YÖNERGELER
AVRUPA PARLAMENTOSU VE KONSEYİ’NİN 2019/882 SAYILI YÖNERGESİ (AB)
17 Nisan 2019 itibariyle ürün ve hizmetler için erişilebilirlik gereklilikleri hakkında Yönerge
Çeviren: Av. Mustafa KESKİN
Avrupa Erişilebilirlik Yönergesi (European Accessibility Act), 17 Nisan 2019 tarihinde kabul edilen ve 27 Haziran 2019 tarihli Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanarak yürürlüğe giren 2019/882 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey yönergesidir. Bu yönerge, özellikle dijital hizmetler ve ürünler başta olmak üzere birçok alanda erişilebilirliğin sağlanmasını hedeflemekte ve üye devletlere bu alanda uyumlaştırılmış asgari gereklilikler getirmektedir.
Türkiye’de hâlihazırda bu kapsamda bütüncül ve bağlayıcı bir düzenleme bulunmadığından, yapılan çeviri yalnızca bilgiye erişimi artırmakla kalmayıp, aynı zamanda benzer bir yasal çerçevenin oluşturulması için örnek teşkil etme amacı taşımaktadır.
Bu çeviri çalışması, Kadir Has Üniversitesi’nde doktora yapan ve aynı zamanda Görme Engelli Evrensel Hukukçular Derneği Yönetim Kurulu Üyesi olan Av. Mustafa Keskin tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Türkiye’de erişilebilirlik standartlarının geliştirilmesine yönelik hukuki ve yapısal adımların atılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
(1) Bu Yönergenin amacı, belirli ürün ve hizmetlere yönelik erişilebilirlik gerekliliklerine ilişkin olarak Üye Devletlerin kanun, yönetmelik ve idari hükümlerini yakınlaştırmak suretiyle, özellikle Üye Devletlerdeki farklı erişilebilirlik gerekliliklerinden kaynaklanan belirli erişilebilir ürün ve hizmetlerin serbest dolaşımının önündeki engelleri ortadan kaldırmak ve önlemek suretiyle iç pazarın düzgün işleyişine katkıda bulunmaktır. Bu, iç pazarda erişilebilir ürün ve hizmetlerin mevcudiyetini artıracak ve ilgili bilgilerin erişilebilirliğini geliştirecektir.
(2) Erişilebilir ürün ve hizmetlere olan talep yüksektir ve engelli bireylerin sayısının önemli ölçüde artacağı öngörülmektedir. Ürün ve hizmetlerin daha erişilebilir olduğu bir ortam, daha kapsayıcı bir topluma olanak sağlar ve engelli bireylerin bağımsız yaşamalarını kolaylaştırır. Bu bağlamda, Birlik içinde engelliliğin yaygınlığının kadınlar arasında erkeklerden daha yüksek olduğu unutulmamalıdır.
(3) Bu Yönerge, engelli kişileri, Birliğin 21 Ocak 2011 tarihinden bu yana Taraf olduğu ve tüm Üye Devletlerin onayladığı, 13 Aralık 2006 tarihinde kabul edilen Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi (UN CRPD) doğrultusunda tanımlamaktadır. BM CRPD, engelli kişilerin ‘çeşitli engellerle etkileşim halinde topluma diğerleriyle eşit bir şekilde tam ve etkin katılımlarını engelleyebilecek uzun süreli fiziksel, zihinsel, düşünsel veya duyusal bozukluğu olan kişileri kapsadığını’ belirtmektedir. Bu Yönerge, ilk tasarımları veya sonraki uyarlamaları yoluyla engelli kişilerin özel ihtiyaçlarına hitap eden ana akım ürün ve hizmetlere erişimi geliştirerek tam ve etkili eşit katılımı teşvik eder.
(4) Yaşlılar, hamile kadınlar veya bagajla seyahat eden kişiler gibi işlevsel kısıtlılıklar yaşayan diğer kişiler de bu Yönergeten yararlanacaktır. Bu Yönergete atıfta bulunulan “işlevsel kısıtlılıkları olan kişiler” kavramı, çeşitli engellerle etkileşim halinde ürün ve hizmetlere erişimlerinin azalmasına neden olan ve bu ürün ve hizmetlerin özel ihtiyaçlarına göre uyarlanmasını gerektiren bir duruma yol açan fiziksel, zihinsel, entelektüel veya duyusal bozukluklar, yaşa bağlı bozukluklar veya insan vücudunun performansıyla ilgili kalıcı veya geçici diğer nedenlere sahip kişileri kapsamaktadır.
(5) Üye Devletlerin engelli bireyler için ürün ve hizmetlerin erişilebilirliğine ilişkin kanun, yönetmelik ve idari hükümleri arasındaki farklılıklar, ürün ve hizmetlerin serbest dolaşımı önünde engeller oluşturmakta ve iç pazardaki etkin rekabeti bozmaktadır. Bazı ürün ve hizmetler için bu farklılıkların, BM CRPD’nin yürürlüğe girmesinden sonra Birlik içinde artması muhtemeldir. Ekonomik operatörler, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ’ler), bu engellerden özellikle etkilenmektedir.
(6) Ulusal erişilebilirlik gerekliliklerindeki farklılıklar nedeniyle, özellikle bireysel profesyoneller, KOBİ’ler ve mikro işletmeler, kendi iç pazarları dışında iş girişimlerinde bulunmaktan caydırılmaktadır. Üye Devletlerin uygulamaya koyduğu ulusal, hatta bölgesel ya da yerel erişilebilirlik gereklilikleri halihazırda hem kapsam hem de ayrıntı düzeyi bakımından farklılık göstermektedir. Bu farklılıklar, her bir ulusal pazar için erişilebilir ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi ve pazarlanmasında ortaya çıkan ek maliyetler nedeniyle rekabetçiliği ve büyümeyi olumsuz etkilemektedir.
(7) Erişilebilir ürün ve hizmetler ile yardımcı teknolojilerin tüketicileri, tedarikçiler arasındaki sınırlı rekabet nedeniyle yüksek fiyatlarla karşı karşıya kalmaktadır. Ulusal düzenlemeler arasındaki bölünmüşlük, toplumsal ve teknolojik gelişmelere yanıt vermeye ilişkin deneyimlerin ulusal ve uluslararası meslektaşlarla paylaşılmasından elde edilen potansiyel faydaları azaltmaktadır.
(8) Bu nedenle ulusal tedbirlerin Birlik düzeyinde yakınlaştırılması, erişilebilir ürün ve hizmetler pazarındaki parçalanmaya son vermek, ölçek ekonomileri yaratmak, sınır ötesi ticareti ve hareketliliği kolaylaştırmak ve ekonomik operatörlerin kaynaklarını Birlik genelinde parçalı mevzuattan kaynaklanan masrafları karşılamak için kullanmak yerine inovasyona yoğunlaştırmalarına yardımcı olmak amacıyla iç pazarın düzgün işleyişi için gereklidir.
(9) İç pazar için erişilebilirlik gerekliliklerinin uyumlaştırılmasının faydaları, asansörlerle ilgili 2014/33/EU sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergei ve ulaşım alanında 661/2009 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü uygulanarak gösterilmiştir.
(10) Amsterdam Antlaşması’nın ekinde yer alan engelli kişilere ilişkin 22 sayılı Bildiri’de, Üye Devletlerin Hükümet Temsilcileri Konferansı, Avrupa Birliği’nin İşleyişi Hakkında Antlaşma’nın (TFEU) 114. Maddesi uyarınca tedbirler alınırken, Birlik kurumlarının engelli kişilerin ihtiyaçlarını dikkate alması gerektiği konusunda mutabık kalmıştır.
(11) Komisyon’un 6 Mayıs 2015 tarihli ‘Avrupa için Dijital Tek Pazar Stratejisi’ tebliğinin genel amacı, bağlantılı bir dijital tek pazardan sürdürülebilir ekonomik ve sosyal faydalar sağlamak, böylece Birlik içinde ticareti kolaylaştırmak ve istihdamı teşvik etmektir. Sınır ötesi çevrimiçi işlemler hala çok sınırlı olduğu için Birlik tüketicileri, tek pazarın sunabileceği fiyat ve seçenek avantajlarından hala tam olarak yararlanamamaktadır. Bölünmüşlük de sınır ötesi e-ticaret işlemlerine yönelik talebi sınırlamaktadır. Elektronik içeriğin, elektronik iletişim hizmetlerinin ve görsel-işitsel medya hizmetlerine erişimin engelliler tarafından tam olarak kullanılabilmesini sağlamak için ortak bir eyleme de ihtiyaç vardır. Bu nedenle, dijital tek pazar genelinde erişilebilirlik gerekliliklerinin uyumlaştırılması ve yetenekleri ne olursa olsun tüm Birlik vatandaşlarının bunun faydalarından yararlanabilmesinin sağlanması gerekmektedir.
(12) Birlik, BM CRPD’ye Taraf olduğundan beri, hükümleri Birlik yasal düzeninin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir ve Birlik kurumları ve Üye Devletleri üzerinde bağlayıcıdır.
(13) BM CRPD, Taraflarının, engellilerin hem kentsel hem de kırsal alanlarda fiziksel çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojileri ve sistemleri dahil olmak üzere bilgi ve iletişime ve kamuya açık veya sağlanan diğer tesis ve hizmetlere diğerleriyle eşit bir şekilde erişimini sağlamak için uygun önlemleri almasını gerektirmektedir. Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Komitesi, erişilebilirliğin kademeli olarak uygulanmasının izlenmesi için somut, uygulanabilir ve zamana bağlı ölçütler içeren bir yasal çerçeve oluşturulması ihtiyacını tespit etmiştir.
(14) BM CRPD, Taraflarına, engellilere uygun bilgi ve iletişim teknolojileri, mobilite yardımcıları, cihazlar ve yardımcı teknolojiler dahil olmak üzere yeni teknolojilerin araştırılması ve geliştirilmesini üstlenmeleri veya teşvik etmeleri ve bunların kullanılabilirliğini ve kullanımını teşvik etmeleri çağrısında bulunmaktadır. BM CRPD ayrıca uygun fiyatlı teknolojilere öncelik verilmesi çağrısında bulunmaktadır.
(15) BM CRPD’nin Üye Devletlerin yasal düzenlerinde yürürlüğe girmesi, ürün ve hizmetlerin erişilebilirliğine ilişkin ilave ulusal hükümlerin kabul edilmesi ihtiyacını doğurmaktadır. Birlik eylemi olmaksızın, bu hükümler Üye Devletlerin kanunları, yönetmelikleri ve idari hükümleri arasındaki farklılıkları daha da artıracaktır.
(16) Bu nedenle, ortak Birlik kuralları sağlayarak BM CRPD’nin Birlik içerisinde uygulanmasını kolaylaştırmak gerekmektedir. Bu Yönerge aynı zamanda Üye Devletleri, ulusal taahhütlerini ve BM CRPD kapsamındaki erişilebilirlikle ilgili yükümlülüklerini uyumlu bir şekilde yerine getirme çabalarında desteklemektedir.
(17) Komisyon’un 15 Kasım 2010 tarihli “Avrupa Engellilik Stratejisi 2010-2020 - Engelsiz bir Avrupa için Yenilenmiş Bir Taahhüt” tebliği - BM CRPD ile uyumlu olarak, erişilebilirliği sekiz eylem alanından biri olarak tanımlamakta, topluma katılım için temel bir ön koşul olduğunu belirtmekte ve ürün ve hizmetlerin erişilebilirliğini sağlamayı amaçlamaktadır.
(18) Bu Yönergenin kapsamına giren ürün ve hizmetlerin belirlenmesi, Etki Değerlendirmesinin hazırlanması sırasında gerçekleştirilen ve engelli kişiler için ilgili ürün ve hizmetleri belirleyen ve Üye Devletlerin iç pazarın işleyişine zarar veren farklı ulusal erişilebilirlik gerekliliklerini benimsediği veya benimsemesi muhtemel olan bir tarama çalışmasına dayanmaktadır.
(19) Bu Yönergenin kapsamına giren hizmetlerin erişilebilirliğini sağlamak için, tüketicinin etkileşimde bulunduğu bu hizmetlerin sağlanmasında kullanılan ürünlerin de bu Yönergenin geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uyması gerekmektedir.
(20) Bir hizmet veya hizmetin bir kısmı üçüncü bir tarafa taşeron olarak verilse dahi, söz konusu hizmetin erişilebilirliği tehlikeye atılmamalı ve hizmet sağlayıcılar bu Yönergenin yükümlülüklerine uymalıdır. Hizmet sağlayıcılar ayrıca, erişilebilir ürün ve hizmetlerin nasıl kullanılacağı konusunda bilgi sahibi olmalarını sağlamak için personelinin uygun ve sürekli eğitimini sağlamalıdır. Bu eğitim, bilgi sağlama, tavsiye ve reklam gibi konuları kapsamaktadır.
(21) Erişilebilirlik gereklilikleri, ekonomik operatörler ve Üye Devletler için en az külfetli olacak şekilde uygulamaya konulmalıdır.
(22) Bu Yönergenin kapsamına giren ürün ve hizmetlerin iç pazarda serbest dolaşımının sağlanması amacıyla piyasaya sürülmesi için erişilebilirlik gerekliliklerinin belirlenmesi gerekmektedir.
(23) Bu Yönerge, işlevsel erişilebilirlik gerekliliklerini zorunlu kılmalı ve bunlar genel hedefler açısından formüle edilmelidir. Bu gereklilikler, yasal olarak bağlayıcı yükümlülükler yaratacak kadar kesin ve bu Yönerge kapsamındaki ürün ve hizmetler için iç pazarın iyi işleyişini sağlamak amacıyla uygunluğun değerlendirilmesini mümkün kılacak kadar ayrıntılı olmalı ve aynı zamanda yenilikçiliğe izin vermek için belirli bir esneklik bırakmalıdır.
(24) Bu Yönerge, ürün ve hizmetlerin faaliyet biçimlerine ilişkin bir dizi işlevsel performans kriteri içermektedir. Bu kriterler, bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine genel bir alternatif olarak değil, sadece çok özel durumlarda kullanılmalıdır. Bu kriterler, bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerinin söz konusu spesifik fonksiyon veya özelliklerden bir veya daha fazlasını ele almadığı durumlarda, ürün veya hizmetlerin erişilebilir hale getirilmesi için spesifik fonksiyon veya özelliklerine uygulanmalıdır. Buna ek olarak, bir erişilebilirlik gerekliliğinin belirli teknik gereklilikler içermesi ve ürün veya hizmette bu teknik gereklilikler için alternatif bir teknik çözüm sunulması durumunda, bu alternatif teknik çözümün ilgili erişilebilirlik gerekliliklerine yine de uyması ve ilgili işlevsel performans kriterlerinin uygulanmasıyla eşdeğer veya daha fazla erişilebilirlikle sonuçlanması gerekir.
(25) Bu Direktif, tüketici genel amaçlı bilgisayar donanım sistemlerini kapsamalıdır. Bu sistemlerin erişilebilir bir şekilde çalışabilmesi için işletim sistemlerinin de erişilebilir olması gerekmektedir. Bu tür bilgisayar donanım sistemleri, çok amaçlı yapıları ve uygun yazılımla tüketiciler tarafından talep edilen en yaygın bilgi işlem görevlerini yerine getirme kabiliyetleri ile karakterize edilir ve tüketiciler tarafından işletilmesi amaçlanır. Masaüstü bilgisayarlar, dizüstü bilgisayarlar, akıllı telefonlar ve tabletler dahil olmak üzere kişisel bilgisayarlar bu tür bilgisayar donanım sistemlerine örnektir. Tüketici elektroniği ürünlerine yerleştirilmiş özel bilgisayarlar, tüketici genel amaçlı bilgisayar donanım sistemlerini oluşturmaz. Bu Yönerge, bireysel bazda, böyle bir sistemde kullanılan veya kullanılabilecek olan anakart veya bellek yongası gibi belirli işlevlere sahip tekil bileşenleri kapsamamalıdır.
(26) Bu Yönerge, hem donanımları hem de yazılımları dahil olmak üzere, ödeme terminallerini ve bu Yönerge kapsamındaki hizmetlerin sağlanması için kullanılmak üzere tahsis edilmiş belirli interaktif self-servis terminallerini kapsamaktadır. Bunlara örnek olarak otomatik vezne makineleri; seyahat bileti dağıtıcıları gibi hizmetlere erişim sağlayan fiziksel bilet veren bilet makineleri; banka ofisi kuyruk bilet makineleri; check-in makineleri; ve interaktif bilgi ekranları dahil olmak üzere bilgi sağlayan interaktif self-servis terminalleri verilebilir.
(27) Ancak, araçların, uçakların, gemilerin veya demiryolu taşıtlarının entegre parçaları olarak kurulan bilgi sağlayan bazı interaktif self-servis terminaller, bu Yönerge kapsamında olmayan araçların, uçakların, gemilerin veya demiryolu taşıtlarının bir parçasını oluşturduğundan, bu Yönerge’nin kapsamı dışında tutulmalıdır.
(28) Bu Yönerge, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin (AB) 2018/1972 sayılı Yönerge’de tanımlandığı üzere acil durum iletişimleri de dahil olmak üzere elektronik iletişim hizmetlerini de kapsamaktadır. Halihazırda, Üye Devletler tarafından engelli kişilere erişim sağlamak için alınan tedbirler birbirinden farklıdır ve iç pazar genelinde uyumlaştırılmamıştır. Birlik genelinde aynı erişilebilirlik gerekliliklerinin uygulanmasının sağlanması, birden fazla Üye Devlette faaliyet gösteren ekonomik operatörler için ölçek ekonomisine yol açacak ve engelli kişilerin hem kendi Üye Devletlerinde hem de Üye Devletler arasında seyahat ederken etkin erişimini kolaylaştıracaktır. Acil durum iletişimleri de dahil olmak üzere elektronik iletişim hizmetlerinin erişilebilir olması için, sağlayıcılar, sese ek olarak, gerçek zamanlı metin ve video ile iletişimi sağlamalı ve tüm bu iletişim araçlarının senkronizasyonunu sağlamalıdır. Üye Devletler, bu Yönergenin gerekliliklerine ek olarak, (AB) 2018/1972 sayılı Yönerge uyarınca, engelli kişiler tarafından kullanılabilecek bir aktarıcı hizmet sağlayıcısı belirleyebilmelidir.
(29) Bu Yönerge, elektronik iletişim hizmetleri ve ilgili ürünler için erişilebilirlik gerekliliklerini uyumlaştırmakta ve engelli son kullanıcılar için eşdeğer erişim ve seçim gerekliliklerini belirleyen (AB) 2018/1972 sayılı Yönergei tamamlamaktadır. (AB) 2018/1972 sayılı Yönerge aynı zamanda evrensel hizmet yükümlülükleri kapsamında internet erişimi ve sesli iletişimin karşılanabilirliği ve engelli tüketiciler için ilgili terminal ekipmanı, özel ekipman ve hizmetlerin karşılanabilirliği ve kullanılabilirliğine ilişkin gereklilikleri de belirlemektedir.
(30) Bu Yönerge, esas olarak elektronik haberleşme hizmetlerine erişim için kullanılacağı öngörülen etkileşimli bilgi işlem kapasitesine sahip tüketici terminal ekipmanını da kapsamaktadır. Bu Yönergenin amaçları doğrultusunda, söz konusu ekipmanın, yönlendirici veya modem gibi elektronik iletişim hizmetlerine erişimde kurulumun bir parçası olarak kullanılan ekipmanı da içerdiği kabul edilmelidir.
(31) Bu Yönergenin amaçları doğrultusunda, görsel-işitsel medya hizmetlerine erişim, görsel-işitsel içeriğe erişimin yanı sıra engelli kullanıcıların yardımcı teknolojilerini kullanmalarına olanak tanıyan mekanizmaların da erişilebilir olması anlamına gelmelidir. Görsel-işitsel medya hizmetlerine erişim sağlayan hizmetler arasında web siteleri, çevrimiçi uygulamalar, set üstü kutu tabanlı uygulamalar, indirilebilir uygulamalar, mobil uygulamalar ve ilgili medya oynatıcılar dahil olmak üzere mobil cihaz tabanlı hizmetler ve bağlantılı televizyon hizmetleri yer alabilir.
(32) Hava, otobüs, demiryolu ve deniz yolu yolcu taşımacılığı hizmetleri bağlamında bu Yönerge, diğerlerinin yanı sıra, yolcuların ihtiyaç duyduğu gerçek zamanlı seyahat bilgileri de dahil olmak üzere taşımacılık hizmeti bilgilerinin web siteleri, mobil cihaz tabanlı hizmetler, interaktif bilgi ekranları ve interaktif self-servis terminaller aracılığıyla sunulmasını kapsamaktadır. Bu, hizmet sağlayıcının yolcu taşımacılığı ürünleri ve hizmetleri hakkındaki bilgileri, yolculuk öncesi bilgileri, yolculuk sırasındaki bilgileri ve bir hizmet iptal edildiğinde veya kalkışı geciktiğinde sağlanan bilgileri içerebilir. Diğer bilgi unsurları arasında fiyatlar ve promosyonlara ilişkin bilgiler de yer alabilir.
(33) Bu Yönerge, web sitelerini, bu Yönerge kapsamındaki yolcu taşımacılığı hizmetleri işletmecileri tarafından veya onlar adına geliştirilen veya kullanıma sunulan mobil uygulamalar da dahil olmak üzere mobil cihaz tabanlı hizmetleri, elektronik bilet hizmetlerini, elektronik biletleri ve interaktif self-servis terminallerini de kapsamaktadır.
(34) Bu Yönergenin hava, otobüs, demiryolu ve deniz yolu yolcu taşımacılığı hizmetlerine ilişkin kapsamının belirlenmesinde, yolcu haklarına ilişkin mevcut sektörel mevzuat esas alınmalıdır. Bu Yönergenin belirli ulaşım hizmetleri türleri için geçerli olmadığı durumlarda, Üye Devletler hizmet sağlayıcılarını bu Yönergenin ilgili erişilebilirlik gerekliliklerini uygulamaya teşvik etmelidir.
(35) Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin (AB) 2016/2102 sayılı Yönergei şehir içi ve banliyö taşımacılığı hizmetleri ile bölgesel taşımacılık hizmetleri de dâhil olmak üzere taşımacılık hizmetleri sunan kamu kurumlarının web sitelerini erişilebilir hale getirmeleri için yükümlülükler getirmektedir. Bu Yönerge, şehir içi ve banliyö taşımacılık hizmetleri ve bölgesel taşımacılık hizmetleri de dahil olmak üzere hizmet sağlayan mikro işletmeler için muafiyetler içermektedir. Ayrıca, bu Yönerge, e-ticaret web sitelerinin erişilebilir olmasını sağlamaya yönelik yükümlülükler içermektedir. Bu Yönerge, özel ulaşım hizmeti sağlayıcılarının büyük çoğunluğu için internet üzerinden bilet satarken internet sitelerini erişilebilir hale getirme yükümlülüğü içerdiğinden, bu Yönergete şehir içi ve banliyö ulaşım hizmeti sağlayıcıları ile bölgesel ulaşım hizmeti sağlayıcılarının internet siteleri için ilave yükümlülükler getirilmesine gerek yoktur.
(36) Erişilebilirlik gerekliliklerinin belirli unsurları, özellikle de bu Yönergete belirtilen bilgilerin sağlanmasıyla ilgili olarak, yolcu taşımacılığı alanındaki mevcut Birlik hukuku tarafından zaten kapsanmaktadır. Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 261/2004 sayılı Tüzüğü, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 1107/2006 sayılı Tüzüğü, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 1371/2007 sayılı Tüzüğü, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 1177/2010 sayılı Tüzüğü ve Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 181/2011 sayılı Tüzüğü bu kapsamdadır. Buna Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 2008/57/EC sayılı Yönergesi temelinde kabul edilen ilgili kanunlar da dahildir. Mevzuat tutarlılığını sağlamak için, bu Tüzüklerde ve bu kanunlarda belirtilen erişilebilirlik gereklilikleri daha önce olduğu gibi uygulanmaya devam etmelidir. Bununla birlikte, bu Yönergenin ilave gereklilikleri, mevcut gereklilikleri tamamlayacak, ulaştırma alanında iç pazarın işleyişini iyileştirecek ve engelli kişilere fayda sağlayacaktır.
(37) Taşımacılık hizmetlerinin belirli unsurları, hizmet Birlik pazarına yönelik olsa dahi, Üye Devletlerin toprakları dışında sağlandığında bu Yönerge kapsamına girmemektedir. Bu unsurlarla ilgili olarak, bir yolcu taşımacılığı hizmeti işletmecisi, bu Yönerge’in gerekliliklerinin yalnızca Birlik sınırları içerisinde sunulan hizmetin bir kısmına ilişkin olarak yerine getirilmesini sağlamakla yükümlüdür. Ancak, hava taşımacılığı söz konusu olduğunda, Birlik hava taşıyıcıları, üçüncü bir ülkede bulunan bir havaalanından kalkan ve Birlik sınırları içerisinde bulunan bir havaalanına uçan uçuşlarda da bu Yönergenin uygulanabilir gerekliliklerinin yerine getirilmesini sağlamalıdır. Ayrıca, Birlik’te ruhsatı olmayanlar da dahil olmak üzere tüm hava taşıyıcıları, uçuşların bir Birlik topraklarından üçüncü bir ülke topraklarına gerçekleştirildiği durumlarda bu Yönerge’in geçerli gerekliliklerinin yerine getirilmesini sağlamalıdır.
(38) Kentsel yetkililer, kentsel ulaşım hizmetlerine engelsiz erişilebilirliği Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planlarına entegre etmeye ve kentsel toplu taşıma ve hareketliliğe engelsiz erişilebilirlikle ilgili en iyi uygulamaların listelerini düzenli olarak yayınlamaya teşvik edilmelidir.
(39) Bankacılık ve mali hizmetlere ilişkin Birlik yasası, Birlik genelinde bu hizmetlerden yararlanan tüketicileri korumayı ve onlara bilgi sağlamayı amaçlamakta ancak erişilebilirlik gerekliliklerini içermemektedir. Engelli kişilerin, web siteleri ve mobil uygulamalar da dahil olmak üzere mobil cihaz tabanlı hizmetler aracılığıyla sağlananlar da dahil olmak üzere, Birlik genelinde bu hizmetleri kullanabilmeleri, bilgiye dayalı kararlar verebilmeleri ve diğer tüketicilerle eşit bir şekilde korunduklarından emin olabilmelerinin yanı sıra hizmet sağlayıcılar için eşit bir oyun alanı sağlamak amacıyla, bu Yönerge, tüketicilere sağlanan belirli bankacılık ve finans hizmetleri için ortak erişilebilirlik gereklilikleri belirlemelidir.
(40) Uygun erişilebilirlik gereklilikleri, tüketici bankacılık işlemlerinin sonuçlandırılması için gerekli olduklarından, kimlik belirleme yöntemleri, elektronik imza ve ödeme hizmetleri için de geçerli olmalıdır.
(41) E-kitap dosyaları, çoğunlukla metinsel ve grafiksel bir entelektüel çalışmanın dolaşımını ve danışılmasını sağlayan elektronik bir bilgisayar kodlamasına dayanmaktadır. Bu kodlamanın hassasiyet derecesi, özellikle eserin farklı kurucu unsurlarının nitelendirilmesi ve yapısının standartlaştırılmış tanımı ile ilgili olarak e-kitap dosyalarının erişilebilirliğini belirler. Erişilebilirlik açısından birlikte çalışabilirlik, bu dosyaların kullanıcı aracılarıyla ve mevcut ve gelecekteki yardımcı teknolojilerle uyumluluğunu optimize etmelidir. Çizgi romanlar, çocuk kitapları ve sanat kitapları gibi özel ciltlerin spesifik özellikleri, uygulanabilir tüm erişilebilirlik gereklilikleri ışığında değerlendirilmelidir. Üye Devletlerdeki farklı erişilebilirlik gereklilikleri, yayıncıların ve diğer ekonomik operatörlerin iç pazarın avantajlarından yararlanmasını zorlaştıracak, e-okuyucularla birlikte çalışabilirlik sorunları yaratabilecek ve engelli tüketicilerin erişimini sınırlayacaktır. E-kitaplar bağlamında, hizmet sağlayıcı kavramı yayıncıları ve bunların dağıtımında yer alan diğer müteşebbisleri de kapsayabilir.
Engelli kişilerin telif hakkı ve ilgili haklarla korunan içeriğe erişimde engellerle karşılaşmaya devam ettiği ve örneğin Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin (AB) 2017/1564 sayılı Yönergei ve Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin (AB) 2017/1563 sayılı Tüzüğü’nün kabul edilmesi yoluyla bu durumu ele almak için halihazırda bazı tedbirler alındığı ve gelecekte bu konuda daha fazla Birlik tedbiri alınabileceği kabul edilmektedir.
(42) Bu Yönerge, e-ticaret hizmetlerini, bir tüketici sözleşmesinin akdedilmesi amacıyla, web siteleri ve mobil cihaz tabanlı hizmetler aracılığıyla, elektronik yollarla ve bir tüketicinin bireysel talebi üzerine uzaktan sağlanan bir hizmet olarak tanımlamaktadır. Bu tanımın amaçları doğrultusunda “uzaktan” ifadesi, hizmetin taraflar aynı anda hazır bulunmadan sağlandığı anlamına gelir; “elektronik yollarla” ifadesi, hizmetin başlangıçta verilerin işlenmesi (dijital sıkıştırma dahil) ve depolanması için elektronik ekipman aracılığıyla gönderildiği ve alındığı ve bütünüyle tel, radyo, optik araçlar veya diğer elektromanyetik araçlarla iletildiği, iletildiği ve alındığı anlamına gelir; “bir tüketicinin bireysel talebi üzerine” ifadesi, hizmetin bireysel talep üzerine sağlandığı anlamına gelir. E-ticaret hizmetlerinin artan önemi ve yüksek teknolojik doğası göz önüne alındığında, erişilebilirlikleri için uyumlaştırılmış gerekliliklere sahip olmak önemlidir.
(43) Bu Yönergenin e-ticaret hizmetleri erişilebilirlik yükümlülükleri, herhangi bir ürün veya hizmetin çevrimiçi satışı için geçerli olmalıdır ve bu nedenle, bu Yönerge kapsamında kendi başına kapsanan bir ürün veya hizmetin satışı için de geçerli olmalıdır.
(44) Acil durum iletişimlerinin cevaplanmasının erişilebilirliğine ilişkin tedbirler, Üye Devletlerin münhasır yetkisinde olan acil durum hizmetlerinin düzenlenmesine halel getirmeksizin kabul edilmeli ve bunlar üzerinde herhangi bir etkisi olmamalıdır.
(45) (AB) 2018/1972 sayılı Yönerge uyarınca, Üye Devletler, ürün ve hizmetlere yönelik erişilebilirlik gerekliliklerini uyumlaştıran Birlik hukukuna uygun olarak, engelli son kullanıcıların acil durum hizmetlerine erişiminin acil durum iletişimleri aracılığıyla mevcut olmasını ve diğer son kullanıcılarla eşdeğer olmasını sağlamalıdır. Komisyon ve ulusal düzenleyici veya diğer yetkili makamlar, başka bir Üye Devlette seyahat ederken, engelli son kullanıcıların acil durum hizmetlerine diğer son kullanıcılarla eşdeğer bir şekilde, mümkün olduğu durumlarda herhangi bir ön kayıt olmaksızın erişebilmelerini sağlamak için uygun tedbirleri almalıdır. Bu tedbirler, Üye Devletler arasında birlikte çalışabilirliği sağlamayı amaçlar ve mümkün olan en geniş ölçüde, 2018/1972 sayılı Yönergenin (AB) 39. Maddesi uyarınca belirlenen Avrupa standartlarına veya şartnamelerine dayanmalıdır. Bu tür tedbirler, Üye Devletlerin söz konusu Yönergete belirtilen hedeflere ulaşmak amacıyla ilave gereklilikler benimsemesini engellemez. Bu Yönergete belirtilen engelli kullanıcılar için acil durum iletişimlerinin yanıtlanmasına ilişkin erişilebilirlik gerekliliklerinin yerine getirilmesine alternatif olarak, Üye Devletler, kamu güvenliği yanıtlama noktaları acil durum iletişimlerinin yanıtlanmasının erişilebilirliğini sağlamak için internet protokolleri aracılığıyla elektronik iletişim hizmetlerini kullanabilene kadar, kamu güvenliği yanıtlama noktası ile iletişim kurmak için engelli kişiler tarafından kullanılacak üçüncü taraf bir aktarım hizmeti sağlayıcısı belirleyebilmelidir. Her halükarda, bu Yönergenin yükümlülükleri, elektronik iletişim hizmetlerine ve acil durum hizmetlerine eşdeğer erişimin yanı sıra (AB) 2018/1972 sayılı Yönergete belirtilen erişilebilirlik yükümlülükleri de dahil olmak üzere, engelli son kullanıcıların yararına olan yükümlülükleri kısıtlayacak veya azaltacak şekilde anlaşılmamalıdır.
(46) (AB) 2016/2102 sayılı Yönerge, kamu sektörü kurumlarının web siteleri ve mobil uygulamaları için erişilebilirlik gerekliliklerini ve ilgili web siteleri ve mobil uygulamaların uyumluluğuna ilişkin gereklilikler başta olmak üzere diğer ilgili hususları tanımlamaktadır. Ancak, bu Yönerge belirli bir istisnalar listesi içermektedir. Benzer istisnalar bu Yönerge için de geçerlidir. Bu Yönergenin kapsamına giren yolcu taşımacılığı hizmetleri veya e-ticaret hizmetleri gibi kamu kurumlarının web siteleri ve mobil uygulamaları aracılığıyla gerçekleştirilen bazı faaliyetler, satıcının kamu veya özel bir ekonomik operatör olmasına bakılmaksızın, ürün ve hizmetlerin çevrimiçi satışının engelli kişiler için erişilebilir olmasını sağlamak amacıyla bu Yönergenin geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine de uymalıdır. Bu Yönergenin erişilebilirlik gereklilikleri, örneğin izleme, raporlama ve uygulama alanlarındaki farklılıklara rağmen (AB) 2016/2102 sayılı Yönergenin gereklilikleriyle uyumlu olmalıdır.
(47) (AB) 2016/2102 sayılı Yönergete kullanıldığı şekliyle web sitelerinin ve mobil uygulamaların erişilebilirliğine ilişkin dört ilke şunlardır: algılanabilirlik, yani bilgi ve kullanıcı arayüzü bileşenleri kullanıcılara algılayabilecekleri şekilde sunulabilmelidir; çalışabilirlik, yani kullanıcı arayüzü bileşenleri ve navigasyon çalışabilir olmalıdır; anlama kabiliyeti, yani bilgi ve kullanıcı arayüzünün çalışması anlaşılabilir olmalıdır; ve sağlamlık, yani içerik, yardımcı teknolojiler de dahil olmak üzere çok çeşitli kullanıcı aracıları tarafından güvenilir bir şekilde yorumlanabilecek kadar sağlam olmalıdır. Bu ilkeler bu Yönerge için de geçerlidir.
(48) Üye Devletler, bu Yönerge kapsamındaki ürün ve hizmetlerin geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olduğu durumlarda, Birlik içinde serbest dolaşımlarının erişilebilirlik gereklilikleriyle ilgili nedenlerden dolayı engellenmemesini sağlamak için tüm uygun tedbirleri almalıdır.
(49) Bazı durumlarda, yapılı çevrenin ortak erişilebilirlik gereklilikleri, ilgili hizmetlerin ve engelli kişilerin serbest dolaşımını kolaylaştıracaktır. Bu nedenle, bu Yönerge, Üye Devletlerin, Ek III’te belirtilen erişilebilirlik gerekliliklerine uyulmasını sağlayarak, bu Yönerge kapsamındaki hizmetlerin sağlanmasında kullanılan yapılı çevreyi dahil etmelerini sağlamalıdır.
(50) Erişilebilirlik, tercihen evrensel tasarım veya ‘herkes için tasarım’ yaklaşımı yoluyla engellerin sistematik olarak kaldırılması ve önlenmesi yoluyla sağlanmalı ve bu da engelli kişilerin erişiminin sağlanmasına katkıda bulunmalıdır
diğerleriyle eşit bir şekilde. BM CRPD’ye göre bu yaklaşım, “ürünlerin, ortamların, programların ve hizmetlerin, uyarlama veya özel tasarıma ihtiyaç duyulmaksızın mümkün olan en geniş ölçüde tüm insanlar tarafından kullanılabilecek şekilde tasarlanması anlamına gelmektedir”. BM CRPD’ye uygun olarak, ‘evrensel tasarım’, ihtiyaç duyulduğunda belirli engelli grupları için yardımcı cihazları hariç tutmamalıdır’. Ayrıca, erişilebilirlik, Birlik hukuku veya ulusal hukuk tarafından gerekli görüldüğünde makul düzenlemelerin sağlanmasını dışlamamalıdır. Erişilebilirlik ve evrensel tasarım, Engelli Hakları Komitesi tarafından kaleme alınan Genel Yorum No 2(2014) - Madde 9: Erişilebilirlik doğrultusunda yorumlanmalıdır.
(51) Bu Yönerge kapsamına giren ürün ve hizmetler otomatik olarak 93/42/EEC sayılı Konsey Yönergei kapsamına girmemektedir. Ancak, tıbbi cihaz olan bazı yardımcı teknolojiler bu Yönergenin kapsamına girebilir.
(52) Birlik’teki işlerin çoğu KOBİ’ler ve mikro işletmeler tarafından sağlanmaktadır. Gelecekteki büyüme için hayati bir öneme sahiptirler, ancak özellikle sınır ötesi bağlamda ürünlerini veya hizmetlerini geliştirirken sıklıkla engellerle karşılaşırlar. Bu nedenle, erişilebilirlikle ilgili ulusal hükümleri uyumlaştırarak ve gerekli güvenceleri koruyarak KOBİ’lerin ve mikro işletmelerin çalışmalarını kolaylaştırmak gerekmektedir.
(53) Mikro işletmelerin ve KOBİ’lerin bu Yönergeten faydalanabilmeleri için, 2003/361/EC sayılı Komisyon Tavsiye Kararı’nın ve ilgili içtihat hukukunun kurallarının dolanılmasını önlemeye yönelik gerekliliklerini gerçekten yerine getirmeleri gerekmektedir.
(54) Birlik hukukunun tutarlılığını sağlamak amacıyla, bu Yönerge, 768/2008/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Kararı’na dayanmalıdır; zira bu Karar, halihazırda diğer Birlik tasarruflarına tabi olan ürünlerle ilgilidir ve bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerinin spesifik özelliklerini tanımaktadır.
(55) Bu Yönergenin kapsamına giren ve tedarik ve dağıtım zincirine müdahale eden tüm müteşebbisler, sadece bu Yönergele uyumlu ürünleri piyasaya sunmalıdır. Aynı durum hizmet sağlayan müteşebbisler için de geçerli olmalıdır. Her bir müteşebbisin tedarik ve dağıtım sürecindeki rolüne karşılık gelen yükümlülüklerin açık ve orantılı bir dağılımının sağlanması gerekmektedir.
(56) Erişilebilirliğin yüksek düzeyde korunmasını sağlamak ve Birlik pazarında adil rekabeti güvence altına almak amacıyla, müteşebbisler tedarik zincirindeki ilgili rolleriyle bağlantılı olarak ürün ve hizmetlerin uygunluğundan sorumlu olmalıdır.
(57) Bu Yönergenin yükümlülükleri, kamu ve özel sektördeki ekonomik operatörlere eşit şekilde uygulanmalıdır.
(58) Tasarım ve üretim süreci hakkında detaylı bilgiye sahip olan üretici, uygunluk değerlendirmesinin tamamını gerçekleştirmek için en uygun konumdadır. Ürünlerin uygunluğuna ilişkin sorumluluk üreticiya ait olmakla birlikte, piyasa gözetimi ve denetimi yetkilileri, Birlik içinde satışa sunulan ürünlerin Birlik yasalarına uygun olarak üretilip üretilmediğinin kontrol edilmesinde önemli bir rol oynamalıdır.
(59) İthalatçılar ve distribütörler, ulusal makamlar tarafından yürütülen piyasa gözetimi ve denetimi görevlerine dahil olmalı ve yetkili makamlara ilgili ürünle ilgili tüm gerekli bilgileri sağlayarak aktif bir şekilde katılmalıdır.
(60) İthalatçılar, üçüncü ülkelerden Birlik pazarına giren ürünlerin bu Yönerge ile uyumlu olmasını ve özellikle de bu ürünlerle ilgili olarak üreticiler tarafından uygun uygunluk değerlendirme prosedürlerinin yürütülmesini sağlamalıdır.
(61) İthalatçılar, bir ürünü piyasaya sürerken, ürün üzerinde isimlerini, tescilli ticari unvanlarını veya tescilli ticari markalarını ve kendileriyle iletişime geçilebilecek adresi belirtmelidir.
(62) Dağıtıcılar, ürünle ilgili işlemlerinin ürünün bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uygunluğunu olumsuz etkilememesini sağlamalıdır.
(63) Bir ürünü kendi adı veya ticari markası altında piyasaya arz eden veya piyasaya arz edilmiş bir ürünü ilgili gerekliliklere uygunluğu etkileyebilecek şekilde değiştiren herhangi bir müteşebbis, üretici olarak kabul edilmeli ve üreticinin yükümlülüklerini üstlenmelidir.
(64) Orantılılık nedeniyle, erişilebilirlik gereklilikleri yalnızca ilgili müteşebbise orantısız bir yük getirmedikleri ölçüde veya ürün ve hizmetlerde bu Yönerge ışığında temel bir değişikliğe yol açacak önemli bir değişiklik gerektirmedikleri ölçüde uygulanmalıdır. Bununla birlikte, erişilebilirlik gerekliliklerinin uygulanabilirliğine ilişkin istisnalara hak kazanıldığını doğrulamak için kontrol mekanizmaları mevcut olmalıdır.
(65) Bu Yönerge “önce küçük düşün” ilkesini takip etmeli ve KOBİ’lerin karşı karşıya olduğu idari yükleri dikkate almalıdır. Uygunluk değerlendirmesi açısından hafif kurallar belirlemeli ve bu işletmeler için genel istisnalar ve derogasyonlar sağlamak yerine ekonomik operatörler için koruma maddeleri oluşturmalıdır. Sonuç olarak, en uygun uygunluk değerlendirme prosedürlerinin seçimi ve uygulanmasına ilişkin kurallar belirlenirken, KOBİ’lerin durumu dikkate alınmalı ve erişilebilirlik gerekliliklerinin uygunluğunu değerlendirme yükümlülükleri, KOBİ’lere orantısız bir yük getirmeyecek ölçüde sınırlandırılmalıdır. Buna ek olarak, PGD kuruluşları, KOBİ’ler için gereksiz engeller yaratmadan ve kamu çıkarının korunmasından ödün vermeden, teşebbüslerin büyüklüğü ve ilgili üretimin küçük seri veya seri olmayan niteliği ile ilgili olarak orantılı bir şekilde faaliyet göstermelidir.
(66) Bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uyulmasının müteşebbisler üzerinde orantısız bir yük oluşturacağı istisnai durumlarda, müteşebbislerin bu gerekliliklere yalnızca orantısız bir yük oluşturmadıkları ölçüde uymaları gerekmektedir. Usulüne uygun olarak gerekçelendirilmiş bu tür durumlarda, bir müteşebbisin bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerinden bir veya daha fazlasını tam olarak uygulaması makul olarak mümkün olmayacaktır. Ancak, müteşebbis, bu Yönerge kapsamına giren bir hizmet veya ürünü, orantısız bir yük getirmedikleri ölçüde bu gereklilikleri uygulayarak mümkün olduğunca erişilebilir hale getirmelidir. Müteşebbis tarafından orantısız bir yük getirdiği düşünülmeyen erişilebilirlik gereklilikleri tam olarak uygulanmalıdır. Getirdikleri orantısız yük nedeniyle bir veya daha fazla erişilebilirlik gerekliliğine uyulmasına ilişkin istisnalar, her bir münferit durumda ilgili ürün veya hizmete ilişkin söz konusu yükün sınırlandırılması için kesinlikle gerekli olanın ötesine geçmemelidir. Orantısız yük getirecek tedbirler, bu Yönergete belirtilen kriterler doğrultusunda engelli bireyler için ortaya çıkması muhtemel fayda göz önünde bulundurulmakla birlikte, müteşebbise ilave aşırı organizasyonel veya mali yük getirecek tedbirler olarak anlaşılmalıdır. Hem müteşebbislerin hem de ilgili makamların farklı durumları karşılaştırabilmeleri ve orantısız bir yükün mevcut olup olmadığını sistematik bir şekilde değerlendirebilmeleri için bu hususlara dayalı kriterler tanımlanmalıdır. Orantısız bir yük getireceği için erişilebilirlik gerekliliklerinin ne ölçüde karşılanamayacağına ilişkin herhangi bir değerlendirmede yalnızca meşru nedenler dikkate alınmalıdır. Öncelik, zaman veya bilgi eksikliği meşru nedenler olarak değerlendirilmemelidir.
(67) Orantısız yükün genel değerlendirmesi Ek VI’da belirtilen kriterler kullanılarak yapılmalıdır. Orantısız yük değerlendirmesi müteşebbis tarafından ilgili kriterler dikkate alınarak belgelendirilmelidir. Hizmet sağlayıcılar orantısız yük değerlendirmelerini en az her beş yılda bir yenilemelidir.
(68) Müteşebbis, bu Yönergenin temel değişiklik ve/veya orantısız yüke ilişkin hükümlerine dayandığını ilgili makamlara bildirmelidir. Sadece ilgili makamların talebi üzerine müteşebbis, ürün veya hizmetinin neden tam erişilebilir olmadığını açıklayan ve orantısız yük veya temel değişikliğe ya da her ikisine ilişkin kanıt sunan değerlendirmenin bir kopyasını sağlamalıdır.
(69) Gerekli değerlendirmeye dayanarak, bir hizmet sağlayıcı, bu Yönerge kapsamındaki hizmetlerin sağlanmasında kullanılan tüm self-servis terminallerin bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uymasını zorunlu kılmanın orantısız bir yük oluşturacağı sonucuna varırsa, hizmet sağlayıcı, bu gerekliliklerin kendisine orantısız bir yük getirmediği ölçüde bu gereklilikleri yine de uygulamalıdır. Sonuç olarak, hizmet sağlayıcılar, tüm self-servis terminallerinde sınırlı bir erişilebilirlik seviyesinin veya sınırlı sayıda tam erişilebilir self-servis terminalinin, aksi takdirde kendilerine yüklenecek orantısız bir yükten kaçınmalarını ne ölçüde sağlayacağını değerlendirmeli ve bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine yalnızca bu ölçüde uymaları gerekmektedir.
(70) Mikro işletmeler, sınırlı insan kaynakları, yıllık ciroları veya yıllık bilançoları ile diğer tüm işletmelerden ayrılırlar. Bu nedenle, mikro işletmeler için erişilebilirlik gerekliliklerine uyma yükü, genel olarak, diğer işletmelere kıyasla mali ve insan kaynaklarından daha büyük bir pay alır ve maliyetlerin orantısız bir payını temsil etmesi daha olasıdır. Mikro işletmeler için maliyetin önemli bir kısmı, Birlik hukukunda belirtilen farklı gerekliliklere uygunluğu göstermek için evrak ve kayıtların tamamlanması veya tutulmasından kaynaklanmaktadır. Bu Yönerge kapsamındaki tüm ekonomik operatörlerin, bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uymanın orantılılığını değerlendirebilmeleri ve bunlara yalnızca orantısız olmadıkları ölçüde uymaları gerekirken, hizmet sağlayan mikro işletmelerden böyle bir değerlendirme talep etmek başlı başına orantısız bir yük teşkil edecektir. Bu nedenle, bu Yönergenin gereklilikleri ve yükümlülükleri, bu Yönerge kapsamında hizmet sunan mikro işletmelere uygulanmamalıdır.
(71) Bu Yönerge kapsamına giren ürünlerle ilgilenen mikro işletmeler için, idari yükün azaltılması amacıyla bu Yönergenin gereklilikleri ve yükümlülükleri daha hafif olmalıdır.
(72) Bazı mikro işletmeler bu Yönergenin yükümlülüklerinden muaf tutulurken, tüm mikro işletmeler, rekabet güçlerini ve iç pazardaki büyüme potansiyellerini artırmak amacıyla, bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uygun ürünler üretmeye, ithal etmeye veya dağıtmaya ve hizmetler sunmaya teşvik edilmelidir. Bu nedenle Üye Devletler, bu Yönergei iç hukuka aktaran ulusal tedbirlerin uygulanmasını kolaylaştırmak için mikro işletmelere kılavuz ilkeler ve araçlar sağlamalıdır.
(73) Tüm ekonomik operatörler, ürünleri piyasaya sürerken veya piyasaya sunarken ya da piyasada hizmet sunarken sorumlu bir şekilde ve geçerli yasal gerekliliklere tam olarak uygun hareket etmelidir.
(74) Geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uygunluğun değerlendirilmesini kolaylaştırmak amacıyla, bu gerekliliklerin detaylı teknik şartnamelerinin hazırlanması amacıyla Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 1025/2012 sayılı Tüzüğü (AB) uyarınca kabul edilen gönüllü uyumlaştırılmış standartlara uygun olan ürün ve hizmetler için bir uygunluk karinesi sağlanması gerekmektedir. Komisyon halihazırda erişilebilirlik konusunda Avrupa standartlaştırma kuruluşlarına M/376, M/473 ve M/420 sayılı standartlaştırma yetkileri gibi uyumlaştırılmış standartların hazırlanmasıyla ilgili olabilecek bir dizi standartlaştırma talebinde bulunmuştur.
(75) (AB) 1025/2012 sayılı Tüzük, bu Yönergenin gerekliliklerine uymadığı düşünülen uyumlaştırılmış standartlara yönelik resmi itirazlar için bir prosedür öngörmektedir.
(76) Avrupa standartları piyasa odaklı olmalı, Komisyon’un bir veya daha fazla Avrupa standardizasyon kuruluşundan uyumlaştırılmış standartlar hazırlamasını talep etmesinde açıkça belirtilen politika hedeflerinin yanı sıra kamu yararını da dikkate almalı ve uzlaşmaya dayanmalıdır. Uyumlaştırılmış standartların bulunmaması halinde ve iç pazar uyumlaştırma amaçları doğrultusunda ihtiyaç duyulması halinde, Komisyon belirli durumlarda bu Yönergenin erişilebilirlik gereklilikleri için teknik şartnameler oluşturan uygulama tasarrufları kabul edebilmelidir. Teknik şartnamelere başvurulması bu tür durumlarla sınırlı olmalıdır. Komisyon, örneğin paydaşlar arasında fikir birliği olmaması nedeniyle standardizasyon sürecinin tıkandığı veya uyumlaştırılmış bir standardın oluşturulmasında, örneğin gerekli kaliteye ulaşılamaması nedeniyle gereksiz gecikmelerin yaşandığı durumlarda teknik şartnameleri kabul edebilmelidir. Komisyon, bir veya daha fazla Avrupa standardizasyon kuruluşuna uyumlaştırılmış standartların taslağını hazırlama talebinin kabul edilmesi ile aynı erişilebilirlik gerekliliğine ilişkin bir teknik şartnamenin kabul edilmesi arasında yeterli zaman bırakmalıdır. Komisyonun, teknik şartnamelerin 1025/2012 sayılı Tüzüğün (AB) Ek II’sinde belirtilen gerekliliklere uygun olduğunu gösterebildiği durumlar haricinde, erişilebilirlik gerekliliklerinin Avrupa standardizasyon sistemi aracılığıyla karşılanması için daha önce bir girişimde bulunmamış olması halinde, Komisyonun bir teknik şartname kabul etmesine izin verilmemelidir.
(77) Ürün ve hizmetler için bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerini karşılayan uyumlaştırılmış standartlar ve teknik şartnamelerin en etkin şekilde oluşturulması amacıyla Komisyon, mümkün olduğu durumlarda, Avrupa engelli şemsiye örgütlerini ve diğer tüm ilgili paydaşları sürece dahil etmelidir.
(78) Piyasa gözetimi ve denetimi amacıyla bilgiye etkin erişimin sağlanması için, yürürlükteki tüm Birlik tasarruflarına uygunluğun beyan edilmesi için gereken bilgiler tek bir AB uygunluk beyanında sunulmalıdır. Müteşebbisler üzerindeki idari yükün azaltılması amacıyla, müteşebbisler ilgili tüm bireysel uygunluk beyanlarını tek bir AB uygunluk beyanına dahil edebilmelidir.
(79) Ürünlerin uygunluk değerlendirmesi için, bu Yönerge, 768/2008/EC sayılı Kararın Ek II’sinde belirtilen ‘Modül A’nın Dahili üretim kontrolünü kullanmalıdır, çünkü bu, müteşebbislerin piyasada sunulan ürünlerin erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olduğunu göstermelerini ve yetkili makamların da aşırı bir yük getirmeden bunu sağlamalarını mümkün kılmaktadır.
(80) Yetkili makamlar, ürünlerin piyasa gözetimini gerçekleştirirken ve hizmetlerin uygunluğunu kontrol ederken, ilgili temel değişiklik veya aşırı yük değerlendirmesinin uygun şekilde yapılıp yapılmadığı da dahil olmak üzere uygunluk değerlendirmelerini de kontrol etmelidir. Yetkili makamlar görevlerini yerine getirirken bunu engelli kişilerle ve onları ve çıkarlarını temsil eden kuruluşlarla işbirliği içinde yapmalıdır.
(81) Hizmetler için, bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uygunluğun değerlendirilmesi için gerekli bilgiler, 2011/83/EU sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergei saklı kalmak kaydıyla, genel hüküm ve koşullarda veya eşdeğer bir belgede sağlanmalıdır.
(82) Bir ürünün bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uygunluğunu gösteren CE işareti, geniş anlamda uygunluk değerlendirmesini içeren bütün bir sürecin görünür sonucudur. Bu Yönerge, ürünlerin pazarlanmasına ilişkin akreditasyon ve piyasa gözetimi gerekliliklerini belirleyen 765/2008/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü’nün CE işaretini düzenleyen genel ilkelerini takip etmelidir. AB uygunluk beyanının yapılmasına ek olarak, üretici, tüketicileri ürünlerinin erişilebilirliği hakkında uygun maliyetli bir şekilde bilgilendirmelidir.
(83) 765/2008 (AT) sayılı Tüzük uyarınca, bir ürüne CE işaretinin iliştirilmesiyle, üretici, ürünün yürürlükteki tüm erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olduğunu ve bu konuda tüm sorumluluğu üstlendiğini beyan eder.
(84) 768/2008/EC sayılı Karar uyarınca, Üye Devletler kendi bölgelerindeki ürünlerin güçlü ve etkin piyasa gözetimini sağlamaktan sorumludur ve piyasa gözetim otoritelerine yeterli yetki ve kaynak tahsis etmelidir.
(85) Üye Devletler, hizmetlerin bu Yönergenin yükümlülüklerine uygunluğunu kontrol etmeli ve düzeltici önlemlerin alındığından emin olmak için uygunsuzlukla ilgili şikayetleri veya raporları takip etmelidir.
(86) Uygun olduğu durumlarda Komisyon, paydaşlarla istişare halinde, piyasa gözetim makamları ve hizmetlerin uygunluğunu kontrol etmekten sorumlu makamlar arasındaki koordinasyonu desteklemek için bağlayıcı olmayan kılavuz ilkeler kabul edebilir. Komisyon ve Üye Devletler, yetkili makamların kaynaklarını ve uzmanlıklarını paylaşmak amacıyla inisiyatifler oluşturabilmelidir.
(87) Üye Devletler, piyasa gözetim otoritelerinin ve hizmetlerin uygunluğunun kontrolünden sorumlu otoritelerin, müteşebbislerin Ek VI’da belirtilen kriterlere uygunluğunu Bölüm VIII ve IX uyarınca kontrol etmelerini sağlamalıdır. Üye Devletler, bu Yönerge kapsamında hizmetlerin uygunluğunu kontrol etmekten sorumlu piyasa gözetim otoriteleri veya otoritelerinin yükümlülüklerini yerine getirmek için uzmanlaşmış bir organ belirleyebilmelidir. Üye Devletler, Üye Devletlerin 765/2008 (AT) sayılı Tüzük kapsamındaki yükümlülüklerine halel getirmeksizin, bu tür bir uzmanlaşmış kuruluşun yetkilerinin bu Yönergenin kapsamı veya belirli bölümleri ile sınırlı olması gerektiğine karar verebilmelidir.
(88) Bir Üye Devlet tarafından alınan tedbirler konusunda Üye Devletler arasında anlaşmazlık olması halinde uygulanmak üzere, ilgili tarafların bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uymayan ürünlere ilişkin olarak alınması planlanan tedbirler konusunda bilgilendirildiği bir koruma prosedürü oluşturulmalıdır. Koruma prosedürü, piyasa gözetimi ve denetimi makamlarının ilgili ekonomik operatörlerle işbirliği içinde, bu tür ürünlerle ilgili olarak daha erken bir aşamada harekete geçmesine izin vermelidir.
(89) Üye Devletlerin ve Komisyonun, bir Üye Devlet tarafından alınan bir tedbirin haklı olduğu konusunda mutabık kalması halinde, uyumsuzluğun uyumlaştırılmış standartlardaki veya teknik şartnamelerdeki eksikliklere atfedilebileceği durumlar haricinde, Komisyonun daha fazla müdahil olması gerekmez.
(90) Kamu ihaleleri ve belirli mal (ürün), hizmet ve yapım işlerine yönelik tasarım yarışmalarına ilişkin usulleri tanımlayan 2014/24/EU ve 2014/25/EU sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergeleri, ister genel kamu isterse ihale makamı veya kuruluşunun personeli olsun, gerçek kişiler tarafından kullanılması amaçlanan tüm alımlar için, usulüne uygun olarak gerekçelendirilmiş durumlar haricinde, teknik şartnamelerin engelliler için erişilebilirlik kriterlerini veya tüm kullanıcılar için tasarımı dikkate alacak şekilde hazırlanmasını öngörmektedir. Ayrıca, bu Yönergeler, zorunlu erişilebilirlik gerekliliklerinin Birliğin yasal bir tasarrufuyla kabul edildiği durumlarda, teknik şartnamelerin, engelliler için erişilebilirlik veya tüm kullanıcılar için tasarım söz konusu olduğunda, bunlara atıfta bulunularak oluşturulmasını gerektirmektedir. Bu Yönerge, kapsamındaki ürün ve hizmetler için zorunlu erişilebilirlik gerekliliklerini belirlemelidir. Bu Yönergenin kapsamına girmeyen ürün ve hizmetler için, bu Yönergenin erişilebilirlik gereklilikleri bağlayıcı değildir. Ancak, bu Yönerge dışındaki Birlik tasarruflarında belirtilen ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmesi için bu erişilebilirlik gerekliliklerinin kullanılması, erişilebilirliğin uygulanmasını kolaylaştıracak ve yasal kesinliğe ve Birlik genelinde erişilebilirlik gerekliliklerinin yakınlaştırılmasına katkıda bulunacaktır. Yetkili makamların, bu Yönergenin Ek I’inde belirtilen erişilebilirlik gerekliliklerinin ötesine geçen erişilebilirlik gereklilikleri oluşturmaları engellenmemelidir.
(91) Bu Yönerge, diğer Birlik tasarruflarında yer alan erişilebilirlikle ilgili hükümlerin zorunlu veya gönüllü niteliğini değiştirmemelidir.
(92) Bu Yönerge, yalnızca rekabet çağrısının gönderildiği veya rekabet çağrısının öngörülmediği durumlarda, ihale makamının veya ihale kuruluşunun bu Yönergenin uygulama tarihinden sonra ihale usulünü başlattığı ihale usullerine uygulanmalıdır.
(93) Bu Yönergenin düzgün bir şekilde uygulanmasını sağlamak amacıyla, ABİHA’nın 290. Maddesi uyarınca tasarruf kabul etme yetkisi aşağıdaki hususlar bakımından Komisyona devredilmelidir Doğası gereği, Birliğin bağlayıcı yasal düzenlemelerinde daha fazla belirtilmedikçe amaçlanan etkiyi yaratamayacak olan erişilebilirlik gerekliliklerinin daha fazla belirtilmesi; müteşebbislerin kendilerine bir ürün tedarik eden veya bir ürün tedarik ettikleri diğer müteşebbisleri tespit edebilecekleri sürenin değiştirilmesi; ve erişilebilirlik gerekliliklerine uyulmasının orantısız bir yük getirip getirmeyeceğinin değerlendirilmesi için müteşebbis tarafından dikkate alınacak ilgili kriterlerin daha fazla belirtilmesi. Komisyon’un hazırlık çalışmaları sırasında uzman düzeyi de dâhil olmak üzere uygun istişarelerde bulunması ve bu istişarelerin 13 Nisan 2016 tarihli Daha İyi Kanun Yapımına İlişkin Kurumlar Arası Anlaşma’da belirtilen ilkelere uygun olarak yürütülmesi özel önem taşımaktadır. Özellikle, yetki devrine dayalı tasarrufların hazırlanmasına eşit katılımın sağlanması için, Avrupa Parlamentosu ve Konsey tüm belgeleri Üye Devletlerin uzmanlarıyla aynı anda alır ve uzmanları yetki devrine dayalı tasarrufların hazırlanmasıyla ilgilenen Komisyon uzman gruplarının toplantılarına sistematik olarak erişebilir.
(94) Bu Yönergenin uygulanmasına yönelik yeknesak koşulların sağlanması amacıyla, teknik şartnamelere ilişkin olarak Komisyon’a uygulama yetkileri verilmelidir. Bu yetkiler, 182/2011 (AB) sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü uyarınca kullanılmalıdır.
(95) Üye Devletler, bu Yönergee uyulmasını sağlamak için yeterli ve etkili araçların mevcut olmasını sağlamalı ve bu nedenle, erişilebilirlik gereklilikleri uygulamasından muafiyetin haklı olduğunu doğrulamak için piyasa gözetim makamları tarafından a posteriori kontrol gibi uygun kontrol mekanizmaları oluşturmalıdır. Erişilebilirlikle ilgili şikayetleri ele alırken, Üye Devletler genel iyi idare ilkesine ve özellikle de yetkililerin her bir şikayetle ilgili kararın makul bir süre içerisinde alınmasını sağlama yükümlülüğüne uymalıdır.
(96) Bu Yönergenin yeknesak bir şekilde uygulanmasını kolaylaştırmak amacıyla Komisyon, bilgi ve en iyi uygulamaların paylaşımını kolaylaştırmak ve tavsiyelerde bulunmak üzere ilgili makamlar ve paydaşlardan oluşan bir çalışma grubu kurmalıdır. Diğerlerinin yanı sıra, bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine ilişkin hükümlerinin uygulanmasında tutarlılığı artırmak ve temel değişiklik ve orantısız yüke ilişkin hükümlerinin uygulanmasını izlemek için, engelli kişiler ve onları temsil eden kuruluşlar da dahil olmak üzere, yetkili makamlar ve ilgili paydaşlar arasında işbirliği teşvik edilmelidir.
(97) 2014/24/AB ve 2014/25/AB sayılı Yönergelerin kapsadığı alanlarda çözüm yollarına ilişkin mevcut yasal çerçeve göz önünde bulundurulduğunda, bu Yönergenin yaptırım ve cezalara ilişkin hükümleri, bu Yönerge tarafından getirilen yükümlülüklere tabi ihale usullerine uygulanmamalıdır. Söz konusu istisna, Üye Devletlerin Antlaşmalar kapsamındaki Birlik hukukunun uygulanmasını ve etkinliğini garanti altına almak için gerekli tüm tedbirleri alma yükümlülüklerine halel getirmez.
(98) Cezalar, ekonomik operatörlerin ürün veya hizmetlerini erişilebilir kılma yükümlülüklerini yerine getirmelerine alternatif teşkil etmeyecek şekilde, ihlallerin niteliğine ve koşullara göre yeterli olmalıdır.
(99) Üye Devletler, mevcut Birlik hukuku uyarınca, bu Yönergee uyulmadığı iddialarının mahkemeler veya yetkili idari organlar nezdinde dava açılmadan önce çözüme kavuşturulmasına imkan tanıyan alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmalarının yürürlükte olmasını sağlamalıdır.
(100) Üye Devletler ve Komisyon’un açıklayıcı belgelere ilişkin 28 Eylül 2011 tarihli Ortak Siyasi Deklarasyonu uyarınca, Üye Devletler, gerekçelendirilmiş durumlarda, aktarım tedbirlerinin bildirimine, bir Yönergenin bileşenleri ile ulusal aktarım araçlarının ilgili bölümleri arasındaki ilişkiyi açıklayan bir veya daha fazla belge ile eşlik etmeyi taahhüt etmişlerdir. Bu Yönerge ile ilgili olarak, yasa koyucu bu tür belgelerin iletilmesini haklı görmektedir.
(101) Hizmet sağlayıcılara bu Yönergenin gerekliliklerine uyum sağlamaları için yeterli zaman tanımak amacıyla, bu Yönergenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıllık bir geçiş dönemi öngörülmesi gerekmektedir; bu süre zarfında, bir hizmetin sağlanması için kullanılan ve bu tarihten önce piyasaya sürülmüş olan ürünlerin, geçiş döneminde hizmet sağlayıcılar tarafından değiştirilmedikleri sürece, bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uymaları gerekmemektedir. Self-servis terminallerin maliyeti ve uzun kullanım ömrü göz önünde bulundurulduğunda, bu tür terminallerin hizmet sunumunda kullanılması halinde, 20 yıldan uzun olmamak kaydıyla, bu süre zarfında değiştirilmedikleri sürece, ekonomik ömürlerinin sonuna kadar kullanılmaya devam edebileceklerini belirtmek uygun olacaktır.
(102) Bu Yönergenin erişilebilirlik gereklilikleri, üçüncü bir ülkeden ithal edilen ve bu tarihten sonra piyasaya sürülen kullanılmış ve ikinci el ürünler de dahil olmak üzere, bu Yönergei iç hukuka aktaran ulusal tedbirlerin uygulama tarihinden sonra piyasaya sürülen ürünler ve sağlanan hizmetler için geçerli olmalıdır.
(103) Bu Yönerge, temel haklara saygı gösterir ve özellikle Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı (‘Şart’) tarafından tanınan ilkeleri gözetir. Bu Yönerge, özellikle, engelli kişilerin bağımsızlıklarını, sosyal ve mesleki entegrasyonlarını ve toplum hayatına katılımlarını sağlamak üzere tasarlanmış tedbirlerden yararlanma haklarına tam saygı gösterilmesini sağlamayı ve Şart’ın 21, 25 ve 26. maddelerinin uygulanmasını teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
(104) Bu Yönergenin amacı, yani iç pazarın düzgün işleyişine katkıda bulunmak amacıyla belirli erişilebilir ürün ve hizmetlerin serbest dolaşımının önündeki engellerin kaldırılması, Üye Devletlerin kendi hukuk sistemlerinde halihazırda mevcut olan farklı kuralların uyumlaştırılmasını gerektirdiği için Üye Devletler tarafından yeterince gerçekleştirilemeyeceğinden, bunun yerine, iç pazarın işleyişi için ortak erişilebilirlik gereklilikleri ve kuralları tanımlanarak Birlik düzeyinde daha iyi gerçekleştirilebileceğinden, Birlik, Avrupa Birliği Antlaşması’nın 5. Maddesinde belirtilen ikincillik ilkesi uyarınca tedbirler kabul edebilir. Söz konusu maddede belirtilen orantılılık ilkesi uyarınca, bu Yönerge, bu amaca ulaşmak için gerekli olanın ötesine geçmez,
BU YÖNERGEYI KABUL ETMIŞTIR:
BÖLÜM I
Genel hükümler
Madde 1
Konu
Bu Yönergenin amacı, özellikle Üye Devletlerdeki farklı erişilebilirlik gerekliliklerinden kaynaklanan ve bu Yönerge kapsamındaki ürün ve hizmetlerin serbest dolaşımına yönelik engelleri ortadan kaldırmak ve önlemek suretiyle, belirli ürün ve hizmetlere yönelik erişilebilirlik gerekliliklerine ilişkin olarak Üye Devletlerin kanun, yönetmelik ve idari hükümlerinin yakınlaştırılması yoluyla iç pazarın düzgün işleyişine katkıda bulunmaktır.
Madde 2
Kapsam
1. Bu Yönerge, 28 Haziran 2025 tarihinden sonra piyasaya sürülen aşağıdaki ürünler için geçerlidir:
(a) tüketici genel amaçlı bilgisayar donanım sistemleri ve bu donanım sistemleri için işletim sistemleri;
(b) aşağıdaki self-servis terminaller:
(i) ödeme terminalleri;
(ii) bu Yönerge kapsamındaki hizmetlerin sağlanmasına adanmış aşağıdaki self-servis terminaller:
- otomatik vezne makineleri;
- biletleme makineleri;
- check-in makineleri;
- araçların, uçakların, gemilerin veya demiryolu araçlarının entegre parçaları olarak kurulan terminaller hariç olmak üzere, bilgi sağlayan interaktif self-servis terminaller;
(c) elektronik iletişim hizmetleri için kullanılan, etkileşimli bilgi işlem özelliğine sahip tüketici terminal ekipmanı;
(d) görsel-işitsel medya hizmetlerine erişim için kullanılan, etkileşimli bilgi işlem özelliğine sahip tüketici terminal ekipmanı; ve
(e) e-okuyucular.
2. Madde 32’ye halel getirmeksizin, bu Yönerge 28 Haziran 2025 tarihinden sonra tüketicilere sağlanan aşağıdaki hizmetler için geçerlidir:
(a) makineden makineye hizmetlerin sağlanması için kullanılan iletim hizmetleri hariç olmak üzere elektronik iletişim hizmetleri;
(b) görsel-işitsel medya hizmetlerine erişim sağlayan hizmetler;
(c) sadece (v) bendi kapsamındaki unsurların geçerli olduğu şehir içi, banliyö ve bölgesel taşımacılık hizmetleri hariç olmak üzere, hava, otobüs, demiryolu ve su yolu yolcu taşımacılığı hizmetlerinin aşağıdaki unsurları:
(i) web siteleri;
(ii) mobil uygulamalar dahil olmak üzere mobil cihaz tabanlı hizmetler;
(iii) elektronik biletler ve elektronik biletleme hizmetleri;
(iv) gerçek zamanlı seyahat bilgileri de dahil olmak üzere ulaştırma hizmeti bilgilerinin sunulması; bu, bilgi ekranları ile ilgili olarak, Birlik sınırları içerisinde bulunan interaktif ekranlarla sınırlı olacaktır; ve
(v) söz konusu yolcu taşımacılığı hizmetlerinin herhangi bir kısmının sağlanmasında kullanılan araçların, uçakların, gemilerin ve demiryolu taşıtlarının entegre parçaları olarak kurulanlar hariç olmak üzere, Birlik sınırları içinde bulunan interaktif self-servis terminaller;
(d) tüketici bankacılığı hizmetleri;
(e) e-kitaplar ve özel yazılımlar; ve
(f) e-ticaret hizmetleri.
3. Bu Yönerge, tek Avrupa acil durum numarası olan ‘112’ ile yapılan acil durum iletişimlerine cevap verilmesi için geçerlidir.
4. Bu Yönerge, aşağıdaki web sitesi ve mobil uygulama içeriklerine uygulanmaz:
(a) 28 Haziran 2025 tarihinden önce yayınlanan önceden kaydedilmiş zamana dayalı medya;
(b) 28 Haziran 2025 tarihinden önce yayınlanan ofis dosya formatları;
(c) navigasyon amaçlı haritalar için gerekli bilgilerin erişilebilir dijital bir şekilde sunulması halinde çevrimiçi haritalar ve harita hizmetleri;
(d) ilgili müteşebbis tarafından finanse edilmeyen, geliştirilmeyen veya müteşebbisin kontrolü altında olmayan üçüncü taraf içeriği;
(e) sadece 28 Haziran 2025 tarihinden sonra güncellenmemiş veya düzenlenmemiş içerik içermeleri anlamına gelen arşiv niteliğindeki web siteleri ve mobil uygulamaların içeriği.
5. Bu Yönerge, (AB) 2017/1564 sayılı Yönerge ve (AB) 2017/1563 sayılı Tüzüğe halel getirmez.
Madde 3
Tanımlar
Bu Yönergenin amaçları doğrultusunda, aşağıdaki tanımlar geçerlidir:
(1) “engelli kişiler”, çeşitli engellerle etkileşim halinde topluma diğerleriyle eşit bir şekilde tam ve etkin katılımlarını engelleyebilecek uzun süreli fiziksel, zihinsel, düşünsel veya duyusal bozuklukları olan kişiler anlamına gelir;
(2) ‘ürün’ gıda, yem, canlı bitki ve hayvanlar, insan kaynaklı ürünler ve doğrudan gelecekteki üremeleriyle ilgili bitki ve hayvan ürünleri dışında, bir üretim süreciyle üretilen madde, müstahzar veya mal anlamına gelir;
(3) “hizmet”, 2006/123/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergeninin 4. Maddesinin 1. bendinde tanımlanan bir hizmet anlamına gelir;
(4) ‘hizmet sağlayıcı’ Birlik pazarında bir hizmet sunan veya Birlik içindeki tüketicilere böyle bir hizmet sunmayı teklif eden herhangi bir gerçek veya tüzel kişi anlamına gelir;
(5) ‘görsel-işitsel medya hizmetleri’ 2010/13/AB sayılı Yönergenin 1(1) Maddesinin (a) bendinde tanımlanan hizmetler anlamına gelir;
(6) “görsel-işitsel medya hizmetlerine erişim sağlayan hizmetler”, görsel-işitsel medya hizmetlerini tanımlamak, seçmek, bu hizmetler hakkında bilgi almak ve görüntülemek için kullanılan elektronik iletişim ağları tarafından iletilen hizmetler ve 2010/13/AB sayılı Yönergenin 7. maddesinde atıfta bulunulduğu üzere hizmetleri erişilebilir kılmaya yönelik tedbirlerin uygulanmasından kaynaklanan sağır ve işitme güçlüğü çekenler için altyazılar, sesli betimleme, sözlü altyazılar ve işaret dili tercümesi gibi sağlanan özellikler anlamına gelir ve elektronik program rehberlerini (EPG’ler) içerir;
(7) “görsel-işitsel medya hizmetlerine erişim için kullanılan etkileşimli bilgi işlem özelliğine sahip tüketici terminal ekipmanı”, temel amacı görsel-işitsel medya hizmetlerine erişim sağlamak olan herhangi bir ekipman anlamına gelmektedir;
(8) ‘elektronik haberleşme hizmeti’ 2018/1972 sayılı Yönergenin (AB) 2. Maddesinin 4. bendinde tanımlanan elektronik haberleşme hizmeti anlamına gelir;
(9) ‘toplam konuşma hizmeti’ (AB) 2018/1972 sayılı Yönergenin 2. Maddesinin 35. Maddesinde tanımlanan toplam konuşma hizmeti anlamına gelmektedir;
(10) ‘kamu güvenliği cevaplama noktası’ veya ‘PSAP’, (AB) 2018/1972 sayılı Yönergenin 2. Maddesinin 36. bendinde tanımlanan kamu güvenliği cevaplama noktası veya PSAP anlamına gelir;
(11) ‘en uygun PSAP’ (AB) 2018/1972 sayılı Yönergenin 2. Maddesinin 37. Maddesinde tanımlanan en uygun PSAP anlamına gelir;
(12) ‘acil durum iletişimi’ (AB) 2018/1972 sayılı Yönergenin 2. Maddesinin 38. Maddesinde tanımlanan acil durum iletişimi anlamına gelir;
(13) ‘acil durum hizmeti’ (AB) 2018/1972 sayılı Yönergenin 2. Maddesinin 39. bendinde tanımlanan acil durum hizmeti anlamına gelir;
(14) ‘gerçek zamanlı metin’, noktadan noktaya durumlarda veya çok noktalı konferanslarda, girilen metnin, iletişimin kullanıcı tarafından karakter karakter sürekli olarak algılanacağı şekilde gönderildiği bir metin görüşmesi biçimi anlamına gelir;
(15) “piyasaya sunma”, bir ürünün ticari bir faaliyet sırasında, ödeme karşılığında veya ücretsiz olarak Birlik piyasasında dağıtılmak, tüketilmek veya kullanılmak üzere tedarik edilmesi anlamına gelir;
(16) “piyasaya arz”, bir ürünün Birlik piyasasında ilk kez satışa sunulması anlamına gelir;
(17) ‘üretici’ bir ürünü imal eden veya bir ürünü tasarlatan veya imal ettiren ve bu ürünü kendi adı veya ticari markası altında pazarlayan herhangi bir gerçek veya tüzel kişi anlamına gelir;
(18) “yetkili temsilci”, Birlik içinde yerleşik olan ve bir üreticidan belirli görevlerle ilgili olarak onun adına hareket etmek üzere yazılı bir yetki almış olan herhangi bir gerçek veya tüzel kişi anlamına gelir;
(19) “ithalatçı”, üçüncü bir ülkeden gelen bir ürünü Birlik pazarına sunan Birlik içinde yerleşik herhangi bir gerçek veya tüzel kişi anlamına gelir;
(20) ‘dağıtıcı’, tedarik zincirinde yer alan ve bir ürünü piyasaya arz eden, üretici veya ithalatçı dışındaki herhangi bir gerçek veya tüzel kişi anlamına gelir;
(21) “iktisadi işletmeci” üretici, yetkili temsilci, ithalatçı, dağıtıcı veya hizmet sağlayıcı anlamına gelir;
(22) “tüketici”, ticareti, işi, zanaatı veya mesleği dışındaki amaçlar için ilgili ürünü satın alan veya ilgili hizmetin alıcısı olan herhangi bir gerçek kişi anlamına gelir;
(23) ‘mikro işletme’ 10 kişiden az çalışanı olan ve yıllık cirosu 2 milyon Euro’yu veya yıllık bilanço toplamı 2 milyon Euro’yu aşmayan bir işletme anlamına gelir;
(24) “küçük ve orta ölçekli işletmeler” veya “KOBİ’ler” 250’den az kişi istihdam eden ve yıllık cirosu 50 milyon Euro’yu veya yıllık bilanço toplamı 43 milyon Euro’yu aşmayan işletmeler anlamına gelir, ancak mikro işletmeleri kapsamaz;
(25) ‘uyumlaştırılmış standart’ 1025/2012 sayılı Tüzüğün (AB) 2. Maddesinin 1(c) bendinde tanımlandığı şekilde uyumlaştırılmış bir standart anlamına gelir;
(26) ‘teknik şartname’ 1025/2012 sayılı Tüzüğün (AB) 2. Maddesinin 4. bendinde tanımlanan ve bir ürün veya hizmet için geçerli olan erişilebilirlik gerekliliklerine uymak için bir araç sağlayan teknik şartname anlamına gelir;
(27) ‘geri çekme’ tedarik zincirindeki bir ürünün piyasaya sunulmasını engellemeyi amaçlayan herhangi bir tedbir anlamına gelir;
(28) ‘tüketici bankacılığı hizmetleri’ tüketicilere aşağıdaki bankacılık ve finans hizmetlerinin sağlanması anlamına gelir:
(a) 2008/48/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergei (28) veya 2014/17/EU sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergei (29) kapsamındaki kredi sözleşmeleri;
(b) 2014/65/EU sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergei (30) Ek I Bölüm A’da yer alan 1, 2, 4 ve 5. maddelerde ve Bölüm B’de yer alan 1, 2, 4 ve 5. maddelerde tanımlanan hizmetler;
(c) 2015/2366 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergeninin (AB) 4. Maddesinin 3. bendinde tanımlanan ödeme hizmetleri (31);
(d) 2014/92/EU sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergeninin (32) 2. Maddesinin 6. bendinde tanımlanan ödeme hesabına bağlı hizmetler; ve
(e) 2009/110/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergeninin 2. Maddesinin 2. bendinde tanımlandığı şekliyle elektronik para (33);
(29) “ödeme terminali” temel amacı, 2015/2366 sayılı Yönergenin (AB) 4. Maddesinin 14. Maddesinde tanımlanan ödeme araçlarını kullanarak ödemelerin fiziksel bir satış noktasında yapılmasına izin vermek olan ancak sanal ortamda kullanılmayan bir cihaz anlamına gelir;
(30) “e-ticaret hizmetleri”, bir tüketici sözleşmesi akdetmek amacıyla bir tüketicinin bireysel talebi üzerine elektronik yollarla web siteleri ve mobil cihaz tabanlı hizmetler aracılığıyla uzaktan sağlanan hizmetler anlamına gelmektedir;
(31) ‘hava yolcu taşımacılığı hizmetleri’, 1107/2006/EC sayılı Tüzüğün 2. Maddesinin (l) bendinde tanımlandığı üzere, bir Üye Devletin topraklarında bulunan bir havaalanından kalkışta, transit geçişte veya bir havaalanına varışta, üçüncü bir ülkede bulunan bir havaalanından, hizmetlerin Birlik hava taşıyıcıları tarafından işletildiği bir Üye Devletin topraklarında bulunan bir havaalanına yapılan uçuşlar da dahil olmak üzere, ticari yolcu hava hizmetleri anlamına gelir;
(32) ‘otobüs yolcu taşımacılığı hizmetleri’ 181/2011 sayılı Tüzüğün (AB) 2(1) ve (2) Maddeleri kapsamındaki hizmetler anlamına gelir;
(33) ‘demiryolu yolcu taşımacılığı hizmetleri’ 1371/2007/AT sayılı Tüzüğün 2(2) maddesinde atıfta bulunulan hizmetler hariç olmak üzere, 2(1) maddesinde atıfta bulunulan tüm demiryolu yolcu hizmetleri anlamına gelir;
(34) ‘su yolu yolcu taşımacılığı hizmetleri’, 1177/2010 (AB) sayılı Tüzüğün 2(2) maddesinde atıfta bulunulan hizmetler hariç olmak üzere, bu Tüzüğün 2(1) maddesi kapsamındaki yolcu hizmetleri anlamına gelir;
(35) ‘şehir içi ve banliyö taşımacılık hizmetleri’, 2012/34/EU sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergeninin (34) 3. Maddesinin 6. bendinde tanımlanan şehir içi ve banliyö taşımacılık hizmetleri anlamına gelmektedir; ancak bu Yönergenin amaçları doğrultusunda, sadece aşağıdaki taşımacılık türlerini kapsamaktadır: demiryolu, otobüs ve yolcu otobüsü, metro, tramvay ve troleybüs;
(36) ‘bölgesel ulaşım hizmetleri’, 2012/34/EU sayılı Yönergenin 3. Maddesinin 7. bendinde tanımlanan bölgesel hizmetler anlamına gelmektedir; ancak bu Yönergenin amaçları doğrultusunda, sadece aşağıdaki ulaşım türlerini kapsamaktadır: demiryolu, otobüs ve yolcu otobüsü, metro, tramvay ve troleybüs;
(37) “yardımcı teknoloji”, engelli kişilerin işlevsel yeteneklerini artırmak, sürdürmek, ikame etmek veya geliştirmek ya da bozuklukları, faaliyet sınırlamalarını veya katılım kısıtlamalarını hafifletmek ve telafi etmek için kullanılan yazılım dahil olmak üzere herhangi bir öğe, ekipman parçası, hizmet veya ürün sistemi anlamına gelir;
(38) “işletim sistemi”, diğerlerinin yanı sıra, çevresel donanımın arayüzünü yöneten, görevleri programlayan, depolama alanını tahsis eden ve grafik kullanıcı arayüzü de dahil olmak üzere herhangi bir uygulama programı çalışmadığında kullanıcıya varsayılan bir arayüz sunan yazılım anlamına gelir; söz konusu yazılımın tüketici genel amaçlı bilgisayar donanımının ayrılmaz bir parçası olup olmadığına veya tüketici genel amaçlı bilgisayar donanımı üzerinde çalıştırılması amaçlanan bağımsız bir yazılım teşkil edip etmediğine bakılmaksızın, ancak işletim sistemi yükleyicisi, temel giriş/çıkış sistemi veya önyükleme sırasında veya işletim sistemi kurulurken gerekli olan diğer aygıt yazılımları hariç olmak üzere;
(39) “tüketici genel amaçlı bilgisayar donanım sistemi”, çok amaçlı yapısı, uygun yazılımla tüketiciler tarafından talep edilen en yaygın bilgi işlem görevlerini yerine getirme kabiliyeti ile karakterize edilen ve özellikle masaüstü bilgisayarlar, dizüstü bilgisayarlar, akıllı telefonlar ve tabletler dahil olmak üzere kişisel bilgisayarlar dahil olmak üzere tüketiciler tarafından çalıştırılması amaçlanan eksiksiz bir bilgisayar oluşturan donanım kombinasyonu anlamına gelir;
(40) “etkileşimli bilgi işlem yeteneği” veri, ses veya video ya da bunların herhangi bir kombinasyonunun işlenmesi ve iletilmesine olanak tanıyan insan-cihaz etkileşimini destekleyen işlevsellik anlamına gelir;
(41) “e-kitap ve özel yazılım”, bir kitabın elektronik versiyonunu taşıyan, erişilebilen, gezilebilen, okunabilen ve kullanılabilen dijital dosyaların sağlanmasından oluşan bir hizmet ve bu dijital dosyalara erişmeye, gezinmeye, okumaya ve kullanmaya adanmış mobil uygulamalar da dahil olmak üzere mobil cihaz tabanlı hizmetler de dahil olmak üzere yazılım anlamına gelir ve (42) maddesindeki tanım kapsamında yer alan yazılımları hariç tutar;
(42) “e-okuyucu” e-kitap dosyalarına erişmek, bu dosyalarda gezinmek, bunları okumak ve kullanmak için kullanılan hem donanım hem de yazılım içeren özel ekipman anlamına gelmektedir;
(43) ‘elektronik biletler’ tekli veya çoklu seyahat biletleri, seyahat abonelikleri veya seyahat kredileri şeklinde seyahat hakkının kağıt bilete basılmak yerine fiziksel bir ulaşım kartı veya başka bir cihaz üzerinde elektronik olarak saklandığı herhangi bir sistem anlamına gelir;
(44) “elektronik biletleme hizmetleri”, yolcu taşımacılığı biletlerinin interaktif bilgi işlem özelliğine sahip bir cihaz kullanılarak çevrimiçi de dahil olmak üzere satın alındığı ve seyahat sırasında kağıt formunda basılmalarını veya interaktif bilgi işlem özelliğine sahip bir mobil cihaz kullanılarak görüntülenmelerini sağlamak için elektronik formda alıcıya teslim edildiği herhangi bir sistem anlamına gelir.
BÖLÜM II
Erişilebilirlik gereklilikleri ve serbest dolaşım
Madde 4
Erişilebilirlik gereksinimleri
1. Üye Devletler, bu maddenin 2, 3 ve 5. paragrafları uyarınca ve 14. maddeye tabi olarak, müteşebbislerin yalnızca Ek I’de belirtilen erişilebilirlik gerekliliklerine uygun ürünleri piyasaya sürmelerini ve hizmetleri sunmalarını sağlar.
2. Tüm ürünler Ek I’in Bölüm I’inde belirtilen erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olmalıdır.
Self-servis terminaller hariç tüm ürünler Ek I Bölüm II’de belirtilen erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olacaktır.
3. Bu maddenin 5. paragrafı saklı kalmak kaydıyla, şehir içi ve banliyö ulaşım hizmetleri ile bölgesel ulaşım hizmetleri hariç olmak üzere, tüm hizmetler Ek I Bölüm III’te belirtilen erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olacaktır.
Bu maddenin 5. paragrafı saklı kalmak kaydıyla, tüm hizmetler Ek I Bölüm IV’te belirtilen erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olacaktır.
4. Üye Devletler, ulusal koşullar ışığında, bu Yönerge kapsamındaki hizmetlerin müşterileri tarafından kullanılan yapılı çevrenin engelli kişiler tarafından kullanımını azami düzeye çıkarmak amacıyla Ek III’te belirtilen erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olmasına karar verebilir.
5. Hizmet sağlayan mikro işletmeler, bu maddenin 3. paragrafında atıfta bulunulan erişilebilirlik gerekliliklerine ve bu gerekliliklere uyulmasına ilişkin her türlü yükümlülüğe uymaktan muaf tutulacaktır.
6. Üye Devletler, bu Yönergei iç hukuka aktaran ulusal tedbirlerin uygulanmasını kolaylaştırmak için mikro işletmelere kılavuzlar ve araçlar sağlar. Üye Devletler bu araçları ilgili paydaşlara danışarak geliştirir.
7. Üye Devletler, Ek I’deki erişilebilirlik gerekliliklerinin karşılanmasına katkıda bulunan olası çözümlere ilişkin Ek II’de yer alan gösterge niteliğindeki örnekler hakkında müteşebbisleri bilgilendirebilir.
8. Üye Devletler, tek Avrupa acil durum numarası olan ‘112’ye yapılan acil durum iletişimlerinin en uygun PSAP tarafından yanıtlanmasının, acil durum sistemlerinin ulusal organizasyonuna en uygun şekilde Ek I Bölüm V’te belirtilen özel erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olmasını sağlar.
Madde 5
Yolcu taşımacılığı alanındaki mevcut Birlik mevzuatı
(EC) No 261/2004, (EC) No 1107/2006, (EC) No 1371/2007, (EU) No 1177/2010 ve (EU) No 181/2011 sayılı Tüzüklerde ve 2008/57/EC sayılı Yönerge temelinde kabul edilen ilgili tasarruflarda belirtilen erişilebilir bilgi ve erişilebilirliğe ilişkin bilgilerin sağlanmasına ilişkin gerekliliklere uyan hizmetler, bu Yönergenin ilgili gerekliliklerine uymuş sayılır. Bu Yönergenin, söz konusu Yönetmelik ve kanunlarda öngörülenlere ek gereklilikler öngördüğü durumlarda, ek gereklilikler tam olarak uygulanacaktır.
Madde 6
Serbest dolaşım
Üye Devletler, erişilebilirlik gereklilikleri ile ilgili nedenlerden dolayı, bu Yönerge ile uyumlu ürünlerin kendi topraklarında piyasaya sürülmesini veya hizmetlerin kendi topraklarında sunulmasını engellemeyeceklerdir.
BÖLÜM III
Ürünlerle ilgilenen ekonomik operatörlerin yükümlülükleri
Madde 7
Üreticilerin yükümlülükleri
1. Üreticiler, ürünlerini piyasaya sürerken, ürünlerin bu Yönergenin uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olarak tasarlandığından ve üretildiğinden emin olmalıdır.
2. Üreticiler, Ek IV uyarınca teknik belgeleri hazırlamalı ve bu Ek’te belirtilen uygunluk değerlendirme prosedürünü uygulamalı veya uygulatmalıdır.
Bir ürünün uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerine uygunluğunun bu prosedürle kanıtlandığı durumlarda, üreticilar bir AB uygunluk beyanı hazırlamalı ve CE işaretini iliştirmelidir.
3. Üreticiler, teknik belgeleri ve AB uygunluk beyanını, ürünün piyasaya sürülmesinden sonra beş yıl boyunca saklamalıdır.
4. Üreticiler, seri üretimin bu Yönerge ile uyumlu kalması için prosedürlerin yürürlükte olmasını sağlamalıdır. Ürün tasarımındaki veya özelliklerindeki değişiklikler ve bir ürünün uygunluğunun beyan edildiği uyumlaştırılmış standartlardaki veya teknik şartnamelerdeki değişiklikler yeterince dikkate alınacaktır.
5. Üreticiler, ürünlerinin bir tip, parti veya seri numarası ya da tanımlanmalarını sağlayan başka bir unsur taşımasını ya da ürünün boyutu veya doğasının buna izin vermediği durumlarda, gerekli bilgilerin ambalaj üzerinde veya ürüne eşlik eden bir belgede sunulmasını sağlamalıdır.
6. Üreticiler isimlerini, tescilli ticari isimlerini veya tescilli ticari markalarını ve kendileriyle iletişime geçilebilecek adresi ürünün üzerinde veya bunun mümkün olmadığı durumlarda ambalajında veya ürüne eşlik eden bir belgede belirtmelidir. Adres, üreticiyle iletişime geçilebilecek tek bir noktayı belirtmelidir. İletişim bilgileri, son kullanıcılar ve piyasa gözetimi ve denetimi yetkilileri tarafından kolayca anlaşılabilecek bir dilde olmalıdır.
7. Üreticiler, ilgili Üye Devlet tarafından belirlendiği üzere, ürüne tüketiciler ve diğer son kullanıcılar tarafından kolayca anlaşılabilecek bir dilde talimatlar ve güvenlik bilgilerinin eşlik etmesini sağlamalıdır. Bu talimatlar ve bilgilerin yanı sıra her türlü etiketleme açık, anlaşılır ve net olmalıdır.
8. Piyasaya sürdükleri bir ürünün bu Yönerge ile uyumlu olmadığını düşünen veya buna inanmak için sebepleri olan üreticiler, söz konusu ürünü uygun hale getirmek için gerekli düzeltici önlemleri derhal almalı veya uygun olması halinde ürünü geri çekmelidir. Ayrıca, ürünün bu Yönerge’in erişilebilirlik gerekliliklerine uymadığı durumlarda, üreticilar, ürünü piyasaya sürdükleri Üye Devletlerin yetkili ulusal makamlarını, özellikle uyumsuzluk ve alınan düzeltici önlemler hakkında ayrıntılı bilgi vererek, bu konuda derhal bilgilendirmelidir. Bu gibi durumlarda, üreticiler, geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uymayan ürünlerin ve ilgili şikayetlerin bir kaydını tutmalıdır.
9. Üreticiler, yetkili bir ulusal makamdan gelen gerekçeli bir talep üzerine, ürünün uygunluğunu göstermek için gerekli tüm bilgi ve belgeleri bu makamın kolayca anlayabileceği bir dilde sağlarlar. Bu makamın talebi üzerine, piyasaya sürdükleri ürünlerin uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerine uyumsuzluğunu ortadan kaldırmak için alınan her türlü önlem konusunda, özellikle de ürünlerin uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerine uygun hale getirilmesi konusunda bu makamla işbirliği yapacaklardır.
Madde 8
Yetkili temsilciler
1. Bir üretici, yazılı bir talimatla, yetkili bir temsilci atayabilir.
Madde 7(1)’de belirtilen yükümlülükler ve teknik dokümantasyonun hazırlanması yetkili temsilcinin görevinin bir parçasını oluşturmaz.
2. Yetkili temsilci, üreticiden aldığı talimatta belirtilen görevleri yerine getirir. Yetki belgesi, yetkili temsilcinin en azından aşağıdakileri yapmasına izin vermelidir:
(a) AB uygunluk beyanını ve teknik belgeleri beş yıl boyunca piyasa gözetimi ve denetimi yetkililerinin kullanımına hazır bulundurur;
(b) yetkili bir ulusal makamdan gelen gerekçeli bir talep üzerine, söz konusu makama bir ürünün uygunluğunu göstermek için gerekli tüm bilgi ve belgeleri sağlamak;
(c) Yetkileri kapsamındaki ürünlerin geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olmamasını ortadan kaldırmak için alınan her türlü önlem konusunda, talepleri üzerine, yetkili ulusal makamlarla işbirliği yaparlar.
Madde 9
İthalatçıların yükümlülükleri
1. İthalatçılar sadece uyumlu ürünleri piyasaya süreceklerdir.
2. İthalatçılar, bir ürünü piyasaya arz etmeden önce, Ek IV’te belirtilen uygunluk değerlendirme prosedürünün üretici tarafından yerine getirildiğinden emin olmalıdır. İmalatçının söz konusu Ek’in gerektirdiği teknik belgeleri hazırladığından, ürünün CE işaretini taşıdığından ve gerekli belgelerle birlikte verildiğinden ve üreticinın Madde 7(5) ve (6)’da belirtilen gerekliliklere uyduğundan emin olurlar.
3. Bir ithalatçının, bir ürünün bu Yönergenin uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olmadığını düşündüğü veya buna inanmak için bir nedeni olduğu durumlarda, ithalatçı, ürünü uygun hale getirene kadar piyasaya sürmeyecektir. Ayrıca, ürünün uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerine uymadığı durumlarda, ithalatçı, üreticiyı ve piyasa gözetimi ve denetimi yetkililerini bu konuda bilgilendirmelidir.
4. İthalatçılar adlarını, tescilli ticari unvanlarını veya tescilli ticari markalarını ve kendileriyle iletişime geçilebilecek adresi ürünün üzerinde veya bunun mümkün olmadığı durumlarda ambalajında veya ürüne eşlik eden bir belgede belirtmelidir. İletişim bilgileri, son kullanıcılar ve piyasa gözetimi ve denetimi yetkilileri tarafından kolayca anlaşılabilecek bir dilde olmalıdır.
5. İthalatçılar, ilgili Üye Devlet tarafından belirlendiği şekilde, ürüne tüketiciler ve diğer son kullanıcılar tarafından kolayca anlaşılabilecek bir dilde talimatlar ve güvenlik bilgilerinin eşlik etmesini sağlar.
6. İthalatçılar, bir ürün kendi sorumlulukları altındayken, depolama veya nakliye koşullarının ürünün geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uygunluğunu tehlikeye atmamasını sağlar.
7. İthalatçılar, AB uygunluk beyanının bir nüshasını beş yıl süreyle piyasa gözetim makamlarının kullanımına hazır bulundurur ve teknik belgelerin talep üzerine bu makamlara sunulabilmesini sağlar.
8. Piyasaya sürdükleri bir ürünün bu Yönerge ile uyumlu olmadığını düşünen veya buna inanmak için sebepleri olan ithalatçılar, söz konusu ürünü uygun hale getirmek için gerekli düzeltici önlemleri derhal almalı veya uygun olması halinde geri çekmelidir. Ayrıca, ürünün geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uymadığı durumlarda, ithalatçılar, ürünü piyasaya sürdükleri Üye Devletlerin yetkili ulusal makamlarını, özellikle uyumsuzluk ve alınan düzeltici önlemler hakkında ayrıntılı bilgi vererek, bu konuda derhal bilgilendirmelidir. Bu gibi durumlarda ithalatçılar, geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uymayan ürünlerin ve ilgili şikayetlerin kaydını tutacaktır.
9. İthalatçılar, yetkili bir ulusal makamdan gelen gerekçeli bir talep üzerine, bir ürünün uygunluğunu göstermek için gerekli tüm bilgi ve belgeleri bu makam tarafından kolayca anlaşılabilecek bir dilde sağlayacaktır. Bu makamın talebi üzerine, piyasaya sürdükleri ürünlerin uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerine uyumsuzluğunu ortadan kaldırmak için alınan her türlü önlem konusunda bu makamla işbirliği yapacaklardır.
Madde 10
Distribütörlerin yükümlülükleri
1. Dağıtıcılar, bir ürünü piyasaya sunarken, bu Yönergenin gereklilikleri ile ilgili olarak gerekli özeni göstermelidir.
2. Dağıtıcılar, bir ürünü piyasaya arz etmeden önce, ürünün CE işaretini taşıdığını, gerekli belgelerle ve ürünün piyasaya arz edileceği Üye Devletteki tüketiciler ve diğer son kullanıcılar tarafından kolayca anlaşılabilecek bir dilde talimatlar ve güvenlik bilgileriyle birlikte sunulduğunu ve üretici ve ithalatçının Madde 7(5) (6) ve Madde 9(4)’te belirtilen gerekliliklere uyduğunu inceler.
3. Bir dağıtıcının bir ürünün bu Yönerge’in uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olmadığını düşündüğü veya buna inanmak için sebeplerinin olduğu durumlarda, dağıtıcı ürünü uygun hale getirene kadar piyasaya sunmamalıdır. Ayrıca, ürünün uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olmadığı durumlarda, dağıtıcı, üreticiyı veya ithalatçıyı ve piyasa gözetimi ve denetimi makamlarını bu konuda bilgilendirmelidir.
4. Dağıtıcılar, bir ürün kendi sorumlulukları altındayken, depolama veya nakliye koşullarının ürünün geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uygunluğunu tehlikeye atmamasını sağlamalıdır.
5. Piyasaya sundukları bir ürünün bu Yönerge ile uyumlu olmadığını düşünen veya buna inanmak için sebepleri olan dağıtıcılar, söz konusu ürünü uygun hale getirmek veya uygunsa geri çekmek için gerekli düzeltici önlemlerin alınmasını sağlamalıdır. Ayrıca, ürünün geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uymadığı durumlarda, dağıtıcılar, özellikle uyumsuzluk ve alınan düzeltici önlemler hakkında ayrıntılar vererek, ürünü kullanıma sundukları Üye Devletlerin yetkili ulusal makamlarını bu konuda derhal bilgilendirmelidir.
6. Dağıtıcılar, yetkili bir ulusal makamdan gelen gerekçeli bir talep üzerine, bir ürünün uygunluğunu göstermek için gerekli tüm bilgi ve belgeleri sağlayacaktır. Bu makamın talebi üzerine, piyasaya sundukları ürünlerin geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uyumsuzluğunu ortadan kaldırmak için alınan her türlü önlem konusunda bu makamla işbirliği yapacaklardır.
Madde 11
İmalatçıların yükümlülüklerinin ithalatçı ve distribütörlere uygulandığı durumlar
Bir ithalatçı veya distribütör, bir ürünü kendi adı veya ticari markası altında piyasaya sürdüğünde veya piyasaya sürülmüş bir ürünü bu Yönergenin gerekliliklerine uygunluğu etkileyebilecek şekilde değiştirdiğinde, bu Yönergenin amaçları doğrultusunda bir üretici olarak kabul edilecek ve 7. Madde kapsamındaki üretici yükümlülüklerine tabi olacaktır.
Madde 12
Ürünlerle ilgilenen ekonomik operatörlerin tanımlanması
1. Madde 7 ila 10’da atıfta bulunulan müteşebbisler, talep üzerine, piyasa gözetimi ve denetimi otoritelerine aşağıdakileri tanımlar:
(a) kendilerine bir ürün tedarik etmiş olan herhangi bir diğer müteşebbis;
(b) kendilerine bir ürün tedarik etmiş olan herhangi bir diğer müteşebbis.
2. 7 ila 10. maddelerde atıfta bulunulan müteşebbisler, bu maddenin 1. paragrafında atıfta bulunulan bilgileri, kendilerine ürün tedarik edilmesinden sonraki beş yıllık bir süre boyunca ve kendilerine ürün tedarik edilmesinden sonraki beş yıllık bir süre boyunca sunabilirler.
3. Komisyon, belirli ürünler için bu Maddenin 2. paragrafında atıfta bulunulan süreyi değiştirmek amacıyla bu Yönergete değişiklik yapmak üzere 26. Madde uyarınca yetki devrine dayalı tasarruflar kabul etme yetkisine sahiptir. Değiştirilen bu süre beş yıldan uzun olacak ve ilgili ürünün ekonomik olarak faydalı ömrü ile orantılı olacaktır.
BÖLÜM IV
Hizmet sağlayıcıların yükümlülükleri
Madde 13
Hizmet sağlayıcıların yükümlülükleri
1. Hizmet sağlayıcılar, hizmetlerini bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olarak tasarlamalarını ve sunmalarını sağlamalıdır.
2. Hizmet sağlayıcılar, Ek V uyarınca gerekli bilgileri hazırlar ve hizmetlerin geçerli erişilebilirlik gerekliliklerini nasıl karşıladığını açıklar. Bu bilgiler, engelli kişilerin erişebileceği bir şekilde yazılı ve sözlü olarak kamuya sunulacaktır. Hizmet sağlayıcılar bu bilgileri hizmet faaliyette olduğu sürece saklayacaktır.
3. Madde 32’ye halel getirmeksizin, hizmet sağlayıcılar, hizmet sunumunun yürürlükteki erişilebilirlik gereklilikleriyle uyumlu kalmasını sağlayacak prosedürlerin yürürlükte olmasını sağlar. Hizmet sunumunun özelliklerinde meydana gelen değişiklikler, uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerinde meydana gelen değişiklikler ve bir hizmetin erişilebilirlik gerekliliklerini karşıladığının beyan edildiği uyumlaştırılmış standartlarda veya teknik şartnamelerde meydana gelen değişiklikler, hizmet sağlayıcılar tarafından yeterince dikkate alınacaktır.
4. Uygunsuzluk durumunda, hizmet sağlayıcılar, hizmeti geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uygun hale getirmek için gerekli düzeltici önlemleri almalıdır. Ayrıca, hizmetin geçerli erişilebilirlik gereklilikleriyle uyumlu olmadığı durumlarda, hizmet sağlayıcılar, hizmetin sunulduğu Üye Devletlerin yetkili ulusal makamlarını, özellikle uyumsuzluk ve alınan düzeltici önlemler hakkında ayrıntılı bilgi vererek, bu konuda derhal bilgilendirecektir.
5. Hizmet sağlayıcılar, yetkili bir makamdan gelen gerekçeli bir talep üzerine, hizmetin geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uygunluğunu göstermek için gerekli tüm bilgileri sağlayacaktır. Bu makamın talebi üzerine, hizmeti bu gerekliliklere uygun hale getirmek için alınan her türlü önlem konusunda bu makamla işbirliği yaparlar.
BÖLÜM V
Ürün veya hizmetlerin temelden değiştirilmesi ve müteşebbislere orantısız yük getirmesi
Madde 14
Temel değişiklik ve orantısız yük
1. Madde 4’te atıfta bulunulan erişilebilirlik gereklilikleri yalnızca uygunluk sağlandığı ölçüde uygulanır:
(a) bir ürün veya hizmette, temel niteliğinde esaslı bir değişikliğe yol açacak önemli bir değişiklik gerektirmediği ve
(b) ilgili müteşebbisler üzerinde orantısız bir yüke yol açmaz.
2. Müteşebbisler, 4. maddede atıfta bulunulan erişilebilirlik gerekliliklerine uyumun temel bir değişiklik getirip getirmeyeceğini veya Ek VI’da belirtilen ilgili kriterlere dayalı olarak, bu maddenin 1. paragrafında belirtildiği üzere orantısız bir yük getirip getirmeyeceğini değerlendirir.
3. Müteşebbisler 2. paragrafta atıfta bulunulan değerlendirmeyi belgelendirir. Müteşebbisler, ilgili tüm sonuçları, uygun olduğu şekilde, bir ürünün piyasaya en son sunulmasından veya bir hizmetin en son sunulmasından itibaren hesaplanacak beş yıllık bir süre boyunca saklar. Piyasa gözetimi ve denetimi otoritelerinin veya uygun olduğu şekilde hizmetlerin uygunluğunu kontrol etmekten sorumlu otoritelerin talebi üzerine, müteşebbisler 2. paragrafta atıfta bulunulan değerlendirmenin bir kopyasını otoritelere sağlar.
4. Paragraf 3’e istisna olarak, ürünlerle uğraşan mikro işletmeler değerlendirmelerini belgeleme zorunluluğundan muaf tutulur. Ancak, bir piyasa gözetim otoritesinin talep etmesi halinde, ürünlerle iştigal eden ve 1. paragrafa dayanmayı tercih eden mikro işletmeler, otoriteye 2. paragrafta atıfta bulunulan değerlendirmeyle ilgili gerçekleri sağlar.
5. Paragraf 1’in (b) bendine dayanan hizmet sağlayıcılar, her bir hizmet kategorisi veya türüne ilişkin olarak, yükün orantısız olup olmadığına dair değerlendirmelerini yenilerler:
(a) sunulan hizmet değiştirildiğinde; veya
(b) hizmetlerin uygunluğunu kontrol etmekten sorumlu makamlar tarafından talep edildiğinde; ve
(c) her halükarda en az beş yılda bir.
6. Müteşebbislerin, erişilebilirliğin iyileştirilmesi amacıyla kamu veya özel, müteşebbisin kendi kaynakları dışında başka kaynaklardan fon alması halinde, 1. paragrafın (b) bendine dayanma hakları olmayacaktır.
7. Komisyon, 26. madde uyarınca, bu maddenin 2. paragrafında atıfta bulunulan değerlendirme için müteşebbis tarafından dikkate alınacak ilgili kriterleri daha fazla belirlemek suretiyle Ek VI’yı tamamlamak üzere yetki devrine dayalı tasarruflar kabul etme yetkisine sahiptir. Bu kriterleri belirlerken, Komisyon yalnızca engelli kişiler için değil, aynı zamanda işlevsel kısıtlamaları olan kişiler için de potansiyel faydaları dikkate alır.
Gerektiğinde, Komisyon 28 Haziran 2020 tarihine kadar bu tür ilk yetki devrine dayalı kanunu kabul eder. Söz konusu kanun en erken 28 Haziran 2025 tarihinde uygulanmaya başlayacaktır.
8. Müteşebbislerin belirli bir ürün veya hizmet için 1. paragrafa dayandıkları durumlarda, belirli bir ürünün piyasaya sürüldüğü veya belirli bir hizmetin sunulduğu Üye Devletin ilgili piyasa gözetimi makamlarına veya hizmetlerin uygunluğunu kontrol etmekten sorumlu makamlarına bu yönde bilgi gönderirler.
Birinci alt paragraf mikro işletmeler için geçerli değildir.
BÖLÜM VI
Ürün ve hizmetlerin uyumlaştırılmış standartları ve teknik özellikleri
Madde 15
Uygunluk karinesi
1. Referansları Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayınlanmış olan uyumlaştırılmış standartlara veya bunların bölümlerine uygun olan ürün ve hizmetlerin, söz konusu standartlar veya bölümler bu gereklilikleri kapsadığı sürece, bu Yönerge’in erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olduğu varsayılacaktır.
2. Komisyon, 1025/2012 (AB) sayılı Tüzüğün 10. Maddesi uyarınca, bir veya daha fazla Avrupa standardizasyon kuruluşundan Ek I’de belirtilen ürün erişilebilirlik gereklilikleri için uyumlaştırılmış standartlar taslağı hazırlamasını talep eder. Komisyon, bu tür ilk taslak talebi 28 Haziran 2021 tarihine kadar ilgili komiteye sunar.
3. Komisyon, aşağıdaki koşulların yerine getirildiği hallerde, bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerini karşılayan teknik şartnameleri belirleyen uygulama tasarrufları kabul edebilir:
(a) 1025/2012 sayılı Tüzük (AB) uyarınca Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde uyumlaştırılmış standartlara atıfta bulunulmaması; ve
(b) ya:
(i) Komisyon bir veya daha fazla Avrupa standardizasyon kuruluşundan uyumlaştırılmış bir standart hazırlamasını talep etmişse ve standardizasyon prosedüründe gereksiz gecikmeler varsa veya talep herhangi bir Avrupa standardizasyon kuruluşu tarafından kabul edilmemişse; veya
(ii) Komisyon, teknik şartnamenin kar amacı gütmeyen bir kuruluş tarafından geliştirilmiş olması şartı hariç olmak üzere, teknik şartnamenin (AB) 1025/2012 sayılı Tüzük Ek II’de belirtilen gerekliliklere uygun olduğunu gösterebilir.
Bu uygulama tasarrufları Madde 27(2)’de atıfta bulunulan inceleme usulüne uygun olarak kabul edilir.
4. Teknik şartnamelere veya bunların bölümlerine uygun olan ürün ve hizmetlerin, söz konusu teknik şartnameler veya bunların bölümleri bu gereklilikleri kapsadığı sürece, bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olduğu varsayılacaktır.
BÖLÜM VII
Ürünlerin uygunluğu ve CE işareti
Madde 16
Ürünlerin AB uygunluk beyanı
1. AB uygunluk beyanı, geçerli erişilebilirlik gerekliliklerinin yerine getirildiğinin kanıtlandığını belirtmelidir. İstisna olarak Madde 14’ün kullanıldığı durumlarda, AB uygunluk beyanı hangi erişilebilirlik gerekliliklerinin bu istisnaya tabi olduğunu belirtir.
2. AB uygunluk beyanı 768/2008/EC sayılı Kararın III sayılı Ekinde belirtilen model yapıya sahip olacaktır. Bu Yönergenin Ek IV’ünde belirtilen unsurları içerecek ve sürekli olarak güncellenecektir. Teknik dokümantasyona ilişkin gereklilikler, mikro işletmeler ve KOBİ’ler için herhangi bir aşırı yük getirmekten kaçınmalıdır. Ürünün piyasaya sürüldüğü veya kullanıma sunulduğu Üye Devlet tarafından talep edilen dil veya dillere tercüme edilir.
3. Bir ürünün AB uygunluk beyanı gerektiren birden fazla Birlik tasarrufuna tabi olması halinde, tüm bu Birlik tasarrufları için tek bir AB uygunluk beyanı düzenlenir. Bu beyan, yayın referansları da dahil olmak üzere ilgili tasarrufların tanımlanmasını içerir.
4. Üretici, AB uygunluk beyanını düzenleyerek, ürünün bu Yönergenin gerekliliklerine uygunluğunun sorumluluğunu üstlenecektir.
Madde 17
Ürünlerin CE işaretlemesine ilişkin genel ilkeler
CE işareti 765/2008 (AT) sayılı Tüzüğün 30. Maddesinde belirtilen genel ilkelere tabi olacaktır.
Madde 18
CE işaretinin iliştirilmesine ilişkin kurallar ve koşullar
1. CE işareti görünür, okunaklı ve silinmez bir şekilde ürüne veya veri plakasına iliştirilmelidir. Ürünün niteliği nedeniyle bunun mümkün olmadığı veya garanti edilmediği durumlarda, ambalaja ve beraberindeki belgelere iliştirilmelidir.
2. CE işareti, ürün piyasaya arz edilmeden önce iliştirilmelidir.
3. Üye Devletler, CE işaretini düzenleyen rejimin doğru bir şekilde uygulanmasını sağlamak için mevcut mekanizmaları geliştirecek ve bu işaretin uygunsuz kullanımı durumunda uygun önlemleri alacaklardır.
BÖLÜM VIII
Ürünlerin piyasa gözetimi ve Birlik koruma prosedürü
Madde 19
Ürünlerin piyasa gözetimi
1. 765/2008 (AT) sayılı Tüzüğün 15(3) maddesi, 16 ila 19. maddeleri, 21. maddesi, 23 ila 28. maddeleri ve 29(2) ve (3) maddeleri ürünlere uygulanır.
2. Ürünlerin piyasa gözetimini gerçekleştirirken, ilgili PGD kuruluşları, müteşebbisin bu Yönergenin 14. Maddesine dayanması halinde
(a) 14. maddede atıfta bulunulan değerlendirmenin müteşebbis tarafından yapılıp yapılmadığını kontrol eder;
(b) Ek VI’da belirtilen kriterlerin doğru kullanımı da dahil olmak üzere, söz konusu değerlendirmeyi ve sonuçlarını gözden geçirir ve
(c) geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uygunluğu kontrol etmek.
3. Üye Devletler, 765/2008 (AT) sayılı Tüzüğün 19(5) maddesinde belirtildiği üzere gizlilik nedeniyle bilgilerin sağlanamadığı durumlar hariç olmak üzere, piyasa gözetimi ve denetimi otoriteleri tarafından ekonomik operatörlerin bu Yönergenin uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerine ve 14. maddede öngörülen değerlendirmeye uyumuna ilişkin olarak tutulan bilgilerin talep üzerine ve erişilebilir bir formatta tüketicilerin erişimine sunulmasını sağlar.
Madde 20
Geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uymayan ürünlerin ele alınması için ulusal düzeyde prosedür
1. Bir Üye Devletin piyasa gözetim makamlarının, bu Yönerge kapsamındaki bir ürünün geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uymadığına inanmak için yeterli nedene sahip olması halinde, ilgili ürünle ilgili olarak bu Yönergete belirtilen tüm gereklilikleri kapsayan bir değerlendirme gerçekleştireceklerdir. İlgili müteşebbisler, bu amaçla piyasa gözetimi ve denetimi makamları ile tam işbirliği yapacaktır.
Birinci alt paragrafta atıfta bulunulan değerlendirme sırasında, PGD kuruluşları ürünün bu Yönergete belirtilen gerekliliklere uygun olmadığını tespit ederse, gecikmeksizin, ilgili müteşebbisten, belirleyebilecekleri şekilde, uygunsuzluğun niteliğiyle orantılı olarak makul bir süre içinde ürünü bu gerekliliklere uygun hale getirmek için tüm uygun düzeltici önlemleri almasını talep eder.
Piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşları, yalnızca ilgili müteşebbisin ikinci alt paragrafta atıfta bulunulan süre içerisinde yeterli düzeltici önlemi almaması halinde, ilgili müteşebbisten ek bir makul süre içerisinde ürünü piyasadan çekmesini talep eder.
765/2008 (AT) sayılı Tüzüğün 21. maddesi bu paragrafın ikinci ve üçüncü alt paragraflarında atıfta bulunulan tedbirlere uygulanır.
2. Piyasa gözetimi ve denetimi makamlarının uygunsuzluğun kendi ulusal topraklarıyla sınırlı olmadığını düşündüğü durumlarda, değerlendirme sonuçları ve müteşebbisten almasını istedikleri tedbirler hakkında Komisyonu ve diğer Üye Devletleri bilgilendirirler.
3. Müteşebbis, Birlik genelinde piyasaya sürdüğü ilgili tüm ürünlerle ilgili olarak tüm uygun düzeltici eylemlerin gerçekleştirilmesini sağlar.
4. İlgili müteşebbisin 1. paragrafın üçüncü alt paragrafında atıfta bulunulan süre içerisinde yeterli düzeltici önlemi almaması halinde, piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşları, ürünün kendi ulusal pazarlarında satışa sunulmasını yasaklamak veya kısıtlamak ya da ürünü söz konusu pazardan çekmek için tüm uygun geçici önlemleri alır.
Piyasa gözetimi ve denetimi makamları, bu tedbirler hakkında gecikmeksizin Komisyonu ve diğer Üye Devletleri bilgilendirir.
5. Dördüncü paragrafın ikinci alt paragrafında atıfta bulunulan bilgiler, özellikle uygunsuz ürünün tanımlanması için gerekli veriler, ürünün menşei, iddia edilen uygunsuzluğun niteliği ve ürünün uymadığı erişilebilirlik gereklilikleri, alınan ulusal tedbirlerin niteliği ve süresi ve ilgili müteşebbis tarafından öne sürülen argümanlar olmak üzere mevcut tüm ayrıntıları içerir. Piyasa gözetimi ve denetimi otoriteleri özellikle, uygunsuzluğun aşağıdakilerden hangisinden kaynaklandığını belirtmelidir:
(a) ürünün uygulanabilir erişilebilirlik gerekliliklerini karşılayamaması; veya
(b) uyumlaştırılmış standartlardaki veya 15. maddede atıfta bulunulan ve uygunluk karinesi sağlayan teknik şartnamelerdeki eksiklikler.
6. Bu Madde kapsamındaki prosedürü başlatan Üye Devlet dışındaki Üye Devletler, alınan her türlü tedbir ve ilgili ürünün uygunsuzluğuna ilişkin olarak ellerinde bulunan her türlü ek bilgi ve bildirilen ulusal tedbirle uyuşmazlık halinde itirazları hakkında Komisyonu ve diğer Üye Devletleri gecikmeksizin bilgilendirir.
7. Paragraf 4’ün ikinci alt paragrafında atıfta bulunulan bilgilerin alınmasından itibaren üç ay içinde, bir Üye Devlet tarafından alınan geçici bir tedbirle ilgili olarak bir Üye Devlet veya Komisyon tarafından herhangi bir itirazda bulunulmaması halinde, söz konusu tedbirin haklı olduğu kabul edilir.
8. Üye Devletler, ilgili ürünle ilgili olarak, ürünün piyasadan çekilmesi gibi uygun kısıtlayıcı tedbirlerin gecikmeksizin alınmasını sağlarlar.
Madde 21
Birlikkoruma prosedürü
1. Madde 20(3) ve (4)’te belirtilen usulün tamamlanmasının ardından, bir Üye Devlet tarafından alınan bir tedbire itiraz edilmesi veya Komisyon’un ulusal bir tedbirin Birlik hukukuna aykırı olduğunu gösteren makul kanıtlara sahip olması halinde, Komisyon gecikmeksizin Üye Devletler ve ilgili müteşebbis veya müteşebbisler ile istişareye girer ve ulusal tedbiri değerlendirir. Bu değerlendirmenin sonuçlarına dayanarak, Komisyon ulusal tedbirin haklı olup olmadığına karar verir.
Komisyon, kararını tüm Üye Devletlere bildirir ve Üye Devletlere ve ilgili müteşebbis ya da müteşebbislere derhal iletir.
2. Paragraf 1’de atıfta bulunulan ulusal tedbirin haklı görülmesi halinde, tüm Üye Devletler uyumlu olmayan ürünün kendi pazarlarından çekilmesini sağlamak için gerekli tedbirleri alır ve bu doğrultuda Komisyonu bilgilendirir. Ulusal tedbirin gerekçesiz olduğu düşünüldüğünde, ilgili Üye Devlet tedbiri geri çeker.
3. Bu maddenin 1. paragrafında atıfta bulunulan ulusal tedbirin haklı görülmesi ve ürünün uygunsuzluğunun 20(5) maddesinin (b) bendinde atıfta bulunulan uyumlaştırılmış standartlardaki eksikliklere bağlanması halinde, Komisyon 1025/2012 (AB) sayılı Tüzüğün 11. maddesinde öngörülen prosedürü uygular.
4. Bu maddenin 1. paragrafında atıfta bulunulan ulusal tedbirin haklı görülmesi ve ürünün uygunsuzluğunun 20(5) maddesinin (b) bendinde atıfta bulunulan teknik şartnamedeki eksikliklere bağlanması halinde, Komisyon gecikmeksizin ilgili teknik şartnameyi değiştiren veya yürürlükten kaldıran uygulama tasarruflarını kabul eder. Bu uygulama tasarrufları, Madde 27(2)’de atıfta bulunulan inceleme usulüne uygun olarak kabul edilir.
Madde 22
Resmi uyumsuzluk
1. Madde 20’ye halel getirmeksizin, bir Üye Devletin aşağıdaki tespitlerden birini yapması halinde, ilgili iktisadi işletmeciden söz konusu uygunsuzluğa son vermesini talep eder:
(a) CE işaretinin 765/2008/AT sayılı Tüzüğün 30. Maddesine veya bu Yönergenin 18. Maddesine aykırı olarak iliştirilmiş olması;
(b) CE işaretinin iliştirilmemiş olması;
(c) AB uygunluk beyanının düzenlenmemiş olması;
(d) AB uygunluk beyanı doğru şekilde düzenlenmemiştir;
(e) teknik dokümantasyonun mevcut olmaması ya da eksik olması;
(f) Madde 7(6) veya Madde 9(4)’te atıfta bulunulan bilgilerin bulunmaması, yanlış veya eksik olması;
(g) Madde 7 veya Madde 9’da öngörülen diğer herhangi bir idari gerekliliğin yerine getirilmemesi.
2. Paragraf 1’de atıfta bulunulan uygunsuzluğun devam etmesi halinde, ilgili Üye Devlet ürünün piyasaya sunulmasını kısıtlamak veya yasaklamak ya da piyasadan çekilmesini sağlamak için uygun tüm tedbirleri alır.
BÖLÜM IX
Hizmetlerin uygunluğu
Madde 23
Hizmetlerin uygunluğu
1. Üye Devletler, aşağıdaki hususları yerine getirmek amacıyla yeterli usulleri oluşturacak, uygulayacak ve periyodik olarak güncelleyecektir:
(a) Madde 19(2)’nin mutatis mutandis uygulanacağı Madde 14’te atıfta bulunulan değerlendirme de dahil olmak üzere, hizmetlerin bu Yönergenin gerekliliklerine uygunluğunu kontrol etmek;
(b) hizmetlerin bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerine uymamasına ilişkin şikayetleri veya raporları takip etmek;
(c) müteşebbisin gerekli düzeltici önlemleri aldığını doğrulamak.
2. Üye Devletler, hizmetlerin uygunluğuna ilişkin olarak 1. paragrafta atıfta bulunulan prosedürlerin uygulanmasından sorumlu makamları belirler.
Üye Devletler, birinci alt paragrafta atıfta bulunulan makamların varlığı, sorumlulukları, kimlikleri, çalışmaları ve kararları hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesini sağlar. Bu makamlar, talep üzerine bu bilgileri erişilebilir formatlarda sunacaklardır.
BÖLÜM X
Diğer Birlik yasalarındaki erişilebilirlik gereklilikleri
Madde 24
Diğer Birlik yasaları kapsamında erişilebilirlik
1. Bu Yönergenin 2. Maddesinde atıfta bulunulan ürün ve hizmetlere ilişkin olarak, Ek I’de belirtilen erişilebilirlik gereklilikleri, 2014/24/AB sayılı Yönergenin 42(1) Maddesi ve 2014/25/AB sayılı Yönergenin 60(1) Maddesi anlamında zorunlu erişilebilirlik gerekliliklerini teşkil edecektir.
2. Özellikleri, unsurları veya işlevleri, bu Yönerge’nin VI. Bölümü uyarınca bu Yönerge’nin Ek I’inde belirtilen erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olan herhangi bir ürün veya hizmetin, bu Yönerge dışındaki Birlik tasarruflarında belirtilen ilgili yükümlülükleri, söz konusu diğer tasarruflarda aksi belirtilmedikçe, bu özellikler, unsurlar veya işlevler için erişilebilirlik açısından yerine getirdiği varsayılacaktır.
Madde 25
Diğer Birlik eylemleri için uyumlaştırılmış standartlar ve teknik şartnameler
Madde 15 uyarınca kabul edilen uyumlaştırılmış standartlara ve teknik şartnamelere veya bunların bölümlerine uygunluk, söz konusu standartlar ve teknik şartnameler veya bunların bölümleri bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerini karşıladığı sürece Madde 24’e uygunluk karinesi oluşturacaktır.
BÖLÜM XI
Yetki devri, uygulama yetkileri ve nihai hükümler
Madde 26
Yetki devrinin uygulanması
1. Yetki devrine dayalı tasarrufları kabul etme yetkisi, bu maddede belirtilen koşullara tabi olarak Komisyon’a verilir.
2. Madde 4(9)’da atıfta bulunulan yetki devrine dayalı tasarrufları kabul etme yetkisi, 27 Haziran 2019 tarihinden itibaren belirsiz bir süre için Komisyon’a verilir.
Madde 12(3) ve Madde 14(7)’de atıfta bulunulan yetki devrine dayalı tasarrufları kabul etme yetkisi, 27 Haziran 2019 tarihinden itibaren beş yıllık bir süre için Komisyon’a verilir. Komisyon, beş yıllık sürenin bitiminden en geç dokuz ay önce yetki devrine ilişkin bir rapor hazırlar. Yetki devri, Avrupa Parlamentosu veya Konsey’in her dönemin bitiminden en geç üç ay öncesine kadar böyle bir uzatmaya karşı çıkmaması halinde, zımnen aynı süreli dönemler için uzatılır.
3. Madde 4(9), Madde 12(3) ve Madde 14(7)’de atıfta bulunulan yetki devri, Avrupa Parlamentosu veya Konsey tarafından her zaman iptal edilebilir. Bir iptal kararı, söz konusu kararda belirtilen yetkinin devrine son verir. Kararın Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayınlanmasını takip eden gün veya burada belirtilen daha sonraki bir tarihte yürürlüğe girer. Bu karar, halihazırda yürürlükte olan herhangi bir yetki devrine ilişkin tasarrufun geçerliliğini etkilemez.
4. Komisyon, bir yetki devrine dayalı tasarruf kabul etmeden önce, 13 Nisan 2016 tarihli Daha İyi Kanun Yapımına ilişkin Kurumlar Arası Anlaşma’da belirtilen ilkelere uygun olarak her Üye Devlet tarafından belirlenen uzmanlara danışır.
5. Komisyon, bir yetki devrine dayalı tasarruf kabul eder etmez, bunu eş zamanlı olarak Avrupa Parlamentosu’na ve Konsey’e bildirir.
6. Madde 4(9), Madde 12(3) ve Madde 14(7) uyarınca kabul edilen bir yetki devrine dayalı tasarruf, ancak söz konusu tasarrufun Avrupa Parlamentosu ve Konsey’e bildirilmesinden itibaren iki aylık bir süre içerisinde Avrupa Parlamentosu veya Konsey tarafından herhangi bir itirazda bulunulmaması ya da bu sürenin bitiminden önce Avrupa Parlamentosu ve Konsey’in her ikisinin de Komisyon’a itirazda bulunmayacaklarını bildirmeleri halinde yürürlüğe girer. Bu süre, Avrupa Parlamentosu’nun veya Konsey’in girişimiyle iki ay uzatılabilir.
Madde 27
Komite prosedürü
1. Komisyon’a bir komite yardımcı olur. Bu komite, 182/2011 (AB) sayılı Tüzük anlamında bir komite olacaktır.
2. Bu paragrafa atıfta bulunulduğunda, 182/2011 (AB) sayılı Tüzüğün 5. Maddesi uygulanır.
Madde 28
Çalışma Grubu
Komisyon, piyasa gözetim makamları, hizmetlerin uygunluğundan sorumlu makamlar ve engelli örgütlerinin temsilcileri de dahil olmak üzere ilgili paydaşların temsilcilerinden oluşan bir çalışma grubu kurar.
Çalışma grubu aşağıdaki hususları yerine getirecektir
(a) yetkili makamlar ve ilgili paydaşlar arasında bilgi ve en iyi uygulamaların paylaşımını kolaylaştırmak;
(b) bu Yönergenin erişilebilirlik gerekliliklerinin uygulanmasında tutarlılığı artırmak ve 14. Maddenin uygulanmasını yakından izlemek amacıyla bu Yönergenin uygulanmasına ilişkin konularda yetkili makamlar ve ilgili paydaşlar arasında işbirliğini teşvik eder; ve
(c) özellikle 4. Madde ve 14. Maddenin uygulanması konusunda Komisyon’a tavsiyelerde bulunur.
Madde 29
Yürürlük
1. Üye Devletler, bu Yönergee uyulmasını sağlamak için yeterli ve etkili araçların mevcut olmasını temin ederler.
2. Paragraf 1’de atıfta bulunulan araçlar aşağıdakileri içerir:
(a) bir tüketicinin, bu Yönergei iç hukuka aktaran ulusal hükümlere uyulmasını sağlamak için ulusal hukuk uyarınca mahkemeler veya yetkili idari organlar nezdinde dava açabileceği hükümler;
(b) bu Yönergee uyulmasını sağlamakta meşru menfaati olan kamu kurumlarının veya özel derneklerin, kuruluşların veya diğer tüzel kişiliklerin, bu Yönerge kapsamındaki yükümlülüklerin uygulanması için öngörülen herhangi bir adli veya idari prosedüre, ulusal hukuk uyarınca mahkemeler veya yetkili idari organlar nezdinde, şikayetçi adına veya şikayetçiyi desteklemek üzere, onun onayıyla müdahil olabileceği hükümler.
3. Bu madde, 2014/24/AB sayılı Yönerge veya 2014/25/AB sayılı Yönergee tabi olan ihale usullerine uygulanmaz.
Madde 30
Cezalar
1. Üye Devletler, bu Yönerge uyarınca kabul edilen ulusal hükümlerin ihlali halinde uygulanacak cezalara ilişkin kuralları belirler ve bunların uygulanmasını sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alır.
2. Öngörülen cezalar etkili, orantılı ve caydırıcı olmalıdır. Bu cezalara, müteşebbisin uyumsuzluğu halinde etkili telafi edici eylemler de eşlik edecektir.
3. Üye Devletler, bu kuralları ve tedbirleri gecikmeksizin Komisyon’a bildirir ve bunları etkileyen müteakip değişiklikleri de gecikmeksizin Komisyon’a bildirir.
4. Cezalar, ciddiyeti de dahil olmak üzere, uygunsuzluğun kapsamını ve ilgili uygunsuz ürün veya hizmet birimlerinin yanı sıra etkilenen kişi sayısını da dikkate alır.
5. Bu madde, 2014/24/AB sayılı Yönerge veya 2014/25/AB sayılı Yönergee tabi olan ihale usullerine uygulanmaz.
Madde 31
Transpozisyon
1. Üye Devletler, 28 Haziran 2022 tarihine kadar, bu Yönergee uymak için gerekli kanun, yönetmelik ve idari hükümleri kabul eder ve yayımlar. Bu tedbirlerin metnini derhal Komisyon’a iletirler.
2. Bu tedbirleri 28 Haziran 2025 tarihinden itibaren uygularlar.
3. Üye Devletler, bu maddenin 2. paragrafına istisna getirmek suretiyle, Madde 4(8)’de belirtilen yükümlülüklere ilişkin tedbirleri en geç 28 Haziran 2027 tarihinden itibaren uygulamaya karar verebilirler.
4. Üye Devletler söz konusu tedbirleri kabul ettiklerinde, bu Yönerge’e atıfta bulunurlar veya resmi yayınları sırasında böyle bir atıfta bulunurlar. Bu tür bir atıfta bulunma yöntemleri Üye Devletler tarafından belirlenir.
5. Üye Devletler, bu Yönergenin kapsadığı alanda kabul ettikleri temel ulusal hukuk tedbirlerinin metnini Komisyon’a iletirler.
6. Madde 4(4)’te öngörülen imkanı kullanan Üye Devletler, bu amaçla kabul ettikleri temel ulusal hukuk tedbirlerinin metnini Komisyon’a iletir ve bunların uygulanmasında kaydedilen ilerleme hakkında Komisyon’a rapor verirler.
Madde 32
Geçici önlemler
1. Bu maddenin 2. paragrafı saklı kalmak kaydıyla, Üye Devletler 28 Haziran 2030 tarihinde sona erecek bir geçiş dönemi öngörür ve bu süre zarfında hizmet sağlayıcılar söz konusu tarihten önce benzer hizmetleri sunmak için yasal olarak kullandıkları ürünleri kullanarak hizmetlerini sunmaya devam edebilirler.
Bu tarihten itibaren beş yıldan fazla olmamak kaydıyla, 28 Haziran 2025 tarihinden önce kararlaştırılan hizmet sözleşmeleri süreleri dolana kadar değiştirilmeden devam edebilir.
2. Üye Devletler, 28 Haziran 2025 tarihinden önce hizmet sağlayıcılar tarafından hizmetlerin sağlanması için yasal olarak kullanılan self-servis terminallerin, kullanıma girmelerinden itibaren 20 yıldan fazla olmamak kaydıyla, ekonomik olarak faydalı ömürlerinin sonuna kadar benzer hizmetlerin sağlanmasında kullanılmaya devam edilebileceğini öngörebilirler.
Madde 33
Rapor ve inceleme
1. Komisyon, 28 Haziran 2030 tarihine kadar ve bu tarihten sonra her beş yılda bir, Avrupa Parlamentosu’na, Konsey’e, Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi’ne ve Bölgeler Komitesi’ne bu Yönerge’in uygulanmasına ilişkin bir rapor sunar.
2. Raporlar, diğer hususların yanı sıra, sosyal, ekonomik ve teknolojik gelişmeler ışığında, ürün ve hizmetlerin erişilebilirliğinin gelişimini, yenilikçiliğin önündeki olası teknoloji engellerini ve bu Yönergenin ekonomik operatörler ve engelli kişiler üzerindeki etkisini ele alacaktır. Raporlar ayrıca, Madde 4(4)’ün uygulanmasının, yolcu taşımacılığı hizmetleri, tüketici bankacılığı hizmetleri ve elektronik haberleşme hizmet sağlayıcılarının mağazalarının müşteri hizmetleri merkezlerinin yapılı çevresinin farklı erişilebilirlik gerekliliklerinin, mümkün olan hallerde, Ek III’te belirtilen erişilebilirlik gerekliliklerine aşamalı olarak uyumlaştırılmasına izin vermek amacıyla, birbirine yaklaştırılmasına katkıda bulunup bulunmadığını değerlendirecektir.
Raporlar ayrıca, bu Yönergenin uygulanmasının, özellikle de ihtiyari hükümlerinin, 2014/23/EU sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Yönergei (35), 2014/24/EU sayılı Yönerge ve 2014/25/EU sayılı Yönerge kapsamına giren işleri oluşturan yapılı çevrenin erişilebilirlik gerekliliklerine yaklaşık olarak katkıda bulunup bulunmadığını değerlendirecektir.
Raporlar ayrıca, mevcut olduğu hallerde, Madde 14(8) uyarınca alınan bilgiler ve mikro işletmelere yönelik muafiyetler de dâhil olmak üzere, bu Yönergenin 14. Maddesinin uygulanmasının iç pazarın işleyişi üzerindeki etkilerini de ele alır. Raporlar, bu Yönergenin hedeflerine ulaşıp ulaşmadığı ve yeni ürün ve hizmetlerin dahil edilmesinin veya belirli ürün ve hizmetlerin bu Yönergenin kapsamı dışında bırakılmasının uygun olup olmayacağı sonucuna varacak ve mümkün olduğu hallerde, bu Yönergenin olası bir revizyonu amacıyla yükün azaltılmasına yönelik alanları belirleyecektir.
Komisyon, gerekli olması halinde, yasal tedbirleri de içerebilecek uygun tedbirler önerecektir.
3. Üye Devletler, Komisyon’un söz konusu raporları hazırlaması için gerekli tüm bilgileri zamanında Komisyon’a iletir.
4. Komisyon’un raporları, ekonomik paydaşların ve engelli kişilerin örgütleri de dahil olmak üzere ilgili hükümet dışı kuruluşların görüşlerini dikkate alır.
Madde 34
Bu Yönerge, Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayımlanmasını takip eden yirminci gün yürürlüğe girecektir.
Bu Yönerge Üye Devletlere yöneliktir. Strazburg’da, 17 Nisan 2019 tarihinde yapılmıştır.