusive education) 93 bb. Özel Eğitim 10i d. Kapsayıcı Eğitim - "Herkes İçin Eğitim" İlişkisi 104 İkinci Bölüm DEVLETLERİN ENGELLİLERİN EĞİTİM HAKKINA İLİŞKİN ULUSLARARASI HUKUK YÜKÜMLÜLÜĞÜ I. DEVLET YÜKÜMLÜLÜKLERİNİN TASNİFİ VE KULLANILAN KAVRAMLAR .111 A. Devlet Yükümlülüklerinin Sınıflandırılması 112 1. Saygı Duyma, Koruma ve Yerine Getirme Yükümlülüğü 112 2. Davranış ve Sonuç Yükümlülüğü 115 B. Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesinde Kullanılan Kavram ve Ölçütler 118 1. Aşamalı Gerçekleştirme (Progressive Achievement) 119 2. Mevcut Kaynakların Azamisini Kullanma 122 II. DEVLET YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN İÇERİĞİ VE KAPSAMI 126 A. Saygı Duyma Yükümlülüğünün Kapsamı 1. Ayrımcılık Yasağına Uyma 128 2. Hakkın Kullanılmasını Gerileten Önlemlerden Kaçınma 129 3. Hakkın Ölçüsüz Biçimde Sınırlanmaması 130 B. Koruma Yükümlülüğünün Kapsamı 132 1. Yasal Koruma 133 a. Sözleşmelerin İç Hukuk Düzeninde Tanınması 133 b. Yasa ve Diğer Düzenlemelerde Engellilerin Haklarının ve Genel İlkelerin Gözetilmesi 136 2. İdari Koruma 139 a. İhlalleri Önleme Yükümlülüğü 140 aa. Eğitim Hakkına ve Engelliliğe Dair Farkmdalık Yaratma, Bilinçlendirme ve Eğitim 141 bb. Bilgi Edinme ve Belgelere Ulaşma Olanağının Sağlanması (İdarenin Şeffaflığı) 143 cc. İdarenin Eylem ve İşlemlerinde Hukuka Bağlı Kalması. . 145 b. İhlalleri ve Sonuçlarını Giderme 148 aa. Tarafsız ve Etkili Şikayet Mekanizmaları Oluşturma. ... 149 aaa. Ulusal İnsan Hakları Kurumlarının Oluşturulması 150 bbb. Ulusal İnsan Haklan Kurumlarının Engelli Haklarını Koruma İşlevi 153 bb. İhlalleri Durdurma ve Zararları Giderme 156 3. Yargısal Koruma 158 a. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Hakların Dava Edilebilirliği. . . 159 b. Yargı Makamlarının Hakları Koruma İşlevi 167 C. Yerine Getirme Yükümlülüğünün Kapsamu 175 1. Mevcudiyet (availability) 176 a. Engellilerin Zorunlu ve Ücretsiz Eğitimden Yararlandırılması 177 aa. Okul Yaşındaki Engelli Nüfusun Belirlenmesi 179 bb. Kapsayıcı Eğitim Sisteminin Güvence Altına Alınması . . 180 aaa. Başlangıçta Yapılması Gerekli Değişiklikler 181 bbb. İdari Yapıların Değiştirilmesi 183 ccc. Kaynakların Harekete Geçirilmesi 185 b. Yeterli Sayıda ve İşlevsel Eğitim Kurumları ile Programlar Oluşturmak 187 aa. Eğitim Sistemine ve Programlarına İlişkin Yapılması Gerekenler 188 bb. Eğitim Kurumlarına Özgü Yapılması Gerekenler 192 2. Erişilebilirlik (Accessibility) 195 a. Ayrımcılık Gözetmeme 195 X İÇİNDEKİLER b. Fiziksel Erişimin Sağlanması 201 aa. Eğitim Kurumlarına Erişim 202 bb. Kurum Hizmetlerine Erişim 203 aaa. Evrensel Tasarım 203 bbb. Makul Uyumlaştırma 205 ccc. Gerekli Destek ve Yardımın Yapılması 213 c. Ekonomik Erişebilirlik 217 3. Kabul Edilebilirlik (acceptability) 219 a. Erken Dönemde Eğitim 220 b. Uygun ve Kaliteli Eğitim 222 aa. Uygun Müfredat ve Etkili Materyal Kullanımı 224 bb. Uygun ve Yeterlilik Sahibi Eğitimciler 227 cc. Uygun Eğitim Çevresi 230 4. Uyarlanabilirlik (adaptability) 232 Üçüncü Bölüm ENGELLİLERİN EĞİTİM HAKKI BAKIMINDAN TÜRKİYE′NİN ULUSLARARASI HUKUK YÜKÜMLÜLÜĞÜ I. TÜRKİYE′DE ENGELLİLERİN EĞİTİM HAKKINA İLİŞKİN GENEL DEĞERLENDİRME 236 A. Türk Hukukunda Engellilik Sınıflama ve Modelleri 237 1. Kavramlar 237 2. Tanım ve Sınıflamalar 240 a. Tanımlar 240 b. Sınıflandırma 246 3. Modeller 251 B. Türkiye′de Engellilerin Eğitim Hakkı 252 1. Eğitim Sisteminin Genel Yapısı 253 2. Genel Yapı İçinde Engellilerin Eğitimi 254 a. Engellilerin Eğitim Düzeyi 255 aa. 2002 Türkiye Özürlüler Araştırmasına İlişkin Bulgu ve Değerlendirmeler 256 bb. MEB ve TÜİK İstatistikleri 262 b. Engellilerin Eğitimine İlişkin Yasal Düzenlemeler 263 II. TÜRKİYE′NİN ULUSLARARASI HUKUKTAN DOĞAN YÜKÜMLÜLÜKLERİ . 272 A. Saygı Duyma Yükümlülüğü 274 1. Ayrımcılık Yasağına Uyma 274 2. Hakkın Kullanılmasını Gerileten Önlemlerden ve Ölçüsüz Sınırlamalardan Kaçınma 281 B. Koruma Yükümlülüğü 286 1. Yasal Koruma 287 a. Uluslararası İnsan Haklan Sözleşmelerinin Türk Hukuk Düzenindeki Yeri 288 b. Hakkın Korunmasında Yasama Organının Rolü 291 2. İdari Koruma 296 a. İdarenin İhlalleri Önleme Yükümlülüğü 296 aa. İdarenin İşlem ve Eylemlerinde Yasalara Bağlı Kalması . 297 aaa. Yürütme Organı ve İdarenin Düzenleyici İşlemleriyle Bireysel Eylem ve İşlemlerinde Anayasa ve Yasalara Uyması 298 bbb. İdarenin Denetim Yükümlülüğü 301 bb. İdarenin Bilgi ve Belge Verme Yükümlülüğü 304 b. İdarenin İhlalleri Giderme Yükümlülüğü 310 aa. Etkili Şikayet Mekanizmaları Oluşturma 310 aaa. İdari Başvuru Usulleri: İtiraz ve Uzlaşma 311 bbb. Ulusal İnsan Hakları Kurumları Oluşturma 314 i. Merkezi Yapı İçinde Yer Alan İnsan Haklan Kurumları 316 ii. Yerel Düzeyde İnsan Hakları Kurumları 318 bb. Yargı Kararlannı Yerine Getirme 325 3. Yargısal Koruma 329 C. Yerine Getirme Yükümlülüğü 334 1. Eğitimin Mevcudiyeti 334 a. Engellilerin Zorunlu ve Ücretsiz Eğitimden Yararlandınlması . 335 aa. Zorunlu ve Ücretsiz Eğitimin Yasal Güvenceye Kavuşturulması 335 bb. Zorunlu Eğitim Çağındaki Engelli Sayısının Bilinmesi . . 339 cc. Okula Kayıt ve Devamın Sağlanması 342 b. Yeterli Sayıda ve İşlevsel Eğitim Kurumları ile Programları Oluşturmak 346 aa. Eğitim Sisteminin Yapılandınlması 346 bb. Eğitim Kurumlan İle Programlarının Mevcudiyeti 351 2. Eğitimin Erişebilirliği 355 a. Fiziksel Erişebilirlik 356 aa. Eğitim Kurumlarına Erişebilirlik 356 bb. Eğitim Hizmetlerine Erişebilirlik 361 b. Ekonomik Erişebilirlik 365 3. Eğitimin Kabul Edilebilirliği 369 a. Özel Eğitimde Eğitimcilerin Nicelik ve Nitelikleri 369 b. Kişiselleştirilmiş Öğrenci Desteğinin Sağlanması 372 c. Başarının Değerlendirilmesi ve Mezuniyetlerde Denkliğin Sağlanması 375 4. Eğitimin Uyarlanabilirliği 379 SONUÇ 388 KAYNAKÇA 398

35. Engellilik ve Sosyal Hizmet: Mustafa Özcan Taşkesen, Canan Gönüllü Taşkesen, Mart;2016

 

Konu Başlıkları:

 

Engellilik: Kavramlar, Nedenler, Yaklaşımlar

 

Engelliler ve Toplumsallaşma

Engelli Aileleri

Engellilerin Eğitimi

Engellilerin Çalışma Hakkı ve İstihdamı

Engelli Politikaları: Dünya'dan ve Türkiye'den Örnekler

 

Engellilerin, toplumsallaşma süreçlerinin olağan şekilde ilerlememesi, ailelerinde belli psiko-sosyal sorunların ortaya çıkması, eğitim sistemine ve çalışma hayatına dâhil olamamaları, engellilik alanındaki en önemli sorunlardır. Ulusal ve uluslararası düzeyde engelli politikalarının geliştirilmesi ve bu kapsamda yasal düzenlemelerin oluşturulması, bunun yanında sosyal hizmet mesleğinin etkin bir şekilde kullanılması büyük öneme sahiptir.

Engellilikle ilgili daha önce yapılmış olan çalışmalardan memnuniyetimizi dile getirerek, bu kitabı hazırlama amacımız; engellilere yapılacak olan iyileştirmelere, toplumdaki engelliliğe ve engellilere yönelik farkındalığın artmasına, sosyal hizmet alanında eğitim gören bütün öğrencilerin derslerine küçük de olsa bir katkı sağlamaktır.

(Tanıtım Bülteninden)

36. Engellilere Yönelik Kamu Hizmetlerinin Yönetimi ve Sunumu: Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme: Yaşar Tınar, Aralık;2018

Bu çalışmanın esas amacı, engellilere yönelik hizmetlerin ve sunumunun kimler aracılığı ile veya hangi kurum tarafından verilmesinin daha uygun olacağının belirlenmesi olacaktır. Bu doğrultuda Fransa, Avusturya, İngiltere ve Türkiye’deki engellilere yönelik hizmetler ve bu hizmetlerin boyutu ve kapsamı incelenmiştir. Çalışma sırasında bu ülkelerin yerel yönetim hizmet modelleri, organizasyon yapıları, bütçeleri, merkezi hükümetlerin yapısı ve engelli hizmetleri, devletin engelli hizmetlerine ayırdığı bütçe, insan kaynağı ve hizmet modelleri karşılaştırılmıştır. Araştırma kapsamında ülkelerin siyasi, sosyal ve ekonomik durumları göz önüne alınarak engellilere yönelik hizmetlerin genel anlamda yönetiminin ve sunumunun özellikle Türkiye’deki büyük şehirlerde yerel yönetimler (Büyükşehir Belediyeleri) tarafından büyükşehir belediyesi dışında kalan şehirlerde yine Belediyeler, İl Özel İdareleri, Belediye Birlikleri ve Merkezi Hükümet tarafından hizmetlerin birlikte verilmesinin daha uygun olacağı tespit edilmiştir.

37. KAMU HİZMETİNDE EŞİTLİK İLKESİ: Züleyha Keskin, Temmuz; 2015
38. KAMU HİZMETİ KAVRAMININ EKONOMİK NEDENLERLE GEÇİRDİĞİ DÖNÜŞÜM BAĞLAMINDA VİRTÜEL KAMU HİZMETİ VE EVRENSEL HİZMET KURUMLARI ÜZERİNE BİR KARŞILAŞTIRMA : Yusuf Sertaç Serter, Mayıs;2019

Konu Başlıkları:

Evrensel Hizmet Kurumunun Avrupa Birliği'nde Benimsenmesine Neden Olan Tarihsel ve Ekonomik Koşullar İle Evrensel Hizmetin Benzer Kavramlardan Farkı

Virtüel Kamu Hizmeti Kurumunun Ortaya Çıktığı Tarihsel ve Ekonomik Koşullar İle Anılan Koşullar Işığında Virtüel Kamu Hizmetinin Yöneldiği Amaç

Türk Hukuku Temelinde Virtüel Kamu Hizmeti ve Evrensel Hizmet Kurumlarına Uygulanan Hukuki Rejim

Devletin kamu hizmetlerinden çekilmesi ve bu hizmet alanlarını özel teşebbüse bırakması sonucunda öne çıkan regülasyon ve rekabet meseleleri, idare hukuku üzerine kafa yoran kişiler için önemli bir araştırma alanı haline gelmiştir.

Bu çalışmanın amacı, doğrudan kamu hizmeti kavramını incelemek değildir. Zira kamu hizmetini konu alan birçok çalışma bulunmaktadır. Bu çalışma, kamu hizmeti kavram ve ilkelerine gereğince yer vermekle beraber, esasen, "virtüel kamu hizmeti" ve "evrensel hizmet" kavramlarının benzer anlamı ihtiva edebileceği olasılığının fark edilmesi üzerine, bu benzerliğin gerçekten var olup olmadığına, var ise bu benzerliğin ne ölçüde söz konusu olduğuna yönelik meraktan kaynaklanmaktadır.

(Girişten)

İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 7
İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR 11
GİRİŞ 13
I. BÖLÜM
VİRTÜEL KAMU HİZMETİ KURUMUNUN ORTAYA ÇIKTIĞI TARİHSEL VE EKONOMİK KOŞULLAR İLE ANILAN KOŞULLAR IŞIĞINDA
VİRTÜEL KAMU HİZMETİNİN YÖNELDİĞİ AMAÇ 21
II. BÖLÜM
EVRENSEL HİZMET KURUMUNUN AVRUPA BİRLİĞİ’NDE BENİMSENMESİNE NEDEN OLAN TARİHSEL VE EKONOMİK KOŞULLAR İLE EVRENSEL HİZMETİN BENZER KAVRAMLARDAN
FARKI 51
III. BÖLÜM
TÜRK HUKUKU TEMELİNDE VİRTÜEL KAMU HİZMETİ VE EVRENSEL HİZMET KURUMLARINA UYGULANAN HUKUKİ REJİM 67
SONUÇ 103
KAYNAKÇA 109

39. KORONAVİRÜS (COVİD-19) KAPSAMINDA TÜM YÖNLERİYLE İŞ HUKUKU SERİSİ (ENGELLİ DOSTU) İHTİLAF VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ : Nevzat Erdağ, Kasım;2020

Dünyayı kasıp kavurduğu gibi ülkemizide ciddi şekilde etkileyen Koronavirüsü (Covid-19) Herkesin hayatını etkilediği gibi çalışan ve işveren açısından da iş ilişkilerinin önemini artırdı.

Bilişim çağının hayatlarımızı kapladığı, bilgiye ulaşmanın çok kolay olduğu çağımızda, İş Hukuku konusunda birçok değerli çalışma bulunmaktadır. Uygulamanın içinden gelen, işçi-işveren soru ve sorunlarını çok iyi bilen biri olarak, benim de bu konuda daha önce yayınlanmış kitaplarım bulunmaktadır. Fakat Koronavirüs (Covid-19) gibi bir salgın durumunda iş hukukuna konu olan her hususun bu kapsamda güncellenmesi gerekli olmaktadır. Bu çalışmamda İş hukukundaki tüm konuları tek kitapta anlatmak yerine konuları bölümleyerek “kullanılabilir, uygulanabilir bilgi önem taşır” düĢüncesi ile, iş hayatı içinde karşılaşılan kanayan yaralarımızdan biri olan Her bireyin bir engelli adayı olduğunu unutmadan Engelli çalışanlarımızın sorabilecekleri her konuyu araştırarak kullanılabilir bilgi olarak kısa ve öz bir şekilde, birçoğunu yargı kararları ışığında yasaları temel kaynak olarak alıp her konuyu makale gibi anlatmayı esas aldım. “Engelli Dostu” Kitabımızda “Türkiye’de Engelli çalışanlara sağlanan haklar nelerdir?” diyen çalışan da “Engelli çalışanım var ne tür avantajlardan fay-dalanabilirim” diyen patron da kullanılabilir bilgi olarak aklındaki tüm sorulara cevap bulabilecektir. Yargı kararlarını ve yasalarımızı esas alarak hazırladığımız bu kitapta konu ile ilgili birçok sorumuza cevap bulunacağını umarım.

Kitabın, okuyan ve bilgi arayan herkese yararlı olmasını ve katkıda bulunmasını diliyoruz.

40.  Çalışma Yaşamında Dezavantajlı Gruplara Yönelik Hukuki Düzenlemeler: Selim Gündüz, Mayıs;2021

Geçmişten günümüze dezavantajlı gruplar, işsizlik sorunundan sosyal dışlanmaya, fiziki sağlık sorunlarından psiko-sosyal sorunlara olmak üzere birçok alanda birçok sorunlarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Özellikle sosyal hayatta problemler yaşayan dezavantajlı vatandaş grubunu çalışma yaşamı içerisinde de önemli sorunlar beklemektedir. Bu sorunların en başında ise işe girişte, iş süresince, iş sözleşmesinin sona ermesinde ayrımcılığa uğramalarıdır.

Çalışma yaşamında dezavantajlı gruplara yönelik hukuki düzenlemelere ILO Anayasasında ve diğer uluslararası belgelerde yer verildiğini görmekteyiz. Bunların büyük bir çoğunluğunu ülkemizde onaylanmıştır. Ülkemizde dezavantajlı grupta yer alan kişiler için bazılarında yetersiz hukuki düzenlemeler, bazılarında abartılmış hukuki düzenlemelere yer verildiği görülmektedir. Ülkemizi dezavantajlı grup açısından değerlendirdiğimizde ulaşılmak istenilen hedef ile varılan yer arasında önemli farklar olduğu ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde top yekun kalkınmanın sağlanabilmesi için bu konuda da hedef ile ulaşılan yer arasındaki farkın en aza indirilmesi gerekmektedir. Ülkemiz dezavantajlı grupların gerek sosyal, gerek çalışma hayatına kazandırılması bakımından diğer ülkelere göre daha şanslı, şöyle ki; geçmişimize baktığımızda o anki imkansızlıklar da göz önüne alındığında atalarımızın Ahilik teşkilatı içerisinde ve vakıfların bazı çalışmaları ile bu problemlere çözüm bulmaya çalıştıkları görülmektedir. Günümüzde modern kanunlarla ve modern kurumlarla ve denetimlerle bu problemleri çözülebileceği aşikardır, yeter ki bu konuda siyasi irade ve toplumda bilinç oluşmuş olsun.

Çalışmanın amacı ülkemiz açısından dezavantajlı vatandaşlarımızın çalışma yaşamında karşılaştığı olumsuzlukları ortaya koyabilmektir, tüm bunları yaparken asıl ulaşılmak istenilen hedef dezavantajlı vatandaşlarımız konusunda bir farkındalık yaratmak ve bu konudaki eksikliklerin belirtilerek, görüş ve önerilerin sunulması ve bu konuda akademik çalışma eksikliklerinin giderilmesidir.

 

41-galatasaray üniversitesi hukuk fakültesi dergisi:2009/2 dosya konusu;ÖZÜRLÜ HAKLARINA İLİŞKİN SORUNLAR ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ SEMPOZYUMU

Konu Başlıkları:

Engellilik ve Hayata Erişim: Prof. Dr. Ahmet Ulvi Türkbağ / Av. Arzu Besiri

 

Çalışma Yaşamında Özgürlük: Doç. Dr. E. Murat ENGİN

 

SOSYAL DIŞLANMA KAVRAMI BAĞLAMINDA ENGELLİLERİN SOSYAL GÜVENLİKTEN DIŞLANMASI: Şebnem GÖKÇEOĞLU BALCI

 

Özürlü Hükümlünün Cezasının İnfazı ve İnsan Hakları: Dr. iur. E. Eylem AKSOY RETORNAZ

 

Ayırımcılık Suçunun Özürlüler Bakımından Değerlendirilmesi: Dr. Pınar MEMİŞ

Türk Hukukunda Özürlü Hakları ve Bu Hakların Kullanılmasında İdareye Başvurular: Dr. Çağla TANSUĞ

 

42. BM Engelli Hakları Sözleşmesi ve Adalete Erişim Hakkı”,Eşit Haklar İçin İzleme Derneği; “ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI:engellilerin adalete erişimi” 2018-İstanbul

Konu Başlıkları:

ADALETE ERİŞİM HAKKININ ÇERÇEVESİ

Marita Brcic Kuljıs: Adalet Kuramı: Eşitlik ve Fark Arasında

Balam Kenter: Radikal İhtiyaçlar Olarak Özel İhtiyaçlar: Engelliliği ve Bağımlılığı Merkeze Alan Devrimci Bir İhtiyaç Kuramına Doğru

Stig Langvad: Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi ile Engellilik Temelli Ayrımcılıkla Mücadele

BM ENGELLİ HAKLARI SÖZLEŞMESİ VE ADALETE ERİŞİM HAKKI

Damjan Tatic: Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi Kapsamında Engelli Bireylerin Adalete Erişimi

ADALETE ERİŞİMDE ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMALARI: YAKLAŞIM VE UYGULAMALAR

Gülhan Özçok: Etkili Bir Denetim Mekanizması ve İnsan Hakları Kurumu Olarak Kamu Denetçiliği Kurumu

Hicran Atanır: Engelli Bireyler İçin İnsan Hakları ve Eşitlik

Rhoda Garland: Malta’nın Engellilik Konusundaki Yaklaşımı

ADALETE ERİŞİM İÇİN DESTEK MEKANİZMALARI

Ali Taşçı, Mehmet Başçıllar, Tuba Nur Oğuz, Beste Menekşe: Adli Süreçlerde Engellilerin Adalete Erişimi ve Adli Sosyal Hizmetin Rolü

Elif Çelik: Zihniyet ve Yapıda Değişiklikler:E ngelli Hakları Sözleşmesi Uyarınca Engellilerin Adalete Erişimi ve Gereklilikler

A. Aslı Şimşek, Damla Songur: Engellilik Çalışmalarında Adalete Erişim: Hak Temelli Farkındalık Üzerine Bir Değerlendirme

FARKLI ENGELLİLİKLER VE ÇOKLU AYRIMCILIK RİSKİ ALTINDAKİ GRUPLARIN ADALETE ERİŞİMİ

Maria Orchard: Makul Düzenlemelerin Ötesinde: Aile İçi Şiddet Bağlamında Engelli Kadınlar için “Adalete Erişim” Çerçevesinin Tasarlanması

Humberto Insolera: İşitme Engelli ve İşitme Güçlüğü Çeken Kişilerin Adalete Erişimi: Zorluklar ve İyi Uygulamalar

Suzanne Valentine: Ölüm Bizi Ayırana Dek: Demans ve Boşanma İkilemi Hak Ehliyeti Sahibi Olan ve Olmayan Başvurucular Arasındaki Dengesizliğe Dair Bir Değerlendirme

Dilek Kumcu: Çocuklar ve Adalete Erişim

TÜRKİYE’DE ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ

Ahsen Ela Kızılkaya, Hasan Kızılkaya: Engellilerin Adalete Erişim Konusuna İlişkin Bilgi Düzeylerinin Kendi Görüşleri Açısından Değerlendirilmesi

Fidan Güneş Gürgör Kılıç: Hukukçular Gözüyle Engelli Bireylerin Adalete Erişimiyle İlgili Sorunlar ve Çözüm Önerileri

 

43- “TÜRKİYE’DE ENGELLİ İSTİHDAMI: 4857 SAYILI İŞ KANUNU’NDA YER ALAN ENGELLİLERE İLİŞKİN KOTA UYGULAMASI” UZMANLIK TEZİ, ANKARA 2014:  HAZIRLAYAN Hande GÜNERİ

ÖZET

Engellilik günümüzde hala toplum tarafından önyargıyla yaklaşılan bir kavram olmaya devam etmektedir. Sosyal hayatın birçok alanında olduğu gibi istihdam alanında da engelliler, gerek işverenler gerekse toplumun diğer kesimleri tarafından çeşitli olumsuz tutumlara maruz kalmaktadırlar. Engellilerin istihdama ilişkin sorunları bununla da sınırlı değildir; mesleki eğitim ve örgün eğitimin yetersizliği, fiziki koşulların uygun olmaması temelde engellilerin istihdama erişimlerinde engel oluşturmaktadır.

En temel hak olan çalışma hakkından engelli bireylerin de herkes gibi yararlanması için, mevcut politikaların gözden geçirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada, esas olarak bu politikalardan 4857 sayılı İş Kanunu’nda yer alan kota uygulaması üzerinde durulmuştur.

44- Engelli Ayrımcılığı Araştırması ve Engelli Ayrımcılığına Karşı Çözüm Önerileri Raporu: YAYINA HAZIRLAYANLAR HAKAN ÖZGÜL           Avukat GÜLER           POLAT

Eser Sahibi: Görme Özürlüler Derneği Editör: Mesut Varlık Tasarım Uygulama: Gökhan Aslan Basım tarihi: Nisan 2012

Bu yayın, , Görme Özürlüler Derneği ile Türkiye Kas Hastalıkları Derneği ortaklığıyla yürütülmüş olan "Engelli Ayrımcılığını Önleme ve Mücadele Platform Projesi" kapsamında hazırlanmış olup, yayının içeriği, platforma ve proje sahibi olan Görme Özürlüler Derneği ile proje ortağı Türkiye Kas Hastalıkları Derneği'ne atıfta bulunmadan kısmen ya da tamamen kullanılamaz.

Bu doküman Sabancı Vakfı Hibe Programı'nın mali katkısı ile hazırlanmıştır. Bu belgenin içeriğinden sadece Engelli Ayrımcılığını Önleme ve Mücadele Platformu sorumludur ve bu içerik herhangi bir şekilde Sabancı Vakfı'nın görüş veya tutumunu yansıtmaz.

Engelli Ayrımcılığını Önleme ve Mücadele Platformu

İÇİNDEKİLER

Teşekkürler

Önsöz

Giriş........................................................................................... 1

I. Engelli Ayrımcılığını Önleme ve Mücadele Platform Projesi.................................... 4

-Türkiye'de Engelli Nüfus Hakkındaki Temel Veriler ve Ayrımcılık Konusundaki Tespitler........................................................................... 4

-Projenin Amaç, Hedef ve Çıktıları.............................................................. 5

-Projede Yapılan Çalışmalar..................................................................... 6

II. Engelli Konumlandırma, Algı ve Ayrımcılık Araştırması....................................... 12

-Engelli Konumlandırma, Algı ve Ayrımcılık Araştırması'ndan Elde Edilen Bazı Önemli Veriler............................................................................. 13

III: Engelli Olmayanlar Bölümü Anket Sonuçları.................................................. 16

IV: Engelliler Bölümü Anket Sonuçları........................................................... 81

V. Medyada Engellilere Yönelik Ayrımcılık Taraması.............................................. 145

VI. Sosyal ve Hukuki Boyutlarıyla Engelli Ayrımcılığı........................................... 152

VII. Ulusal Hukukta, Anayasa ve Yasalar Bağlamında Ayrımcılık................................... 155

-Uluslararası Sözleşmelerde Engelliye Yönelik Ayrımcılık........................................ 167

-Birleşmiş Milletler Belgelerinde Ayrımcılık.................................................... 167

-Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi................................................. 169

-Uluslararası Çalışma Örgütü—ILO................................................................ 169

-Avrupa Birliği Müktesebatı..................................................................... 169

-Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi................................................................ 171

-ATAD (Avrupa Topluluğu Adalet Divanı).......................................................... 172

VIII. Türkiye'de Engellilere Yönelik Ayrımcı Uygulamalar Konusunda Tespitler, Ayrımcılığı Önleme ve Mücadelede Çözüm Önerileri.............................................................. 171

-Engelli Bireylere Yönelik Ayrımcılığının Önlenmesi İçin Öneriler............................... 177

EK1: ANKET FORMLARI............................................................................. 181

45- ADALETE ERİŞİM BAĞLAMINDA ENGELLİ HAKLARINA İLİŞKİN ULUSAL MEVZUATIN VE YARGISAL BARİYERLERİN İNCELENMESİ, MEVZUAT TARAMASI VE STÖ ÜYESİ ENGELLİLERİN DENEYİMLERİ 2018 SAHA ARAŞTIRMASI RAPORU: ESHID Eşit Haklar İçin İzleme Derneği

GİRİŞ

Adil yargılanma hakkı kapsamında engellilerin adalete erişiminin yasal mevzuat içindeki yerini inceleyen bu çalışma hem adalete erişim hakkını etkin şekilde kullanmak isteyen engelli bireylere bir rehber hem de mevzuatın adalete erişim hakkı önünde bariyer teşkil edecek yanlarına dikkat çekecek bir kaynak olması amacıyla yazılmıştır.

Çalışmada adalete erişim göstergelerinin her biri için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin vermiş olduğu ihlal kararlarına da yer verilmiş ve iç hukukta yapılacak başvurularda emsal teşkil etmeleri hedeflenmiştir.

46- Süleyman GÖK, Dünyada ve Türkiye'de Sağır, Dilsiz, Okulları Tarihçesi ve Eğitim Sistemi, Hüsnütabiat Matbaası (Türkiye Sağır, Dilsiz ve Körler Tesanüt Cemiyeti Neşriyatı) İstanbul, 1958.

47- ÇOCUK VAKFI, A. Kulaksızoğlu (Haz.) Engelli Çocuk ve Ergenlerin Hakları El Kitabı (Anne Baba ve Öğretmenler İçin), Çocuk Vakfı Yayınları, İstanbul, 2011

48- Mahmut ÇİTİL, , Yasalar ve Özel Eğitim, Vize Yayıncılık, Ankara, 2012

49- Mahmut ÇİTİL,  Zihinsel Yetersizliği ve OSB'li Olan Çocuklarla İlgili Yasal Yasal Düzenlemeler, Ü. Şahbaz (Ed.) Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar kitabı içinde (225-258), Vize Yayıncılık, Ankara, 2017b, s. 226.

50- Mahmut ÇİTİL, Türkiye'de Özel Eğitim: Tarihsel, Politik ve Yasal Gelişmeler. Vize Yayıncılık, Ankara, 2017a.

51- Mahmut ÇİTİL, Cumhuriyetin İlanından Günümüze Türkiye'de Özel Eğitim. (Yüksek Lisans Tezi(, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2009.

52- Naci Münci ÇAKMAK, Türk Kamu Hukuku Açısından Engellilerin Hukuki Statüsü, (Yayımlanmamış doktora tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2006.

53- NURŞEN CANİKLİOĞLU: 1991 Türk Hukukunda sakat ve eski hükümlü çalıştırma yükümlülüğü Yüksek Lisans Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü

54- Özsoy, B. T. (1996), Ana Babaların Zihinsel Engelli Çocuğu Eğitme ve Tedip (Uslandırma) Hakkı (Ankara'da İki Okulda Bir Araştırma),Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

 

55- Uşan, M. F. 1997 İş Hukukunda sakat istihdamı Doktora Özel Hukuk Anabilim Dalı / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalı

56- Koşar, İ. (2001), Türk Sosyal Güvenlik Hukukunda Sakatların Korunması, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

 

57- Naci Münci Çakmak, 2006 Türk Kamu Hukuku açısından engellilerin hukuki statüsü Doktora Kamu Hukuku (İdare Hukuku) Anabilim dalı

58- İdil Işıl Gül, 2006 Fiziksel engellilerin uluslararası hukukta korunması ve uluslararası standartların iç hukuka uygulanması Doktora Hukuk Anabilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı

59- Serkan Çınarlı: 2008 Kamu hizmetlerinin yürütülmesinde engelli hakları Doktora Kamu Hukuku Anabilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı

60- Aydınöz, G. (2008), Engellilerin Sosyal Güvenliği Bakımından Sosyal Yardım ve Sosyal Hizmetler, Galatasaray Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

 

61- Selda Çağlar: 2009 Uluslararası Hukuk ve Türk hukuk sisteminde engellilerin eğitim hakkı ve devlet yükümlülükleri Doktora Hukuk Anabilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı

62- Canan Ünal: 2011 Karşılaştırmalı Hukuk ışığında Sosyal Güvenlik Hukukunda özürlüler ve yeni yaklaşımlar: Türkiye açısından uygulanabilirliği Yüksek Lisans Özel Hukuk Anabilim Dalı

63- 2014 Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi'nin gerekliliği meselesi Yüksek Lisans Kamu Hukuku Anabilim Dalı

64- Leyla Ağca Demiray: 2015 Engellilerin yasa önünde eşit tanınma hakkı çerçevesinde vesayet hükümlerinin değerlendirilmesi Yüksek Lisans Özel Hukuk Anabilim Dalı

65- İdil Işıl GÜL, Fiziksel Engellilerin Uluslararası Hukukta Korunması ve Uluslararası Standartların İç Hukuka Yansıması, (Yayımlanmamış doktora tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2006

66- Hatice Reyhan ÖZGÖBEK, Türkiye'nin Engelliler Politikası Analizi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2007.

67- Türkiye'de Engellilik Temelinde Ayrımcılığın İzlenmesi Raporu, (Raporu Hazırlayanlar: Arzu Şenyurt Akdağ, Gizem Tanay, Hakan Özgül, Lütfiye Kelleci Birer, Özlem Kara) İstanbul Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Uygulama ve Araştırma Merkezi, İstanbul, Şubat 2011

68- Türkiye Özürlüler Araştırması 2002, Ankara: www.tuik.gov.tr/IcerikGetir.do?is-tab_id=14 sayfasından erişilmiştir.

69- M. Fatih UŞAN, İş Hukukunda Sakat İstihdamı, (Yayımlanmamış doktora tezi), Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Konya, 1997.

 

 

70- Sayın, A. K. (1990), Yasadan Doğan Hizmet Sözleşmesi Yapma Hükümü (Sakat ve Eski Hükümlü Çalıştırma Örneği), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

71- Aydın, Y. (1991), Sakatların İstihdamı Hakkında Tüzük Uygulaması Açısından Sakatların Çalışma Sorunlarının İncelenmesi ve Zonguldak Örneği, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

 

72- Sarı, G. (1992), Türkiye'de Özürlülerle İlgili Sosyal Güvenlik ve İstihdam Politikaları, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

73- Şişman, Y. (1995), Türkiye'de Sakat Çalıştırma Yükümlülüğünün Düzenlenmesi ve Uygulanması, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.

 

74- İnce, A. (1996), Avrupa Birliği`nde ve Türkiye`de Özürlüler, Marmara Üniversitesi Avrupa Birliği Enstitüsü, İstanbul.

 

75- Algan, Y. M. (2001), Özürlülerin İstihdamı Açısından Mesleki Rehabilitasyonuna Yönelik Çalışmalar, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.

 

76- Karçkay, U. K. (2001), Employment Policies And Their İmplications for Disabled Population in Turkey (Türkiye`de Özürlü Nüfusa Yönelik İstihdam Politikaları ve Etkileri) , Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, Ankara.

 

77- Akkaya, S. (2002), Türkiye`de İnsan Kaynakları Açısından Sakatlık ve Sakatların İstihdamı, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

 

78- Şahin, M. (2002), Türkiye'de Sakatların Çalışma Hayatındaki Sorunları, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

 

79- Ertürk, E. (2003), Disability in Turkey [Özürlülüğün tarihi: Türkiye örneği], Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, İstanbul.

 

80- Akkuş, M. ( 2004), Cumhuriyet Dönemi'nde Özürlü Eğitimi, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul.

 

81- Yılmaz, Z. (2004), Çalışan Özürlülerin İş Yaşamında Karşılaştıkları Sorunlar ve Bunları Etkileyen Etmenler, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

 

82- Durmuşoğlu, H. (2005), İşveren Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru Çalıştırma Zorunluluğu, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır.

 

83- Düzgün, Ö. M. (2005), Sosyal Devlet Anlayışında Özürlülerin Vergilendirilmesi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.

 

84- Kınık, Ö. (2005), Türk İş Hukukunda Özürlü Çalıştırma Yükümlülüğü, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

 

85- Hasırcıoğlu, A. (2006), İşverenlerin Özürlü İstihdamına Yaklaşımı(Sakarya Örneği), Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.

 

86- Kaşıkçı, T. (2007), İnsan Kaynakları Yönetimi Açısından Sakat ve Eski Hükümlü Çalıştırma Yükümlülüğü, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

 

87- Özgöbek, H. R. (2007), Türkiye’nin Engelliler Politikası Analizi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

 

88- Bakırcı, K. M. (2008), Küreselleşme Sürecinde Sosyal Güvenlik Hakkı ve Engelliler, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

 

89- Lüle, F. (2008), Engelli Bireye Sahip Yoksul Ailelerin Karşılaştıkları Sorunlar ve Bu Sorunlarla Başaçıkma Tarzları, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

 

90- Nacar, M. (2008), Avrupa Birliğine Giriş Sürecinde Türkiye'nin Sosyal Politikası, Özürlülerin Konumu Sorunları ve Rehabilitasyonu, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

91- Sayı, H. B. (2008), Osmanlı Belgeleri Işığında Dr. Esat Bey'in Biyografisi ve Görme Engellilere Yönelik Eğitim Çalışmaları, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

 

92- Toplu, A. (2009), Sosyal Dışlanma Perspektifinde Türkiye' de Özürlü İstihdamı, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

93- Köksal, A. (2010), Türkiye'de Engelli İstihdamı ve Bir Araştırma, Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

 

94- Orhan, S. (2010), Türkiye’de Özürlü Dostu İstihdam Politikaları: Durum Analizi ve Öneriler, Sakarya Üniversitesi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.

 

95- Çarkçı, Ş. (2011), Engellilerin Mesleki Eğitimi ve İstihdamı, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

 

96- Patır, Ç. (2012), Özürlülük Olgusunun Tarihsel Sürecinde 1980 Sonrası Söylem ve Politikaların Küreselleşme Ortamında Hayata Geçirilebilirliği Üzerine Bir Tartısma: Türkiye Örneği, Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

 

97- “TÜRK HUKUKUNDA ENGELLİLER VE ENGELLİ HAKLARINA İLİŞKİN BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİ” SEMPOZYUMU, Ankara Barosu; 05.10.2009

 

 

 

98- Dünya Engellilik Raporu 2011. Dünya Sağlık Örgütü

Konu Başlıkları:

1. Engelli bireyler - istatistikler ve sayısal veriler.

2. Engelli bireyler - rehabilitasyon.

3. Sağlık bakım hizmeti sunumu

4. Engelli çocuklar.

5. Eğitim, özel eğitim.

6. Destekli istihdam.

7. Sağlık politikası

99- Görme Özürlüler İçin Rehabilitasyon Deneyimleri, Yeni Rehabilitasyon Politikaları ve Meslek Tanımları, Görme Özürlüler Eğitim Konferansı, 24-25 Mart 2000, Bildiriler, Ankara: Körler Federasyonu.

 

Konu Başlıkları:

Çivi, A. (2001), Özürlülerin İstihdamı, Çalışma Koşulları ve Bunlarla İlgili Politikalar ve Öneriler,

Işıkhan, V. (2001), Özürlü Kadınların İstihdam Sorunları,

 

Karataş, K. (2001), Özürlülerin İstihdamı ve Çalışma Yaşamında Karşılaşılan Sorunlar,

 

Keskin, D. (2001), Özürlülerin İstihdamında İstihdam Koşullarının ve Biçiminin Önemi,

Kuzgun, K. İ. (2001), Türkiye ’de Özürlülerin İşgücüne Katılımında Model Oluşturulması,

100- Burcu, E. (2007), Türkiye ’de Özürlü Birey Olma: Temel Sosyolojik Özellikleri ve Sorunları Üzerine Bir Araştırma, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayını.

101- Topçu, S. (2009), Silinmeyen İzler: Çocuk Genç ve Engellilerin İstismar ve İhmali, Ankara: Phoenix Yayınevi.

102- ÜNİVERSİTE KAMPÜSLERİNDEKİ PEYZAJ ERİŞİLEBİLİRLİĞİNİN ENGELLİLER AÇISINDAN İRDELENMESİ: Nevruz ÇINAR, PEYZAJ MİMARLIĞI ANABİLİM DALI, ANKARA,2010

103- Gül, İdil Işıl. Engellilerin Haklarına İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi: Kamu Ku-rumları için Uygulama Rehberi, Ankara: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, 2014.